Οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των 27 κρατών-μελών της ΕΕ φέρονται να κατέληξαν την Παρασκευή σε κατ’ αρχήν συμφωνία για τη σύναψη της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με το μπλοκ χωρών της Mercosur στη Λατινική Αμερική, έπειτα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν 25 χρόνια. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν προθεσμία έως τις 5 το απόγευμα (ώρα Βρυξελλών) για να επιβεβαιώσουν γραπτώς τη θέση τους, ενώ η συμφωνία, η μεγαλύτερη εμπορική που έχει συνάψει ποτέ η ΕΕ, θα πρέπει ακόμη να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να τεθεί σε ισχύ και η μάχη εκεί εκτιμάται ότι θα είναι σφοδρή με πρωταγωνιστή τη Γαλλία. Η στήριξη της Ιταλίας εκτιμάται ότι ήταν αυτή που έκανε τη διαφορά.
Η συζήτηση που οδήγησε στη ψηφοφορία για τη συμφωνία είχε ξεκινήσει ήδη στο Συμβούλιο της ΕΕ, σε επίπεδο των μόνιμων αντιπροσώπων των κρατών-μελών, και από νωρίς φαινόταν πως υπήρχε στήριξη για μια προσωρινή συμφωνία. Σημειώνεται ότι για την έγκρισή της απαιτείται ειδική πλειοψηφία, δηλαδή 15 χώρες των κρατών-μελών που αντιπροσωπεύουν το 65% του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Εάν εγκριθεί τυπικά και γραπτώς, τότε η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να μεταβεί εντός του Σαββατοκύριακου στην Παραγουάη για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας εκ μέρους της Επιτροπής στις 12 Ιανουαρίου. Ωστόσο η συμφωνία δεν μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή χωρίς την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Υπενθυμίζεται ότι οι αρχικές προσδοκίες για την επίτευξη συμφωνίας πριν από τα Χριστούγεννα είχαν καταρρεύσει στη Σύνοδο της ΕΕ του Δεκεμβρίου, όταν η Ιταλία και η Γαλλία, υπό την πίεση των αγροτικών κινητοποιήσεων, ζήτησαν περισσότερες εγγυήσεις για τη διασφάλιση των ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων.
Οι αντιδράσεις εξακολουθούν να είναι πολλές, με αγρότες από τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία να επιχειρούν τις τελευταίες ημέρες να κλείσουν τις εισόδους στις εθνικές οδούς προς τις Βρυξέλλες. Χθες, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε ότι η Γαλλία θα καταψηφίσει τη συμφωνία, ενώ μαζί του φέρονται να βρίσκονται και η Ιρλανδία, η Πολωνία, η Αυστρία και η Ουγγαρία, οι οποίες ωστόσο βρέθηκαν τελικά στη μειοψηφία.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται πως έπαιξε και η Ιταλία, η στάση της οποίας παρέμεινε μέχρι την τελευταία στιγμή ανοιχτή, χωρίς η Ρώμη να έχει ξεκαθαρίσει δημόσια τη θέση της.
Υπενθυμίζεται ότι μόλις δύο ημέρες πριν, στις 7 Δεκεμβρίου, στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της ΕΕ, η Ρώμη δήλωσε ικανοποιημένη από τις διασφαλίσεις που έλαβε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να στηρίξει την εξουσιοδότηση προς την Πρόεδρο της Επιτροπής για την υπογραφή της συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη).
Σημειώνεται ότι πριν από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας της Τετάρτης, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε μια προσπάθεια να δελεάσει τα κράτη-μέλη και να παρακάμψει τις όποιες αντιδράσεις, απέστειλε επιστολή προτείνοντας, μεταξύ άλλων, την αύξηση των κονδυλίων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) κατά 45 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του επόμενου επταετούς ευρωπαϊκού προϋπολογισμού (2028–2034).
Την ίδια ημέρα, στο έκτακτο Συμβούλιο των υπουργών Γεωργίας συμφωνήθηκαν και άλλες παραχωρήσεις, με πιο σημαντική τη μη εφαρμογή του φόρου άνθρακα στα λιπάσματα από την 1η Ιανουαρίου, ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τους αγρότες, καθώς οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά 60% από το 2020 και υπάρχει φόβος ότι η επιβολή του τέλους θα οδηγούσε σε περαιτέρω άνοδο του κόστους.
Για την Επιτροπή, η υπογραφή της συμφωνίας αποτελεί και ένα γεωπολιτικό αντιστάθμισμα στην επιθετική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ έναντι της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τον δασμολογικό πόλεμο που έχει εξαπολύσει κατά της Ένωσης.
Ωστόσο, ακόμη και μετά τη σημερινή εξέλιξη κανείς δεν είναι βέβαιος για την εφαρμογή της καθώς το Ευρωκοινοβούλιο στο σύνολό του δεν φαίνεται να ομονοεί, αφού μεγάλο μέρος των πολιτικών παρατάξεων αντιδρά στις πρωτοβουλίες της φον ντερ Λάιεν πιστώνοντάς της την ατυχή συμφωνία για τους δασμούς με τις ΗΠΑ. Πολλοί΄πιστεύουν ότι η συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ για τους δασμούς, η οποία υπεγράφη το καλοκαίρι, ευνοεί μονομερώς τις ΗΠΑ κάι όχι την Ένωση καθώς προβλέπονται μηδενικοί δασμοί για τις ΗΠΑ ενώ η Ευρώπη δεν απαλλάχθηκε από αυτό το βάρος. Ετσι Σοσιαλιστές, Πράσινοι και οι φι λεύθεροι Renew, αλλά και το συντηρητικό ΕΛΚ δεν έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο να μπλοκάρουν τη διαδικασία. Αυτό θα φανεί στην Ολομέλεια του Ιανουαρίου ή του Φεβρουαρίου.
Η Κομισιόν, επιμένει ότι η συμφωνία με την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη (Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Mercosur) θα δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, καλύπτοντας μια αγορά με πάνω από 700 εκατομμύρια καταναλωτές.
Όμως οι επικριτές της συμφωνίας και οι αγρότες διαμαρτύρονται ότι οι συμφωνίες θα οδηγήσουν σε φθηνές εισαγωγές, ιδίως βοείου κρέατος, αλλά και πουλερικών, ρυζιού, ζάχαρης, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική, μέσω ποσοστώσεων αδασμολόγητων προϊόντων που δεν πληρούν τα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα της ΕΕ κάτι που θα τους κάνει λίγοτερο ανταγωνιστικούς πλήττοντας περαιτέρω το ήδη επιβαρυμένο εισόδημά τους.
Η Κομισιόν αντιτείνει ότι η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου θα είναι η μεγαλύτερη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη μείωση των δασμών, καταργώντας 4 δισεκατομμύρια ευρώ δασμών στις εξαγωγές της.
Εκτιμάται δε ότι η συμφωνία μπορεί να αυξήσει τις ετήσιες εξαγωγές της ΕΕ προς τον Mercosur έως και 39% (49 δισ. ευρώ), υποστηρίζοντας περισσότερες από 440.000 θέσεις εργασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Θα μειώσει τους συχνά απαγορευτικούς δασμούς του Mercosur για τις εξαγωγές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων βασικών βιομηχανικών προϊόντων, όπως αυτοκίνητα (35%), μηχανήματα (14–20%) και φαρμακευτικά προϊόντα (έως 14%).
