Σε νέα φάση έντασης εισέρχεται η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, έπειτα από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ που ακολούθησαν το «ναυάγιο» των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν νωρίτερα στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την κίνηση του Ιράν να περιορίσει τη διέλευση πετρελαιοφόρων, προκαλώντας αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η διακοπή της ροής πετρελαίου από μια τόσο νευραλγική θαλάσσια αρτηρία έχει ήδη οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών και έντονη ανησυχία σε χώρες που εξαρτώνται από τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής.
«Με άμεση ισχύ, το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα αρχίσει τη διαδικασία ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ κάθε πλοίου που προσπαθεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social. «Κάποια στιγμή, θα φτάσουμε σε μια βάση ‘ΟΛΟΙ ΝΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΜΠΑΙΝΟΥΝ, ΟΛΟΙ ΝΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΓΑΙΝΟΥΝ’, αλλά το Ιράν δεν έχει επιτρέψει να συμβεί αυτό».
Οπότε γιατί ο Τραμπ θέλει να αποκλείσει τα Στενά που θέλει να ξανανοίξει;
Τα Στενά δεν είναι τεχνικά κλειστά — το Ιράν επιτρέπει σταδιακά σε ορισμένα δεξαμενόπλοια να περνούν με αντάλλαγμα ένα τέλος έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Και κάπως έτσι το Ιράν επιτρέπει στο δικό του πετρέλαιο να περνά μέσα και έξω από την περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου: το Ιράν είχε καταφέρει να εξάγει κατά μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα μέχρι τον Μάρτιο — περίπου 100.000 βαρέλια την ημέρα περισσότερα από τους προηγούμενους τρεις μήνες, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων Kpler.
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ θεωρείται ισχυρός αλλά ριψοκίνδυνος μοχλός πίεσης, γι’ αυτό οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτρέπουν τη διέλευση ιρανικών δεξαμενόπλοιων, ώστε να περιοριστεί η εκτόξευση των παγκόσμιων τιμών πετρελαίου.
Σύμφωνα με το CNN, αποκλείοντας τα Στενά, ο Τραμπ θα μπορούσε να κόψει μια βασική πηγή χρηματοδότησης για την κυβέρνηση και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ιράν.
Σύμφωνα με το BBC, ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων έχει στόχο να εμποδίσει τη πώληση πετρελαίου-πρωτίστως στην Κίνα. Το σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ να αποκλείσει τα ιρανικά λιμάνια αποτελεί περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου και «αντανακλά την οργή του Τραμπ» για την αδυναμία επίτευξης ειρηνευτικής συμφωνίας, σύμφωνα με τον αναλυτή άμυνας Τζάστιν Κραμπ.
Μιλώντας στο BBC ο Κραμπ λέει ότι στόχος είναι να εμποδιστεί η πώληση του ιρανικού πετρελαίου σε χώρες όπως η Κίνα. Πιστεύει ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν αισθάνονται ότι έχουν πλεονεκτική θέση έναντι του άλλου, και ότι και οι δύο πλευρές «προσπαθούν να αποδείξουν ότι πραγματικά έχουν κερδίσει».
Λέει ότι αυτό φέρνει περισσότερη ένταση αλλά εκτιμά ότι υπάρχει ένα «θετικό υπόγειο ρεύμα» από τις συνομιλίες του Σαββατοκύριακου, ακόμη και αν δεν κατέληξαν σε κάποια λύση. «Υπήρξαν πολλές συζητήσεις, κάτι που είναι καλό, αν δεν υπήρχε τίποτα προς συζήτηση, θα είχαν τελειώσει πολύ γρήγορα», λέει.
Γιατι οι ΗΠΑ επέτρεπαν μέχρι τώρα στο ιρανικό πετρέλαιο να «κινείται» στα Στενά
Τον Μάρτιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έδωσαν προσωρινή άδεια στο Ιράν να διαθέσει πετρέλαιο που είχε αποθηκευτεί σε δεξαμενόπλοια, παρότι επί δεκαετίες επιβάλλουν κυρώσεις στις εξαγωγές του. Η πολιτική αυτή είχε ενταθεί επί Ντόναλντ Τραμπ μετά την αποχώρηση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά το 2018, όμως η πρόσφατη προσωρινή άρση των περιορισμών απελευθέρωσε περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια αργού.
Η ποσότητα αυτή ήταν αρκετή για να καλύψει τη διεθνή ζήτηση για περίπου μιάμιση ημέρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ. Ωστόσο, το μέτρο λειτούργησε υπέρ της Τεχεράνης, καθώς της επέτρεψε να αυξήσει τα έσοδά της, πουλώντας πετρέλαιο σε τιμές υψηλότερες από το διεθνές σημείο αναφοράς Brent, και να χρηματοδοτεί έτσι τον πόλεμο εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.
Η οργή για τις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων πίεσε τη διοίκηση Τραμπ να ολοκληρώσει τον πόλεμο, ενώ η απελευθέρωση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών ίσως της αγόρασε λίγο χρόνο. Επειδή το Ιράν πουλούσε έτσι κι αλλιώς το πετρέλαιό του, η άρση των κυρώσεων άνοιξε αυτές τις πωλήσεις και σε δυτικές χώρες αντί να κατευθύνονται αποκλειστικά στην Κίνα, τον μακράν μεγαλύτερο και καλύτερο πελάτη του Ιράν.
Η διοίκηση Τραμπ έχει προσπαθήσει να βρει κάθε δυνατό μοχλό για να κρατήσει τις τιμές του πετρελαίου υπό έλεγχο ενώ διεξάγει τον πόλεμό της. Συντόνισε μια ιστορική απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως, και ήρε επίσης κυρώσεις από εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου τον περασμένο μήνα.
Πλέον, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να αποδεχθεί ακόμη και άνοδο στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκειμένου να εντείνει την πίεση προς το Ιράν και να το οδηγήσει σε τερματισμό του πολέμου.
