Η επιστροφή της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στην Κροατία είναι γεγονός, καθώς εκατοντάδες έφηβοι και νεαροί ενήλικες παρουσιάστηκαν για εκπαίδευση τις τελευταίες ημέρες, σηματοδοτώντας την πρώτη εφαρμογή του μέτρου μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες.
Η απόφαση της κυβέρνησης εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση επανεξέτασης της άμυνας στην Ευρώπη, καθώς η ασφάλεια της ηπείρου βρίσκεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.
Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία είχε καταργηθεί το 2008, όταν η Κροατία προχώρησε σε πλήρως επαγγελματικό στρατό. Ωστόσο, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της χώρας, οι νέες γεωπολιτικές συνθήκες και οι αυξημένες ανάγκες ασφάλειας οδήγησαν την κυβέρνηση στην επαναφορά ενός βασικού προγράμματος εκπαίδευσης νέων πολιτών.
Γιατί επανέρχεται η θητεία στην Κροατία
Η κίνηση αυτή συνδέεται με την ευρύτερη ανησυχία για την ασφάλεια στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αυξανόμενη ένταση στις σχέσεις με τη Ρωσία. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες επανεξετάζουν τα αμυντικά τους δόγματα, επενδύοντας περισσότερο στις ένοπλες δυνάμεις και στην ετοιμότητα των εφέδρων.
Στην Κροατία, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο σύστημα θα βοηθήσει στην ενίσχυση της εθνικής άμυνας, δημιουργώντας μια ευρύτερη δεξαμενή εκπαιδευμένων πολιτών που μπορούν να υποστηρίξουν τον στρατό σε περίπτωση κρίσης.
Το νέο μοντέλο δεν επαναφέρει πλήρως την παλιά μορφή της θητείας, αλλά προβλέπει μια σύντομη βασική στρατιωτική εκπαίδευση για τους νέους.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του υπουργείου Άμυνας, οι νέοι άνδρες που φτάνουν σε συγκεκριμένη ηλικία θα καλούνται να περάσουν βασική εκπαίδευση. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει στρατιωτική εκπαίδευση, φυσική προετοιμασία και βασικές δεξιότητες άμυνας ενώ προβλέπονται και εναλλακτικές μορφές υπηρεσίας για όσους επικαλούνται λόγους συνείδησης.
Οι αρχές επισημαίνουν ότι το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί ώστε να μην επηρεάζει σημαντικά την εκπαίδευση ή την επαγγελματική ζωή των νέων.
Η ανταπόκριση των νέων
Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι εκατοντάδες νέοι έχουν ήδη παρουσιαστεί για την αρχική διαδικασία εγγραφής και ενημέρωσης. Ορισμένοι αντιμετωπίζουν το μέτρο ως ευκαιρία για εκπαίδευση και εμπειρία, ενώ άλλοι εκφράζουν επιφυλάξεις για την επιστροφή ενός θεσμού που θεωρούσαν παρελθόν.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στον δημόσιο διάλογο στην Κροατία, η απόφαση έχει προκαλέσει συζητήσεις σχετικά με τον ρόλο του στρατού στη σύγχρονη κοινωνία και το κατά πόσο η υποχρεωτική στράτευση αποτελεί αποτελεσματική λύση για την ενίσχυση της άμυνας.
Ευρωπαϊκή τάση επαναφοράς της θητείας
Η Κροατία δεν είναι η μόνη χώρα που εξετάζει ή εφαρμόζει ξανά μορφές υποχρεωτικής στρατιωτικής εκπαίδευσης. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, αρκετά κράτη έχουν επαναφέρει ή ενισχύσει τα συστήματα στρατιωτικής θητείας τα τελευταία χρόνια.
Χώρες της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς η συζήτηση για την άμυνα και την αποτροπή έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής.
Για την Κροατία, η επαναφορά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης στον στρατό αποτελεί ένα μήνυμα ότι η χώρα προσαρμόζεται σε ένα νέο περιβάλλον ασφάλειας. Παράλληλα, εντάσσεται στις ευρύτερες προσπάθειες των ευρωπαϊκών κρατών να ενισχύσουν την αμυντική τους ετοιμότητα σε μια περίοδο γεωπολιτικών εντάσεων.
Το αν το μέτρο θα παραμείνει μακροπρόθεσμα ή θα εξελιχθεί σε ένα διαφορετικό μοντέλο στρατιωτικής εκπαίδευσης θα εξαρτηθεί από την πορεία της ασφάλειας στην Ευρώπη και από την ανταπόκριση της κοινωνίας στο νέο σύστημα.
