«Καθώς οι πραγματικότητες στην Ευρώπη αλλάζουν, χρειάζεται να δούμε με φρέσκο βλέμμα τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας». Με αυτή τη φράση η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος έδωσε τον τόνο της συνάντησής της σήμερα (6/2/2026) με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στην Άγκυρα, υπενθυμίζοντας παράλληλα «ότι ο διάλογος για το κράτος δικαίου και τα δημοκρατικά πρότυπα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας». Ωστόσο στο κοινό ανακοινωθέν υπογραμμίζεται και από τα δύο μέρη η σημασία του ρόλου της Τουρκίας ως κεντρικού γεωπολιτικού παράγοντα στην περιοχή.
Η Κος χαιρέτισε τη συμμετοχή της Τουρκίας στη συνεχιζόμενη άτυπη διαδικασία για το Κυπριακό υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και υπογράμμισε τη σημασία της αποτροπής κάθε προσπάθειας παράκαμψης των ευρωπαϊκών κυρώσεων από οποιοδήποτε κράτος, σε μια έμμεση αλλά σαφή αναφορά στις ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συμμόρφωση τρίτων χωρών με το καθεστώς κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Η συνάντηση συνοδεύτηκε από κοινή ανακοίνωση, στην οποία οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν το καθεστώς υποψήφιας χώρας της Τουρκίας και ανέδειξαν, όπως τονίζεται από αμφότερα τα μέρη, τη στρατηγική αξία των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας για την περιφερειακή σταθερότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Στην ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ, η Μάρτα Κος ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Καθώς οι πραγματικότητες στην Ευρώπη αλλάζουν, χρειάζεται να δούμε με φρέσκο βλέμμα τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας. Με τον Χακάν Φιντάν συζητήσαμε τα βήματα που απαιτούνται για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, ώστε να ενισχύσουμε τις σχέσεις μας, να προωθήσουμε περιφερειακά έργα υποδομών και να αξιοποιήσουμε πλήρως το δυναμικό των οικονομικών μας σχέσεων».
Από την τουρκική πλευρά, η επίσκεψη της Μάρτα Κος παρουσιάζεται πρωτίστως μέσα από το πρίσμα της οικονομίας και του εμπορίου. Όπως μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, η Άγκυρα επιδιώκει μια «νέα, ισχυρή προοπτική» στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, βασισμένη –όπως τονίζεται– στην ισότητα, την αμοιβαιότητα και τη συμπερίληψη, με αιχμή την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης. Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, το εμπόριο ΕΕ–Τουρκίας ξεπέρασε το 2025 τα 220 δισ. ευρώ, με την ΕΕ να παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας και την Τουρκία να κατατάσσεται πέμπτη μεταξύ των εμπορικών εταίρων της Ένωσης.
Η έμφαση αυτή συνάδει με όσα είχε δηλώσει η ίδια η Κος λίγες ώρες πριν από την άφιξή της στην Άγκυρα, όταν χαρακτήριζε τις πρόσφατες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ «πολύ σημαντικές», επισημαίνοντας ωστόσο ότι το εμπόριο μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας είναι σχεδόν διπλάσιο από εκείνο της ΕΕ με τη Mercosur. Όπως είχε τονίσει, σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, η Ένωση «δεν μπορεί να αγνοήσει αυτή την οικονομική πραγματικότητα», υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας με «αξιόπιστους εταίρους».
Παράλληλα, η Κος είχε συνδέσει ανοιχτά την οικονομική συνεργασία με τη διάσταση της ασφάλειας. Στις δηλώσεις της πριν από την επίσκεψη, είχε χαρακτηρίσει την Τουρκία «φυσικό εταίρο» της Ευρώπης στον τομέα της άμυνας, επισημαίνοντας τον ρόλο της ως δεύτερου μεγαλύτερου μέλους του ΝΑΤΟ και κάνοντας ειδική αναφορά στη συμβολή της στην Ουκρανία, ιδίως κατά την αρχική φάση του πολέμου. Παρότι είχε διευκρινίσει ότι η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας εξαρτάται από τα κράτη-μέλη, είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στενότερης συνεργασίας με την Άγκυρα, ακόμη και στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων επανεξοπλισμού, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η σημερινή συνάντηση εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής προσπάθειας επανεκκίνησης των σχέσεων με την Άγκυρα, η οποία συνοδεύεται από συγκεκριμένα χρηματοδοτικά και στρατηγικά εργαλεία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην περιφερειακή Ατζέντα Συνδεσιμότητας και στον ρόλο της Τουρκίας ως κεντρικού γεωπολιτικού κόμβου του λεγόμενου Μεσαίου Διαδρόμου. Όπως υπογραμμίζεται και στο κοινό ανακοινωθέν, η ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της ψηφιοποίησης και του εμπορίου θεωρείται στρατηγικής σημασίας για τη σταθερότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, του Νοτίου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η σταδιακή επανέναρξη των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Τουρκία, με την υπογραφή χρηματοδοτήσεων συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ για έργα που αφορούν κυρίως την πράσινη μετάβαση και τη στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι δύο πλευρές εξέφρασαν την πρόθεση να ενισχύσουν περαιτέρω τη συνεργασία τους με την ΕΤΕπ, με έμφαση σε καινοτόμα και βιώσιμα έργα τόσο στην Τουρκία όσο και στην ευρύτερη γειτονία της.
Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν, οι δύο πλευρές χαιρέτισαν την επανενεργοποίηση των σχέσεων σε μια σειρά τομέων κοινού ενδιαφέροντος και επανέλαβαν τη δέσμευσή τους να μεταφράσουν τη θετική αυτή δυναμική σε απτά αποτελέσματα. Ως πρόοδος του τελευταίου έτους καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, η πραγματοποίηση πέντε διαλόγων υψηλού επιπέδου, η συνέχιση της στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Τουρκία για τη φιλοξενία προσφύγων, καθώς και η διευκόλυνση της πρόσβασης Τούρκων πολιτών σε θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων για τον χώρο Σένγκεν.
Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν ότι οι πρόσφατες παγκόσμιες και περιφερειακές εξελίξεις ανέδειξαν ακόμη περισσότερο τη στρατηγική σημασία των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Χακάν Φιντάν τόνισε την επείγουσα ανάγκη υπέρβασης των εκκρεμών εμποδίων στις διμερείς σχέσεις και κάλεσε σε ένα ευρύτερο, θεσμικό και πολυδιάστατο πλαίσιο συνεργασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η ασφάλεια και η συνδεσιμότητα, που αποκτούν αυξημένη στρατηγική σημασία υπό το φως των συνεχιζόμενων εξελίξεων. Οι δύο πλευρές τόνισαν την ανάγκη στενότερου συντονισμού για τη διαμόρφωση της περιφερειακής Ατζέντας Συνδεσιμότητας, με αναγνώριση του ρόλου της Τουρκίας ως κεντρικού γεωπολιτικού παράγοντα στην ευρύτερη περιοχή.
Στο ίδιο πλαίσιο, επαναβεβαιώθηκε η σημασία της οικονομικής ολοκλήρωσης, με τον Χακάν Φιντάν να υπογραμμίζει την ανάγκη επικαιροποίησης της Τελωνειακής Ένωσης ώστε να ανταποκριθεί στις νέες γεωπολιτικές, οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις.
Τέλος, η Μάρτα Κος επανέλαβε ότι ο διάλογος για το κράτος δικαίου και τα δημοκρατικά πρότυπα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας, υπογραμμίζοντας τη σημασία πρωτοβουλιών που οικοδομούν εμπιστοσύνη, τόσο στο Κυπριακό όσο και στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Το ερώτημα που απομένει είναι κατά πόσο το «φρέσκο βλέμμα» της Ευρώπης προς την Τουρκία θα μπορέσει να συνδυάσει τον ρεαλισμό των γεωπολιτικών αναγκών με τη συνέπεια απέναντι στους πραγματικούς εταίρους της, αλλά και τις αρχές και δεσμεύσεις που διέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση.
