Μια ερευνητική ομάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαίωσε την ύπαρξη του πρώτου μεσογειακού μαζικού τάφου ο οποίος συνδέεται με την πρώτη καταγεγραμμένη πανδημία στον κόσμο, προσφέροντας νέα και αποκαλυπτικά στοιχεία για την πανώλη του Ιουστινιανού, η οποία κόστισε τη ζωή σε εκατομμύρια ανθρώπους στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία από τον 6ο έως και τον 8ο αιώνα.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο τεύχος Φεβρουαρίου του Journal of Archaeological Science, παρέχουν –σύμφωνα με τους ερευνητές– ένα σπάνιο, εμπειρικά τεκμηριωμένο «παράθυρο» στη μετακίνηση των πληθυσμών, την αστική ζωή και την ευαλωτότητα των πολιτών που επλήγησαν από την πανδημία.
Αναλύσεις DNA από ανθρώπινα λείψανα σε μαζικό χώρο ταφής στη Γέρασα της σύγχρονης Ιορδανίας έδειξαν ότι ο τάφος αποτελεί προϊόν «ενός και μόνο ταφικού γεγονότος» και όχι αποτέλεσμα σταδιακής χρήσης, όπως συμβαίνει στα παραδοσιακά κοιμητήρια. Την ίδια ομάδα ερευνητών είχε ταυτοποιήσει πέρυσι το βακτήριο Yersinia pestis ως το παθογόνο που προκάλεσε την πανώλη.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, oι ανασκαφές αποκάλυψαν ότι περισσότεροι από 200 άνθρωποι ενταφιάστηκαν στον μαζικό τάφο, ο οποίος βρίσκεται στον ιππόδρομο της Γέρασας. Η πόλη είναι γνωστή ως η «Πομπηία της Μέσης Ανατολής» λόγω της εξαιρετικά διατηρημένης ελληνορωμαϊκής αρχιτεκτονικής της. Σύμφωνα με τη Rays Jiang, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, οι νεκροί περιλάμβαναν άνδρες και γυναίκες, ηλικιωμένους και νέους, «ανθρώπους στην ακμή της ζωής τους αλλά και εφήβους».
Η νέα μελέτη εστιάζει στα ίδια τα θύματα: στον τρόπο ζωής τους, στην ευπάθειά τους απέναντι στη νόσο και στους λόγους για τους οποίους βρίσκονταν στη Γέρασα, ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο της περιοχής και βασικό επίκεντρο της πανδημίας που σάρωσε την περιοχή από το 541 έως το 750 μ.Χ.
«Οι πανδημίες δεν είναι μόνο βιολογικά γεγονότα, αλλά και κοινωνικά», δήλωσε η Jiang. «Συνδέοντας τα βιολογικά δεδομένα από τις σορούς με το περιβάλλον, μπορούμε να δούμε πώς η ασθένεια επηρέασε πραγματικούς ανθρώπους μέσα στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό τους πλαίσιο», κατέληξε.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από μια διεπιστημονική ομάδα αρχαιολόγων, ιστορικών και γενετιστών από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, το Florida Atlantic University και το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ. Οι αναλύσεις βασίστηκαν σε DNA που εξήχθη κυρίως από δόντια των νεκρών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα θύματα προέρχονταν από διαφορετικά δημογραφικά στρώματα, στοιχείο που υποδηλώνει πως ένας κατά βάση κινητικός πληθυσμός βρέθηκε εγκλωβισμένος στο ίδιο σημείο εξαιτίας της νόσου, μια κατάσταση που οι ερευνητές παρομοιάζουν με το πάγωμα των μετακινήσεων κατά την πανδημία της Covid-19.
Με πληροφορίες από The Guardian
