Ήταν μόλις 19 ετών. Αθλητής, παλαιστής, ένα παιδί που θα έπρεπε να έχει μπροστά του ζωή και όχι θηλιά. Ο Σάλεχ Μοχαμάντι εκτελέστηκε δημοσίως στο Ιράν, επειδή βρέθηκε στη λάθος πλευρά ενός καθεστώτος που αντιμετωπίζει τη διαμαρτυρία ως έγκλημα και την ελευθερία ως απειλή. Η υπόθεσή του δεν είναι ένα «μεμονωμένο περιστατικό», αλλά ακόμη ένα κεφάλαιο στην αιματηρή καταστολή που συνεχίζει να γράφει η Τεχεράνη.
Το Ιράν προχώρησε την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026 στην εκτέλεση τριών ανδρών που είχαν συλληφθεί μετά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου στην Κομ. Ανάμεσά τους ήταν ο 19χρονος παλαιστής Σάλεχ Μοχαμάντι, ενώ οι άλλοι δύο ήταν οι Μεχντί Γκασεμί και Σαΐντ Νταβουντί. Τα ιρανικά κρατικά μέσα υποστήριξαν ότι καταδικάστηκαν για τη δολοφονία δύο αστυνομικών, κάνοντας λόγο και για την κατηγορία της «moharebeh», δηλαδή «πολέμου κατά του Θεού».
Όμως η άλλη πλευρά της ιστορίας είναι πολύ πιο σκοτεινή. Η Διεθνής Αμνηστία είχε προειδοποιήσει ήδη από τις 20 Φεβρουαρίου ότι ο Μοχαμάντι, ο οποίος ήταν 18 ετών όταν συνελήφθη στις 15 Ιανουαρίου 2026, είχε καταδικαστεί σε θάνατο έπειτα από διαδικασία-εξπρές, λιγότερο από τρεις εβδομάδες μετά τη σύλληψή του. Σύμφωνα με την οργάνωση, ανακάλεσε στο δικαστήριο τις «ομολογίες» του, λέγοντας ότι αποσπάστηκαν με βασανιστήρια, αλλά το δικαστήριο αγνόησε τον ισχυρισμό του χωρίς καμία ουσιαστική έρευνα.
Η εκτέλεση του 19χρονου δεν έρχεται μόνη. Η Διεθνής Αμνηστία έχει καταγράψει τουλάχιστον 30 ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τη θανατική ποινή για υποθέσεις που συνδέονται με την εξέγερση του Ιανουαρίου 2026. Από αυτούς, τουλάχιστον οκτώ είχαν ήδη καταδικαστεί σε θάνατο, ενώ άλλοι 22 βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, ανάμεσά τους και δύο 17χρονοι. Η ίδια οργάνωση σημειώνει ότι οι αρχές έχουν προχωρήσει σε χιλιάδες συλλήψεις διαδηλωτών και αντιφρονούντων και ότι ο πραγματικός αριθμός όσων απειλούνται μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς οικογένειες πιέζονται να σιωπήσουν.
Η εικόνα που περιγράφουν οι διεθνείς οργανισμοί είναι εκείνη ενός μηχανισμού κρατικής καταστολής που χρησιμοποιεί συστηματικά τη θανατική ποινή ως όπλο πολιτικού εκφοβισμού. Η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για το Ιράν, Μάι Σάτο, προειδοποίησε μόλις στις 16 Μαρτίου ότι οι ιρανικές αρχές πρέπει να σταματήσουν την υπερβολική χρήση βίας κατά αμάχων, να απελευθερώσουν όσους κρατούνται επειδή άσκησαν θεμελιώδεις ελευθερίες και να αποκαταστήσουν την πρόσβαση στο διαδίκτυο και τη δράση της κοινωνίας των πολιτών.
Οι αριθμοί των εκτελέσεων στο Ιράν είναι ήδη ανατριχιαστικοί. Η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι οι ιρανικές αρχές είχαν εκτελέσει πάνω από 1.000 ανθρώπους μόνο μέσα στους πρώτους εννέα μήνες του 2025, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγράψει η οργάνωση τουλάχιστον τα τελευταία 15 χρόνια. Την ίδια στιγμή, το σύνολο των εκτελέσεων για όλο το 2024 είχε φτάσει τις 972, σύμφωνα με την κοινή ετήσια έκθεση των Iran Human Rights και ECPM.
Η ίδια έκθεση για το 2024 κατέγραψε επίσης τέσσερις δημόσιες εκτελέσεις, υπενθυμίζοντας ότι η δημόσια αγχόνη δεν είναι απλώς μέθοδος θανατικής ποινής, αλλά μήνυμα προς ολόκληρη την κοινωνία: φόβος, παραδειγματισμός, σιωπή. Στην ίδια χρονιά καταγράφηκαν τουλάχιστον 31 εκτελεσμένες γυναίκες, αριθμός-ρεκόρ από το 2010.
Και αυτό δεν ξεκίνησε τώρα. Μετά την εξέγερση «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022, η χρήση της θανατικής ποινής ως εργαλείου καταστολής έγινε ακόμη πιο εμφανής. Η Διεθνής Αμνηστία είχε προειδοποιήσει ότι τουλάχιστον 10 άνθρωποι βρίσκονταν υπό θανατική καταδίκη για υποθέσεις συνδεδεμένες με εκείνες τις διαδηλώσεις, ενώ σύμφωνα με στοιχεία που είχαν συγκεντρωθεί τότε από διεθνείς παρατηρητές, περισσότεροι από 500 διαδηλωτές είχαν σκοτωθεί και σχεδόν 20.000 είχαν συλληφθεί.
Η υπόθεση του Σάλεχ Μοχαμάντι θυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι στο Ιράν δεν αρκεί να είσαι νέος, αθλητής ή παιδί με μέλλον για να σωθείς. Αν σηκώσεις κεφάλι, αν ζητήσεις ελευθερία, αν διεκδικήσεις ανθρώπινα δικαιώματα, μπορεί να βρεθείς από το γήπεδο, το πανεπιστήμιο ή τον δρόμο διαμαρτυρίας στο κελί και από εκεί στην αγχόνη.
Γιατί αυτό είναι το πραγματικό νόημα αυτής της εκτέλεσης: δεν τιμωρήθηκε μόνο ένας κατηγορούμενος. Τιμωρήθηκε συμβολικά το δικαίωμα στη διαμαρτυρία. Τιμωρήθηκε η επιθυμία για ελευθερία. Και μαζί της, ένα ακόμη κομμάτι από την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
