Με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ να βρίσκονται στο τρίτο 24ωρο και όλο και περισσότερες χώρες να εμπλέκονται στην επικίνδυνη κρίση στη Μέση Ανατολή (Λίβανος και Κύπρος) στρατιωτικοί αναλυτές στρέφουν το ενδιαφέρον τους στους στενούς μέχρι σήμερα συμμάχους του Ιράν, τη Ρωσία και την Κίνα.
Και οι δύο εκτός από την καταδίκη της επίθεσης κατά του Ιράν και τη δολοφονία Χαμενεί έχουν κρατήσει αποστάσεις από την Τεχράνη διατηρώντας μέχρι ώρας μια ουδέτερη στάση, χωρίς να δεσμεύονται για στρατιωτική ή πολιτική υποστήριξη.
Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Wang Yi καταδίκασε τις επιθέσεις, οι οποίες σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν λέγοντας ότι είναι «απαράδεκτο για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον του Ιράν και να δολοφονούν απροκάλυπτα τον ηγέτη μιας κυρίαρχης χώρας και να υποκινούν αλλαγή καθεστώτος».
Το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας, σε δήλωση του έκανε λόγο για «πράξεις επιθετικότητας» που παραβίασαν το διεθνές δίκαιο και τις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και «αποσταθεροποιούν την κατάσταση σε ολόκληρη την περιοχή».
Το Πεκίνο … παρακολουθεί
Όμως μέχρι εκεί… Το Niutanqin, ένας λογαριασμός κοινωνικής δικτύωσης που έχει στενές σχέσεις με τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης και θεωρείται ευρέως ως φερέφωνο του Πεκίνου, έγραψε σήμερα ότι «το Ιράν δεν έχει πραγματικό σύμμαχο».
Υπογράμμισε μάλιστα, ότι ακόμη και τα κράτη που διατηρούσαν πολύ στενές σχέσεις με την Τεχεράνη θα δώσουν προτεραιότητα στα δικά τους συμφέροντα κι όχι στην στήριξη του Ιράν.
Ο Γκάμπριελ Γουίλνταου, διευθύνων σύμβουλος στην συμβουλευτική εταιρεία Teneo που ειδικεύεται στην Κίνα, δήλωσε ότι «δεν βλέπει την κυβέρνηση της Κίνας να λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για να υποστηρίξει την Τεχεράνη».
Όπως υποστηρίζει, η Κίνα δίνει μεγαλύτερη σημασία στην στρατηγική σχέση που θέλει να πετύχει με τις ΗΠΑ, ενόψει και της επίσκεψης Τραμπ στο Πεκίνο στα μέσα Μαρτίου και της συνάντησης του με τον κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, η οποία έχει ήδη προγραμμαριστεί.
«Το Πεκίνο θέλει να επιδιώξει παραχωρήσεις σε ζητήματα που σχετίζονται πιο άμεσα με τα συμφέροντά του, όπως η Ταϊβάν και το εμπόριο, με αντάλλαγμα τα σημαντικά αποστασιωποιημένα μηνύματά του υπε του Ιράν», δήλωσε ο Ahmed Aboudouh, συνεργάτης στο Chatham House, ένα think tank πολιτικής με έδρα το Λονδίνο.
Ωστόσο, η συγκρατημένη στάση της Κίνας στην υποστήριξη του Ιράν στρατιωτικά δεν είναι καινούργια. Πέρυσι, το Πεκίνο επέκρινε τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, αλλά δεν παρείχε υλική υποστήριξη στην Τεχεράνη, σύμφωνα με το Chatham House.
Η Κίνα αντίθετα, υποστήριξε τις οικονομικές κυρώσεις υπό την ηγεσία του ΟΗΕ κατά της Τεχεράνης πριν από την πυρηνική συμφωνία του 2015 ενώ έκτοτε επενδύει όλο και λιγότερο στην οικονομία του Ιράν, σύμφωνα με το ινστιτούτο πολιτικής.
Όμως η στάση της Κίνας δεν χαρακτηρίζεται πλέον ουδέτερη προς το Ιράν αλλά ευνοική προς τις ΗΠΑ. Κι αυτό φάνηκε και μετά την σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, στις 3 Ιανουαρίου και τα γεγονότα στη χώρα της Λατινικής Αμερικής, όπου το Πεκίνο εκτός από μια καταδικαστική δήλωση δεν έκανε τίποτα άλλοι.
Οι αντιδράσεις της Κίνας δείχνουν ότι «μια στρατηγική συνεργασία οποιασδήποτε χώρας του κόσμου με το Πεκίνο δεν συνοδεύεται και από μια στρατιωτική συμμαχία ή μια εγγύηση στρατιωτικής υποστήριξης απέναντι σε μια πιθανή αμερικανική επιθετικότητα», δήλωσε ο Wildau.
Η Ρωσία κοιτάει τα συμφέροντά της
Όμως εκτός από το Πεκίνο, η Τεχεράνη χάνει και τη στήριξη της Μόσχας, ενός βασικού στρατηγικού, στρατιωτικού, οικονομικού και εμπορικού εταίρου της τα τελευταία χρόνια. Κι ενώ το Ιράν έχει γίνει ζωτικός προμηθευτής στρατιωτικών drones και πυραύλων για τη Ρωσία από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία το 2022, ο Πούτιν δεν φαίνεται να ανταποδίδει την στήριξη.
Ο Ματ Γκέρκεν, επικεφαλής γεωπολιτικής στρατηγικής στην BCA Research δηλωσε στο CNBC, ότι ο μακροχρόνιος πόλεμος στην Ουκρανία έχει μειώσει την ικανότητα της Ρωσίας να προβάλλει την ισχύ της πέρα από τα σύνορά της. «Με τον στρατό της να έχει υπερφορτωθεί και την οικονομία της να δέχεται συνεχείς πιέσεις από τις δυτικές κυρώσεις, η επιρροή της Μόσχας στη Μέση Ανατολή πρόκειται να μειωθεί περαιτέρω», πρόσθεσε.
Η Ρωσία θα παρακολουθεί ωστόσο στενά τις τιμές του πετρελαίου, καθώς οι πωλήσεις αργού πετρελαίου της στην Κίνα και την Ινδία βοηθούν στη χρηματοδότηση της πολεμικής της μηχανής.
«Ο Πούτιν πρέπει να είναι ενθουσιασμένος, γιατί οτιδήποτε αυξάνει την τιμή του πετρελαίου είναι καλό γι’ αυτόν καθώς η μείωση της προσφοράς του πεττρελαίου από τις χώρες του Κόλπου θα ανοίξει τη δική του αγορά», δήλωσε στο CNBC η Έλεν Γουόλντ, πρόεδρος της Transversal Consulting.
Παράλληλα, η Μόσχα βρίσκεται σε προχωρημένες συνομιλίες με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του τετραετούς πολέμου με τον Πούτιν να μην θέλει να χάσει την ευκαιρία να διαπραγματευτεί πιο σκληρά με τον Τραμπ για την Ουκρανία.
Θα πέσει το καθεστώς στο Ιράν;
Ο Μάικλ ΜακΦόλ, καθηγητής του Στάνφορντ και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Ρωσία, δήλωσε ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ από μόνες τους θα ήταν αρκετές για να οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος.
«Ιστορικά, οι αεροπορικές εκστρατείες δεν οδηγούν στην ανατροπή καθεστώτων. Δεν μπορώ να σκεφτώ ούτε μία περίπτωση επιτυχίας, καθώς ακόμη και οι στρατιωτικές επεμβάσεις με άρματα μάχης στο έδαφος τείνουν να αποτυγχάνουν», δήλωσε στο CNBC.
«Βομβαρδίζουμε αυτή τη στιγμή στρατιωτικούς στόχους και οπλικά συστήματα, δεν καταστρέφουμε τα στρατιωτικά όργανα και τα όπλα που χρησιμοποιούνται για την καταστολή του ιρανικού λαού. Μέχρι στιγμής, είναι πολύ ασαφές πώς αυτή η στρατιωτική εκστρατεία θα οδηγήσει στην αλλαγή του ιρανικού καθεστώτος που ο Πρόεδρος Τραμπ έχει υποσχεθεί στον ιρανικό λαό», κατέληξε.
