Διάσημη για τις λευκές αμμουδιές και τα κρυστάλλινα, γαλαζοπράσινα νερά της, η Τζαμάικα θεωρείται ο απόλυτος προορισμός στα νησιά της Καραϊβικής.
Ωστόσο, λιγότερο από το 1% της ακτογραμμής του νησιού είναι ελεύθερα προσβάσιμο στους ίδιους τους κατοίκους του.
Κατά τη διάρκεια ενός οδικού ταξιδιού ενός δημοσιογράφου του BBC στη βόρεια ακτή της Τζαμάικα το 2014, η παραλία Mammee Bay εντυπωσίαζε όχι μόνο για τη φυσική της ομορφιά, αλλά και για τη ζωή που τη χαρακτήριζε: ψαρόβαρκες δεμένες μετά τη δουλειά και παιδιά να παίζουν στην άμμο.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 2020, η ίδια παραλία πουλήθηκε σε ιδιώτη επενδυτή για την κατασκευή πολυτελούς θερέτρου. Ένας τσιμεντένιος τοίχος υψώθηκε και η πρόσβαση για τους ντόπιους απαγορεύτηκε.
Παρόμοια μοίρα είχαν και άλλα σημεία, όπως ο ποταμός Roaring River, όταν η γη γύρω του πουλήθηκε για ιδιωτική ανάπτυξη. Ψαράδες και κοινότητες που για γενιές ζούσαν από τη θάλασσα, βρέθηκαν ξαφνικά αποκλεισμένοι από τους φυσικούς τους πόρους.
Για τους περισσότερους ταξιδιώτες, η Τζαμάικα είναι συνώνυμη με εξωτικές παραλίες και φοίνικες. Το 2024, μάλιστα, το νησί υποδέχτηκε ρεκόρ 4,3 εκατομμυρίων τουριστών. Την ίδια στιγμή όμως, οι ίδιες αυτές παραλίες γίνονται ολοένα και πιο απρόσιτες για τους Τζαμαϊκανούς. Από τα 1.022 χλμ ακτογραμμής, μόλις το 0,6% παραμένει δημόσιο και ελεύθερα προσβάσιμο. Η ιδιωτικοποίηση των παραλιών δεν είναι καινούριο φαινόμενο. Ξεκίνησε πριν από δεκαετίες, ωστόσο έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια με την εξάπλωση κλειστών, all-inclusive θερέτρων και ξένων επενδύσεων.
Σήμερα, μόνο το 40% των εσόδων από τον τουρισμό παραμένει στη χώρα, ενώ μέχρι το 2030 αναμένονται χιλιάδες νέες ξενοδοχειακές κλίνες, οι περισσότερες πάνω στην ακτογραμμή.
Σημαντικό ρόλο παίζει και ένας νόμος του 1956, που δίνει στο κράτος την ιδιοκτησία των παραλιών και δεν κατοχυρώνει το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης χωρίς άδεια. Ο νόμος αυτός επιτρέπει τη μεταβίβαση παράκτιων περιοχών σε ιδιώτες, στερώντας από τις τοπικές κοινωνίες τη σχέση τους με τη θάλασσα.
Τα τελευταία χρόνια, οργανώσεις πολιτών και κάτοικοι έχουν κινητοποιηθεί, ζητώντας την κατάργηση του νόμου και διεκδικώντας δικαστικά την ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες. Για πολλούς, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα δικαιώματα, αλλά την ίδια την επιβίωση των κοινοτήτων που είναι άρρηκτα δεμένες με το φυσικό τους περιβάλλον.
Παρά τις δυσκολίες, εξακολουθούν να υπάρχουν δημόσιες παραλίες και περιοχές όπου οι επισκέπτες μπορούν να γνωρίσουν την αυθεντική Τζαμάικα, στηρίζοντας τις τοπικές επιχειρήσεις και τον πολιτισμό. Όπως τονίζουν οι ακτιβιστές, ο υπεύθυνος τουρισμός και η συνειδητή επιλογή καταλυμάτων μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Για τους κατοίκους, το αίτημα παραμένει απλό: να έχουν πρόσβαση στις ίδιες θάλασσες που προσελκύουν εκατομμύρια επισκέπτες από όλο τον κόσμο, γιατί όπως υποστηρίζουν η θάλασσα δεν θα έπρεπε να ανήκει σε λίγους.
