Η απογοήτευση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη στάση «ορισμένων» συμμάχων του ΝΑΤΟ απέναντι στις αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα κρίσιμης και πιθανώς συγκρουσιακής συνόδου κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα τον Ιούλιο, προειδοποίησε από τη Σουηδία ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο. Από το Χέλσινγκμποργκ, όπου ξεκίνησε η σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, ο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη συνάντηση της Άγκυρας ως πιθανόν «μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία της Συμμαχίας», τονίζοντας ότι εκεί θα τεθούν επί τάπητος τόσο η κατανομή βαρών εντός του ΝΑΤΟ όσο και η αδυναμία της Δύσης να παράγει επαρκή πυρομαχικά και οπλικά συστήματα.
Παράλληλα, συνέδεσε ανοιχτά τη συζήτηση αυτή με τηνκρίση στο Στενό του Ορμούζ και τις συνομιλίες με το Ιράν, σημειώνοντας ότι υπάρχει «κάποια μικρή πρόοδος», αλλά προειδοποιώντας ότι η προσπάθεια της Τεχεράνης να επιβάλει ένα είδος «συστήματος διοδίων» στη θαλάσσια οδό παραμένει απαράδεκτη για τη διεθνή κοινότητα.
«Πρέπει να υπάρχει ξεκάθαρη κατανόηση των προσδοκιών»
«Όπως οποιαδήποτε συμμαχία, πρέπει να είναι καλή για όλους όσοι μετέχουν. Πρέπει να υπάρχει ξεκάθαρη κατανόηση για το ποιες είναι οι προσδοκίες», δήλωσε ο Ρούμπιο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι αυτή η κατανόηση δεν υπάρχει ακόμη. Οι σύμμαχοι, είπε, θα πρέπει «να απαντήσουν» στις ανησυχίες του Τραμπ, αλλά όχι σήμερα.
«Τα αισθήματα του προέδρου, για να μιλήσουμε ειλικρινά, η ανησυχία του για ορισμένους από τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ και για την αντίδρασή τους στις επιχειρήσεις μας στη Μέση Ανατολή, είναι γνωστά. Θα πρέπει να απαντήσουν σε αυτά, όμως το θέμα αυτό δεν θα λυθεί ούτε θα συζητηθεί σήμερα», δήλωσε χαρακτηριστικά, αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι η ουσιαστική συζήτηση μετατίθεται πλέον για τη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας τον Ιούλιο, την οποία και εκτίμηση ότι θα είναι ιστορική.
Στο ίδιο πνεύμα, επιχείρησε να διασκεδάσει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για πιθανές αναδιατάξεις αμερικανικών στρατευμάτων στην ήπειρο, διαβεβαιώνοντας ότι οι σχετικές αποφάσεις «δεν έχουν τίποτε το τιμωρητικό».
«Δεν είναι τιμωρητικό μέτρο, είναι μια διαρκής διαδικασία που προϋπήρχε ήδη», ανέφερε.
Οι δηλώσεις του έγιναν στο φόντο πληροφοριών και δημοσιευμάτων περί πιθανής αποχώρησης περίπου 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από ευρωπαϊκές βάσεις, αλλά και της ταυτόχρονης ανακοίνωσης αποστολής άλλων 5.000 στρατιωτών στην Πολωνία.
5.000 φεύγουν, 5.000 έρχονται και ο Ρούτε «καλωσορίζει»
Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο οποίος νωρίτερα είχε ήδη μιλήσει για «ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ισχυρότερο ΝΑΤΟ» και για σταδιακά μικρότερη εξάρτηση από «έναν μόνο σύμμαχο», καλωσόρισε την αμερικανική ανακοίνωση για την Πολωνία, επιμένοντας ωστόσο ότι η ευρωπαϊκή πλευρά θα πρέπει πλέον να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της συμβατικής άμυνας και της αμυντικής παραγωγής.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην Ευρώπη, τόσο στο πυρηνικό όσο και στο συμβατικό επίπεδο», δήλωσε ο Ρούτε.
Αμυντική βιομηχανία, Τουρκία και το νέο ΝΑΤΟ των εξοπλισμών
Κοινό έδαφος βρήκαν Ρούμπιο και Ρούτε στο ζήτημα της αμυντικής βιομηχανίας. «Δεν είμαστε σε θέση να παράγουμε πυρομαχικά στον ρυθμό που απαιτούν οι μελλοντικές ανάγκες», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός, ενώ ο Ρούτε τόνισε ότι χρειάζεται «περισσότερη παραγωγή, όχι αύξηση τιμών». Οι αμυντικές δαπάνες των συμμάχων αυξάνονται ραγδαία, με πολλές χώρες να επιταχύνουν ήδη την πορεία τους προς τον στόχο του 5% του ΑΕΠ που συμφωνήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης, και σύμφωνα με τον Ρούτε αυτό θα αποφέρει «εκατοντάδες δισεκατομμύρια επιπλέον» τα επόμενα χρόνια.
Δεν είναι τυχαία η αναφορά στο τι θα αποφέρουν αυτές οι επενδύσεις αφού είναι ένας τρόπος να κρατήσει το ενδιαφέρον των ΗΠΑ δεδομένου ότι μεγάλο μέρος αυτών των δαπανών κατευθύνεται ήδη σε αμερικανικά συστήματα, από Patriot έως F-35, ενισχύοντας την ίδια την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο βάρος και ο ρόλος της Άγκυρας, η οποία φιλοξενεί και την επερχόμενη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Η Τουρκία έχει επενδύσει εντατικά στη δική της αμυντική βιομηχανία, από drones Bayraktar έως θωρακισμένα οχήματα και πολεμικά πλοία, διεκδικώντας πλέον ρόλο όχι μόνο εντός ΝΑΤΟ αλλά και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, έναν ρόλο που τόσο ο Ρούτε όσο και αρκετοί Ευρωπαίοι σύμμαχοι φαίνεται πλέον να αναγνωρίζουν όλο και πιο ανοιχτά.
Δεν ήταν τυχαίο άλλωστε ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν επέμεινε προ ημερών πως η Άγκυρα επιθυμεί να παρουσιάσει τις «βέλτιστες πρακτικές» της στη μετατροπή των αμυντικών δαπανών σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
ΟΙ ΗΠΑ επιστρέφουν στον ΟΗΕ για τα στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η γλώσσα του Ρούμπιο για το Ιράν και το Στενό του Ορμούζ. Ο Αμερικανός υπουργός κατηγόρησε ανοιχτά την Τεχεράνη ότι επιχειρεί να επιβάλει ένα είδος «συστήματος διοδίων» στη διεθνή θαλάσσια οδό, αποκαλύπτοντας μάλιστα ότι προσπαθεί να πείσει και το Ομάν να συμμετάσχει.
«Δεν υπάρχει κράτος στον κόσμο που να πρέπει να το αποδεχθεί αυτό», δήλωσε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι «αν αυτό συμβεί στο Στενό του Ορμούζ, θα συμβεί και σε άλλα σημεία του κόσμου».
Ο Ρούμπιο αποκάλυψε επίσης ότι οι ΗΠΑ εργάζονται μαζί με το Μπαχρέιν πάνω σε σχέδιο ψηφίσματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, σημειώνοντας ότι το κείμενο έχει ήδη εξασφαλίσει «τον μεγαλύτερο αριθμό συνυπογραφόντων στην ιστορία του Συμβουλίου Ασφαλείας», αν και ορισμένες χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο βέτο.
Για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ο τόνος ήταν εξίσου αδιαπραγμάτευτος. «Αυτό το καθεστώς δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Πρέπει να λύσουμε το ζήτημα του εμπλουτισμού και του ιδιαίτερα εμπλουτισμένου ουρανίου», δήλωσε, αφήνοντας πάντως ένα μικρό παράθυρο αισιοδοξίας για τις συνομιλίες με το Ιράν, στις οποίες, όπως ανέφερε, υπάρχει «κάποια μικρή κίνηση, χωρίς να θέλω να την υπερβάλω».
Ουκρανία: καμία αναφορά από τον Ρούμπιο
Η Ουκρανία βρέθηκε πιο περιορισμένα στην ατζέντα των δηλώσεων, με τον Ρούτε να ευχαριστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη συνέχιση της «κρίσιμης ροής» στρατιωτικής υποστήριξης προς το Κίεβο που χρηματοδοτούνται από Ευρωπαίους και Καναδούς συμμάχους.
Αντιθέτως, ο Ρούμπιο απέφυγε οποιαδήποτε εκτενή αναφορά στην Ουκρανία, επιλέγοντας να επικεντρωθεί κυρίως στις αμυντικές δυνατότητες της Συμμαχίας, στην κατανομή βαρών εντός του ΝΑΤΟ και στην κρίση στο Στενό του Ορμούζ.
Ιστορική σύνοδος, αλλά για ποιον λόγο;
Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε τη Σύνοδο Κορυφής της Άγκυρας «μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία της Συμμαχίας». Ο Ρούτε συμφώνησε. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η Άγκυρα θα μείνει στην ιστορία ως η σύνοδος που οδήγησε σε μια πιο ισορροπημένη και παραγωγικά ισχυρή Συμμαχία ή ως εκείνη που ανέδειξε μια νέα εσωτερική ιεραρχία ισχύος εντός του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, σε μια περίοδο όπου ορισμένοι σύμμαχοι φαίνεται να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ειδικό βάρος εντός της Συμμαχίας.
