Με συγκρατημένη ανακούφιση υποδέχθηκαν οι Βρυξέλλες τη συμφωνία για προσωρινή εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία επετεύχθη την ύστατη στιγμή, πριν δηλαδή ο Ντόναλντ Τραμπ υπαναχωρήσει από την απειλή του να «εξαλείψει τον πολιτισμό» του Ιράν. Η εξέλιξη καταγράφεται ως ένα πρώτο, εύθραυστο βήμα αποκλιμάκωσης, έπειτα από μεσολάβηση του Πακιστάν, και με καθοριστική, δεδομένης της στενής του συνεργασίας με το Πεκίνο-παρέμβαση της Κίνας, γεγονός που μπορεί να έχει ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την Ενωση.
Η Ευρωπαϊκή ηγεσία, έπειτα από εβδομάδες αγωνίας και αδυναμίας να διαμορφώσει ουσιαστική πολιτική στην περιοχή σήμερα επαναλαμβάνει την ανάγκη να ανοίξει άμεσα ο δρόμος για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με ανάρτησή της στο X χαιρετίζει την εκεχειρία υπογραμμίζοντας ότι «Πρόκειται για μια αποκλιμάκωση που ήταν απολύτως αναγκαία».
Επιπλέον αφού ευχαριστεί το Πακιστάν για τη διαμεσολάβησή του σημειώνει ότι «τώρα είναι κρίσιμο να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για μια διαρκή λύση στη σύγκρουση.
Θα συνεχίσουμε να συντονιζόμαστε με τους εταίρους μας προς αυτή την κατεύθυνση.»
Στο ίδιο μήκος κύματος, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, έκανε λόγο για «ένα βήμα πίσω από τον γκρεμό μετά από εβδομάδες έντασης», τονίζοντας ότι η εκεχειρία «δημιουργεί μια απολύτως αναγκαία ευκαιρία να μειωθούν οι απειλές, να σταματήσουν οι πύραυλοι, να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα και να δημιουργηθεί χώρος για διπλωματία προς μια διαρκή συμφωνία».
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δηλώνει:
«Χαιρετίζω την ανακοίνωση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων. Καλώ όλα τα μέρη να τηρήσουν τους όρους της, προκειμένου να επιτευχθεί βιώσιμη ειρήνη στην περιοχή.
Η ΕΕ είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις εν εξελίξει προσπάθειες και παραμένει σε στενή επαφή με τους εταίρους της στην περιοχή.
Ευχαριστώ το Πακιστάν και όλα τα άλλα μέρη που συνέβαλαν στη σύναψη αυτής της συμφωνίας.»
Η Κάγια Κάλας αποκάλυψε επίσης ότι είχε επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, τον οποίο ευχαρίστησε για τον ρόλο του στη διαμεσολάβηση, υπογραμμίζοντας ότι «η πόρτα της διαμεσολάβησης πρέπει να παραμείνει ανοιχτή, καθώς τα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης παραμένουν άλυτα».
Στο πλαίσιο αυτό, η ίδια μεταβαίνει στη Σαουδική Αραβία για επαφές με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας και τον γενικό γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, σε μια προσπάθεια να διατηρηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας και να διερευνηθούν περιθώρια περαιτέρω αποκλιμάκωσης.
Πίσω από τις εξελίξεις
Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων αναδεικνύουν τη δυσκολία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαμορφώσει ενιαία και σαφή πολιτική στάση, την ώρα που περιορίζεται σε δηλώσεις χαμηλής έντασης επιχειρώντας να μην διαταράξει περαιτέρω τις σχέσεις τις ΗΠΑ και παράλληλα να διατηρήσει ανοιχτούς διπλωματικούς διαύλους, ιδίως με χώρες του Κόλπου. Ωστόσο η ανησυχία για τις ενεργειακές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης κρίσης εντείνονται, με την ΕΕ να ενεργοποιεί μηχανισμούς παρακολούθησης της αγοράς και να αναζητά ισορροπία μεταξύ στήριξης των νοικοκυριών και δημοσιονομικών περιορισμών.
Σε αυτό το ήδη εύθραυστο πλαίσιο, η πιθανή ουσιαστική εμπλοκή της Κίνας στη διαμόρφωση της συμφωνίας προσθέτει μια καθοριστική διάσταση. Αναλυτές επισημαίνουν ότι πίσω από τη μεσολαβητική πρωτοβουλία του Πακιστάν διακρίνεται η διαχρονικά στενή στρατηγική του σχέση με το Πεκίνο μια σχέση που συχνά περιγράφεται ως «συμμαχία παντός καιρού» και εδράζεται τόσο στη γεωπολιτική σύγκλιση απέναντι στην Ινδία όσο και στη βαθιά οικονομική και αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
Με δεδομένους τους ισχυρούς δεσμούς της Κίνας τόσο με το Πακιστάν, ως βασικό κόμβο της επιρροής της στην περιοχή, όσο και με το ίδιο το Ιράν, το οποίο αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό εταίρο και κομβικό πέρασμα για τους διαδρόμους της Πρωτοβουλίας «Ζώνη και Δρόμος», το Πεκίνο αποκτά τη δυνατότητα να παρεμβαίνει ως παράγοντας-κλειδί σε κρίσιμες εξελίξεις. Εάν αυτή η δυναμική παγιωθεί, δεν αποκλείεται να επιχειρήσει σταδιακά να επιβάλει τους δικούς του όρους, ακόμη και στο πεδίο των ενεργειακών συναλλαγών μια εξέλιξη που θα μπορούσε να μεταβάλει τις υφιστάμενες ισορροπίες ισχύος, με δυνητικά χαμένους όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
