Να ορίσει ξεκάθαρα ότι «κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση θα πρέπει να θεωρείται βιασμός» και δεν υπάρχουν παραθυράκια που να αφήνουν περιθώρια ΄για διαφορετικές αναγνώσεις, ανακοίνωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που ενέκρινε σήμερα σχετικό ψήφισμα.
Το επόμενο βήμα είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, η οποία στη συνέχεια θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Το ψήφισμα τονίζει ότι «μόνο μια σαφής, καταφατική, ελεύθερα δοθείσα και αδιαμφισβήτητη ένδειξη συναίνεσης είναι έγκυρη» στις σεξουαλικές σχέσεις. Προσθέτει ότι «η σιωπή, η έλλειψη λεκτικής ή σωματικής αντίστασης ή η απουσία ενός «όχι» δεν μπορούν να ερμηνευθούν ως συναίνεση».
Οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη εκτός αυτού του πλαισίου θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Το ΕΕ τονίζει επίσης ότι η προηγούμενη συναίνεση, οι προηγούμενες σεξουαλικές σχέσεις ή οποιαδήποτε σχέση με τον δράστη – συμπεριλαμβανομένου του γάμου – δεν συνεπάγεται αυτόματη συναίνεση και υοιοθετεί την απόφαση της Ισπανίας η οποία εγκρίθηκε το 2022 μετά από έναν βάναυσο ομαδικό βιασμό.
Η έλλειψη συναίνεσης αποτελεί ήδη καθοριστικό στοιχείο βιασμού ή σεξουαλικής επίθεσης σε 17 από τα 27 κράτη μέλη, σύμφωνα με την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο ορισμός που υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι επίσης σύμφωνος με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η οποία έχει επικυρωθεί από 22 χώρες της ΕΕ.
Δεν υπάρχει ξεκάθαρη νομοθεσία σε όλη την ΕΕ
Ωστόσο, η νομοθεσία σε πολλά κράτη μέλη εξακολουθεί να βασίζεται σε έναν ορισμό του βιασμού που βασίζεται στη βία, απαιτώντας από τα θύματα να αποδείξουν βία ή απειλές. Στην Εσθονία, ο βιασμός ορίζεται ως παραβίαση της βούλησης του θύματος μέσω βίας ή απειλών, ενώ η Λετονία αναφέρεται στη σεξουαλική βία που διαπράττεται υπό εξαναγκασμό, συμπεριλαμβανομένης της βίας ή άλλων μορφών πίεσης.
Στη Ρουμανία, ο νόμος επικεντρώνεται στην αδυναμία του θύματος να εκφράσει τη συναίνεσή του.
Η νομοθεσία στην Ιταλία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία είναι ασαφής, διατηρώντας στοιχεία μιας προσέγγισης που βασίζεται στη βία, σύμφωνα με μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Τέτοιοι ορισμοί συχνά απαιτούν ερμηνεία από τα δικαστήρια ως προς το τι συνιστά βίαιη επίθεση, η οποία δεν είναι πάντα συνεπής. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό βάρος απόδειξης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε δευτερογενή θυματοποίηση.
Οι υποστηρικτές του ψηφίσματος υποστηρίζουν ότι οι πρόσφατες υποθέσεις έχουν αποκαλύψει τα όρια των ορισμών που βασίζονται στη βία. Μιλώντας στο Euronews, η Abir Al-Sahlani επεσήμανε υποθέσεις στη Γαλλία που αφορούν τη χρήση ναρκωτικών και την διαδικτυακή κακοποίηση ως απόδειξη εξελισσόμενων μορφών σεξουαλικής βίας.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, με 447 ψήφους υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές.
Ο ορισμός του βιασμού παραμένει ένα βασικό κενό στη νομοθεσία της ΕΕ για τη βία κατά των γυναικών, αφού αποκλείστηκε από μια οδηγία που εγκρίθηκε το 2024 — μια κίνηση που προκάλεσε κριτική και διαμαρτυρίες.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όριζε τον βιασμό ως σεξ χωρίς συναίνεση, αλλά πολλά κράτη μέλη αντιτάχθηκαν στη διάταξη. Ορισμένα, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, υποστήριξαν ότι το ποινικό δίκαιο εμπίπτει στην εθνική αρμοδιότητα και θα πρέπει να παραμείνει στην ευθύνη των επιμέρους χωρών.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου το 5% των γυναικών στην ΕΕ έχουν βιώσει βιασμό από την ηλικία των 15 ετών.
