Εγκρίθηκαν και επίσημα, έπειτα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, από τα κράτη-μέλη της ΕΕ δύο συμφωνίες με το μπλοκ χωρών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη), παρά τις έντονες αντιδράσεις των αγροτών σε όλη την ήπειρο. Πρόκειται αφενός για τη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Mercosur, που θέτει το πλαίσιο πολιτικού διαλόγου, συνεργασίας και εμπορίου, και αφετέρου για την Ενδιάμεση Εμπορική Συμφωνία, η οποία επιτρέπει την άμεση εφαρμογή των εμπορικών προβλέψεων, πριν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες επικύρωσης.
Είχε προηγηθεί μια κατ΄άρχην συμφωνία και αργά το απόγευμα της Παρασκευής ολοκληρώθηκε η γραπτή ψηφοφορία των μόνιμων αντιπροσώπων των 27 κρατών-μελών για τη συμφωνία που θα καταργήσει σχεδόν όλους τους δασμούς σε μια αγορά 700 εκατομμυρίων καταναλωτών, περιλαμβανομένων των χωρών της Mercosur, της μεγαλύτερης οικονομικής ένωσης της Νότιας Αμερικής.
Ωστόσο, παρά τους πανηγυρικούς τόνους από την Κομισιόν και το Συμβούλιο, η συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν τεθεί σε ισχύ.
Εντός της ερχόμενης εβδομάδας, με πιθανή ημερομηνία τη 17η Ιανουαρίου, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σύμφωνα με εκπρόσωπό του, θα μεταβούν στην Παραγουάη, όπου θα υπογράψουν εκ μέρους των κρατών-μελών τη συμφωνία.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά η Γαλλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Αυστρία και η Ιρλανδία ψήφισαν κατά, ενώ το Βέλγιο απήχε/ Η στάση της Ιταλίας αποδείχθηκε κρίσιμη για την τελική απόφαση.
«Σήμερα είναι μια καλή μέρα για την Ευρώπη και τους εταίρους μας στη Mercosur. Χαιρετίζω τη σημερινή απόφαση του Συμβουλίου να εγκρίνει τη Συμφωνία ΕΕ–Mercosur» ανέφερε αμέσως μετά την έγκριση της Συμφωνίας ο πρόεδρος του Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και με ανάρτησή του στο Χ εξήγησε ότι η συμφωνία αυτή είναι καλή για την Ευρώπη καθώς όπως είπε:
▪️ Προσφέρει απτά οφέλη στους Ευρωπαίους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
▪️ Είναι σημαντική για την κυριαρχία και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ – με τη συμφωνία αυτή, η ΕΕ διαμορφώνει την παγκόσμια οικονομία.
▪️ Ενισχύει τα δικαιώματα των εργαζομένων, την προστασία του περιβάλλοντος και τις εγγυήσεις για τους Ευρωπαίους αγρότες.
▪️ Αποδεικνύει ότι οι εμπορικές εταιρικές σχέσεις που βασίζονται σε κανόνες είναι επωφελείς για όλους.
Σε αντίστοιχο τόνο και οι δηλώσεις της φον ντερ Λάιεν που τόσο επέμεινε για τη συμφωνία.
«Η σημερινή απόφαση του Συμβουλίου να στηρίξει τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur είναι ιστορική. Η Ευρώπη στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα.
Είμαστε αποφασισμένοι να δημιουργήσουμε ανάπτυξη και θέσεις εργασίας και να διασφαλίσουμε τα συμφέροντα των Ευρωπαίων καταναλωτών και επιχειρήσεων.
Με τη Mercosur, δημιουργούμε μια κοινή αγορά 700 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Και ανοίγουμε τόσες πολλές νέες ευκαιρίες»
Η πρόεδρος της Κομισιόν υποστήριξε ότι η συμφωνία είναι «επωφελής για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και όλα τα κράτη-μέλη», σημειώνοντας ότι περίπου 60.000 ευρωπαϊκές εταιρείες εξάγουν ήδη στις χώρες της Mercosur, εκ των οποίων οι μισές είναι μικρομεσαίες και αναμένεται να εξοικονομήσουν περί τα 4 δισ. ευρώ ετησίως από μειωμένους δασμούς και απλούστερες τελωνειακές διαδικασίες.
Τόνισε ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις έντονες ανησυχίες των αγροτών για το εισόδημα, τον ανταγωνισμό από φθηνότερες εισαγωγές και την τήρηση των περιβαλλοντικών και υγειονομικών προτύπων, επισημαίνοντας πως η συμφωνία περιλαμβάνει «ισχυρές δικλίδες ασφαλείας», αυστηρότερους ελέγχους εισαγωγών και ρήτρες προστασίας για ευαίσθητα προϊόντα, καθώς και την κατοχύρωση 350 ευρωπαϊκών γεωγραφικών ενδείξεων. Σύμφωνα με την ίδια, πρόκειται για μια συμφωνία «αμοιβαίου οφέλους», με τις εξαγωγές της ΕΕ προς τη Mercosur να εκτιμάται ότι θα αυξηθούν έως και 50 δισ. ευρώ έως το 2040, ενώ παράλληλα ενισχύεται και ο πολιτικός διάλογος μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι δύο Συμφωνίες
Σύμφωνα με το Συμβούλιο, εγκρίθηκαν δύο αποφάσεις που εξουσιοδοτούν την υπογραφή τόσο της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) όσο και της Ενδιάμεσης Εμπορικής Συμφωνίας (iTA). Η EMPA συνενώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο τον πολιτικό διάλογο, τη συνεργασία και την τομεακή εμπλοκή, περιλαμβάνοντας και έναν πυλώνα εμπορίου και επενδύσεων, ο οποίος θα εφαρμοστεί πλήρως μόλις η συμφωνία τεθεί σε ισχύ.
Όπως επισημαίνει το Συμβούλιο, οι διατάξεις της συμφωνίας ενισχύουν τη συνεργασία σε τομείς όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, το περιβάλλον και η κλιματική δράση, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κινητικότητα, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η διαχείριση κρίσεων, ενώ προβλέπεται στενότερος πολιτικός συντονισμός σε παγκόσμιες προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή, η μετανάστευση και η ειρηνευτική δράση.
Παράλληλα, ενισχύεται ο συντονισμός ΕΕ–Mercosur σε πολυμερή φόρα και δημιουργούνται δομημένες πλατφόρμες τομεακού διαλόγου. Με βάση τη σημερινή απόφαση, μεγάλα τμήματα των κεφαλαίων πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας θα εφαρμοστούν σε προσωρινή βάση, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των διαδικασιών επικύρωσης.
Η Ενδιάμεση Εμπορική Συμφωνία (iTA), η οποία θα λειτουργήσει αυτόνομα έως ότου τεθεί σε ισχύ η πλήρης EMPA, αποσκοπεί στην ταχύτερη απόδοση των οικονομικών οφελών της συμφωνίας. Προβλέπει μειώσεις δασμών και βελτιωμένη πρόσβαση σε αγορές για ένα ευρύ φάσμα αγαθών και υπηρεσιών, με βασικούς ωφελημένους τομείς όπως η γεωργία, η αυτοκινητοβιομηχανία, τα φαρμακευτικά και τα χημικά προϊόντα. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τη διευκόλυνση των επενδύσεων, την άρση εμποδίων στο διασυνοριακό εμπόριο υπηρεσιών –ιδίως ψηφιακών και χρηματοπιστωτικών– καθώς και την πρόσβαση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε δημόσιους διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur. Η iTA εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ και δεν απαιτεί επικύρωση από τα κράτη-μέλη, ενώ θα παύσει να ισχύει μόλις τεθεί σε εφαρμογή η EMPA.
Σε ό,τι αφορά τις αγροτικές ανησυχίες, το Συμβούλιο σημειώνει ότι η απόφαση περιλαμβάνει μεταβατικές ρυθμίσεις διασφάλισης, έως ότου ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία για τον μόνιμο κανονισμό διασφαλίσεων. Στο διάστημα αυτό, η Επιτροπή θα μπορεί να ενεργοποιεί διμερή μέτρα προστασίας για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα και να εφαρμόζει ενισχυμένη παρακολούθηση των εισαγωγών που υπόκεινται σε ποσοστώσεις, με στόχο την ταχεία αντιμετώπιση ενδεχόμενων διαταραχών της αγοράς και την προστασία των Ευρωπαίων αγροτών και του αγροδιατροφικού τομέα.
Χαμένοι και κερδισμένοι – Ερχονται προτάσεις μομφής
Από τους χαμένους θεωρούνται οι χώρες που αντιδρούσαν εξαρχής με μεγαλύτερο τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν ο οποίος υπο την πίεση των αγροτών και της αντιπολίτευσης είχε αντιταχθεί στη συμφωνία, καθώς θεωρεί ότι θα είναι επιζήμια για τον αγροτικό τομέα της χώρας του. Σήμερα δήλωσε ότι θα μ εταφέρει τη μάχη στο Ευρωκοινοβούλιο.
Όμως τον πρόλαβε ο Ζορντάν Μπαρντελά, επικεφαλής του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού, ο οποίος τον κατηγόρησε για υποκρισία, υποστηρίζοντας ότι η αντίθεσή του στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur ήταν καθαρά επικοινωνιακή και εκδηλώθηκε πολύ αργά. Όπως δήλωσε, ο Μακρόν γνώριζε ότι η συμφωνία θα εγκριθεί ανεξαρτήτως της στάσης της Γαλλίας και δεν έκανε αρκετά όλα τα προηγούμενα χρόνια για να αποτρέψει την υιοθέτησή της ή να υπερασπιστεί τα γαλλικά συμφέροντα. Σύμφωνα με τον Μπαρντελά, η στάση αυτή συνιστά «προδοσία» των Γάλλων αγροτών, οι οποίοι θα υποστούν άμεσα τις συνέπειες της συμφωνίας. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι ο Εθνικός Συναγερμός θα καταθέσει δύο προτάσεις μομφής: μία στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση κατά της κυβέρνησης και μία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Αντίθετα, από τους κερδισμένους είναι ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της συμφωνίας από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Μάιο, τη χαρακτήρισε ορόσημο για την ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική και σημαντικό επίτευγμα της γερμανικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, άλλωστε η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία βλέπει τεράστιες ευκαιρίες.
Κερδισμένη είναι και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι η οποίά πίεσε και εξασφάλισε δεσμεύσεις και στήριξη για τους αγρότες, όπως αποτυπώθηκε στην πρόταση της φον ντερ Λάιεν για επιπλέον 45 δις ευρώ για τους αγρότες στον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, με αποτέλεσμα να αλλάξει στάση υπέρ της συμφωνίας.
Αυτό περιλάμβανε προτάσεις της Επιτροπής για επιπλέον 45 δισ. ευρώ για τους αγρότες στο νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η ΕΕ έχει επίσης συμφωνήσει να χαλαρώσει τους δασμούς στις εισαγωγές λιπασμάτων που πλήττουν ιδιαίτερα τους αγρότες και να αναβάλει την επιβολή φόρου άνθρακα στις εισαγωγές λιπασμάτων.
Αντιστάθμισμα σε ΗΠΑ-Κίνα
Για την Κομισιόν, η συμφωνία με τη Mercosur έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση, καθώς αντιμετωπίζεται ως αντιστάθμισμα στον κλιμακούμενο εμπορικό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων δασμών, εμπορικών περιορισμών και αβεβαιότητας στις διατλαντικές και παγκόσμιες σχέσεις, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν μέσω της συμφωνίας να διαφοροποιήσουν τις εμπορικές τους συμμαχίες, να μειώσουν εξαρτήσεις και να ενισχύσουν τη στρατηγική και οικονομική αυτονομία της Ένωσης.
Σκόπελος το Ευρωκοινοβούλιο
Όμως παρά την έγκριση από τα κράτη-μέλη, η συμφωνία δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα περάσει από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ξένα μέσα επισημαίνουν ότι στην Ολομέλεια, όταν η συμφωνία θα έρθει για ψήφιση οι αντιδράσεις θα είναι έντονεςς, με ευρωβουλευτές από διαφορετικές πολιτικές ομάδες να εκφράζουν επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις στη γεωργία, το περιβάλλον και την τήρηση των ευρωπαϊκών προτύπων. Σοσιαλιστές, Πράσινοι αλλά και μέρος των φιλελεύθερων και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, ακόμη και της ακροδεξιάς, δεν έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο να καταψηφίσουν ή να καθυστερήσουν τη διαδικασία. Παράλληλα, έχει τεθεί και το ενδεχόμενο προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, είτε για τη νομική βάση της συμφωνίας είτε για τον διαχωρισμό της σε επιμέρους σκέλη, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να «παγώσει» την εφαρμογή της για μεγάλο χρονικό διάστημα.
