Μετά από μια διάγνωση καρκίνου, πολλά πράγματα μπορεί να αλλάξουν στη ζωή ενός ανθρώπου. Η είδηση μπορεί να προκαλέσει στρες, άγχος ή κατάθλιψη, ενώ ο ασθενής συχνά αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές του και να δει τη ζωή με διαφορετική οπτική.
Μια νέα μελέτη δείχνει ότι μπορεί να αλλάξει και κάτι πιο απρόσμενο: τα ποσοστά εγκληματικότητας. Σύμφωνα με την έρευνα, τα χρόνια μετά τη διάγνωση καρκίνου, οι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να καταδικαστούν για κάποιο έγκλημα – ακόμη και αν δεν είχαν προηγούμενο ποινικό μητρώο.
Το φαινόμενο θυμίζει κάπως την ιστορία του Breaking Bad, όπου ένας καθηγητής χημείας, μετά τη διάγνωση καρκίνου, στρέφεται στον κόσμο του εγκλήματος. Βέβαια, οι περισσότεροι ασθενείς που εμφανίζουν αυτό το μοτίβο δεν καταλήγουν σε τόσο ακραίες συμπεριφορές· συνήθως πρόκειται για μικρότερα αδικήματα, όπως κλοπές ή κατοχή ναρκωτικών.
Παρόλα αυτά, ακόμη και αυτά τα αδικήματα μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα για τους ίδιους τους ασθενείς, τις οικογένειές τους και την κοινωνία. Γι’ αυτό οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν υπάρχει πραγματικά σχέση μεταξύ καρκίνου και εγκληματικότητας – και ποιοι παράγοντες μπορεί να την εξηγούν.
Για τον σκοπό αυτό, μια ομάδα οικονομολόγων χρησιμοποίησε ένα τεράστιο σύνολο δεδομένων από τα μητρώα της Δανίας, που περιλάμβανε πληροφορίες για δημογραφικά στοιχεία, εκπαίδευση, εισόδημα, υγεία και ποινικό ιστορικό.
Η έρευνα παρακολούθησε πάνω από 368.000 ανθρώπους που διαγνώστηκαν με καρκίνο μεταξύ 1980 και 2018. Συγκρίνοντας αυτούς τους ασθενείς με μια ομάδα ανθρώπων χωρίς διάγνωση καρκίνου, οι ερευνητές εξέτασαν πώς εξελίχθηκε η συμπεριφορά τους στο πέρασμα του χρόνου.
Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι αμέσως μετά τη διάγνωση δεν παρατηρείται αύξηση της εγκληματικότητας – αντίθετα, τα ποσοστά μειώνονται τον πρώτο χρόνο. Αυτό είναι λογικό, καθώς πολλοί ασθενείς υποβάλλονται σε εξαντλητικές θεραπείες όπως χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία και περνούν πολύ χρόνο σε νοσοκομεία.
Ωστόσο, περίπου δύο χρόνια μετά τη διάγνωση, η εικόνα αλλάζει. Η πιθανότητα καταδίκης αρχίζει να αυξάνεται και γίνεται στατιστικά σημαντική, ενώ συνεχίζει να ανεβαίνει για περίπου πέντε χρόνια πριν σταθεροποιηθεί σε υψηλά επίπεδα για αρκετό ακόμη διάστημα.
Συνολικά, οι ασθενείς με καρκίνο είχαν περίπου 14% μεγαλύτερη πιθανότητα να καταδικαστούν για κάποιο έγκλημα μετά τη διάγνωση.
Οι ερευνητές προσπάθησαν επίσης να εξηγήσουν γιατί συμβαίνει αυτό. Ένας βασικός παράγοντας φαίνεται να είναι οικονομικός: παρόλο που στη Δανία υπάρχει καθολική ασφάλιση υγείας, ο καρκίνος επηρεάζει το εισόδημα και την εργασία των ασθενών. Η πιθανότητα απασχόλησης μειώθηκε κατά 1,5 ποσοστιαίες μονάδες το έτος της διάγνωσης, ενώ όσοι συνέχισαν να εργάζονται συχνά είχαν λιγότερες ώρες και χαμηλότερα εισοδήματα.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η αύξηση της εγκληματικότητας δεν αφορούσε μόνο οικονομικά αδικήματα, αλλά και βίαια εγκλήματα, γεγονός που δείχνει ότι παίζουν ρόλο και ψυχολογικοί ή κοινωνικοί παράγοντες.
Ένας άλλος παράγοντας φαίνεται να είναι η αίσθηση του προσδόκιμου ζωής. Οι ασθενείς με χαμηλότερες πιθανότητες πενταετούς επιβίωσης είχαν ισχυρότερη τάση αύξησης της εγκληματικότητας, πιθανώς επειδή οι μακροπρόθεσμες συνέπειες μιας ποινής μοιάζουν λιγότερο αποτρεπτικές.
Τέλος, η κοινωνική στήριξη φαίνεται να παίζει ρόλο. Σε περιοχές όπου οι κοινωνικές παροχές είχαν μειωθεί (μετά τις μεταρρυθμίσεις της Δανίας το 2007), το φαινόμενο ήταν πιο έντονο.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών μιας σοβαρής ασθένειας μπορεί να βοηθήσει στη μείωση τέτοιων επιπτώσεων.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο American Economic Journal: Applied Economics.
Με πληροφορίες από το Science Alert
