Ένα αυτοκίνητο με μηχανή πίσω, αερόψυκτο κινητήρα και σχεδίαση που δεν έμοιαζε με τίποτα άλλο στον δρόμο. Το Volkswagen Beetle ή «Σκαθάρι» δεν έγινε απλώς best-seller: έγινε πολιτισμικό φαινόμενο, από τη μεταπολεμική Ευρώπη μέχρι τη Λατινική Αμερική, καταγράφοντας έναν από τους πιο μακροχρόνιους και εμπορικά εκρηκτικούς κύκλους παραγωγής στην ιστορία της αυτοκίνησης.
Το «κόλπο» του Beetle ήταν ότι δεν προσπαθούσε να εντυπωσιάσει με πολυτέλειες. Εντυπωσίαζε με λογική.
Η διάταξη πίσω κινητήρας / πίσω κίνηση έδινε πρόσφυση εκεί που τη χρειαζόσουν, απελευθέρωνε χώρο μπροστά, και βοηθούσε ένα μικρό αυτοκίνητο να συμπεριφέρεται «τίμια» σε δύσκολες συνθήκες. Το ότι έμεινε πιστό σε αυτό το concept μέχρι το φινάλε της κλασικής παραγωγής του δεν είναι λεπτομέρεια, είναι μέρος του μύθου.
Κι έπειτα, ο αερόψυκτος χαρακτήρας: λιγότερα συστήματα, λιγότερες ευαισθησίες, λιγότερα να χαλάσουν. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που το Beetle απέκτησε τη φήμη του «σκληροτράχηλου» και γιατί τόσα επιβιώνουν ακόμη.
Ο θρυλικός Volkswagen Beetle σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1930 από τον Ferdinand Porsche, κατόπιν παραγγελίας να δημιουργηθεί ένα προσιτό «αυτοκίνητο του λαού» (Volkswagen). Η ιδέα να υπάρχει ένα τέτοιο όχημα υπήρξε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας, αλλά η επίσημη εργασία στο πρωτότυπο ξεκίνησε 26 Φεβρουαρίου 1934 υπό την καθοδήγηση του Porsche και της ομάδας του. Το πρώτο πρωτότυπο εξελίχθηκε στα τέλη της δεκαετίας και ενώ η παραγωγή επηρεάστηκε από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η μαζική παραγωγή του Type 1 — του κλασικού Beetle — άρχισε στις 27 Δεκεμβρίου 1945 στο εργοστάσιο του Wolfsburg, σηματοδοτώντας την επίσημη είσοδο του θρυλικού αυτοκινήτου στην αγορά.
Η ευρωπαϊκή ιστορία του Beetle έχει ένα συμβολικό φινάλε: 19 Ιανουαρίου 1978, στο εργοστάσιο του Emden στη Γερμανία, βγαίνει από τη γραμμή το τελευταίο Beetle που κατασκευάζεται στη χώρα. Και εδώ υπάρχει ένα από τα πιο καθαρά, «στρογγυλά» στατιστικά της ιστορίας του: 16.255.500 Beetle κατασκευάστηκαν συνολικά στη Γερμανία.
Την ίδια περίοδο, η ζήτηση στην Ευρώπη δεν εξαφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη: το ίδιο επίσημο χρονικό σημειώνει ότι η κάλυψη της ζήτησης συνεχίστηκε αρχικά από παραγωγή στο Βέλγιο και αργότερα από Μεξικό.
Και κάπου εδώ αρχίζει η δεύτερη ζωή του Σκαθαριού: η εποχή που το Beetle σταματά να είναι «ευρωπαϊκή καθημερινότητα» και γίνεται «παγκόσμιο προϊόν με λατινοαμερικανική καρδιά».
Οι αριθμοί που το έκαναν θρύλο
Αν θέλετε ένα νούμερο που να συνοψίζει το μεγαλείο, είναι αυτό: Συνολική παραγωγή κλασικού Beetle (Type 1): 21.529.464 μονάδες.
Το εντυπωσιακό είναι ότι το επίσημο χρονικό της Volkswagen δεν αφήνει το νούμερο «στον αέρα»: δίνει και παγκόσμιο πίνακα παραγωγής ανά έτος, μέχρι και το 2003, όταν κλείνει ο κύκλος.
Το μεγάλο «αντίο» του 2003: Última Edición, 3.000 κομμάτια
Το 2003, στο Puebla του Μεξικού, πέφτει η αυλαία για το κλασικό Beetle με μια σχεδόν κινηματογραφική έξοδο: η σειρά “Última Edición”, 3.000 αυτοκίνητα σαν αποχαιρετισμός σε μια ολόκληρη εποχή.
«Και μετά ξανάβγαλε;» Ναι — αλλά ως σύγχρονος Beetle και σε “Final Edition” λογική
Εδώ είναι το σημείο που πολλοί μπερδεύονται (λογικά): το Beetle, το Σκαθάρι, δεν επέστρεψε ως κλασικό Type 1. Επέστρεψε ως μοντέρνο Beetle (με διαφορετική τεχνολογία/πλατφόρμες) και έκλεισε κι αυτός ο κύκλος.
Το 2019, η Volkswagen αποχαιρέτησε το σύγχρονο Beetle με τις εκδόσεις Final Edition. Και εδώ υπάρχει ένας αριθμός που «γράφει» σαν τίτλος: 5.961 Final Edition ήταν οι τελευταίες μονάδες της τελικής αυτής αποχαιρετιστήριας φάσης.
Με άλλα λόγια: ναι, «ξανάβγαλε», αλλά όχι ως επιστροφή μαζικής παραγωγής του κλασικού μύθου. Περισσότερο ως τελετουργικό κλείσιμο ενός εμβληματικού ονόματος.
Γιατί το Σκαθάρι, το Beetle, δεν είναι απλώς αυτοκίνητο
Το Beetle έζησε κάτι που ελάχιστα προϊόντα ζουν: έγινε σχήμα, μνήμη, ταυτότητα. Από «λαϊκό αυτοκίνητο» σε αντικείμενο πόθου, από εργαλείο μετακίνησης σε πολιτισμικό σύμβολο. Και οι αριθμοί του δεν είναι απλώς στατιστικά: είναι απόδειξη ότι, μερικές φορές, η απλότητα — όταν είναι σωστά σχεδιασμένη — γίνεται αθανασία.
