Η Ευρωπαϊκή Ένωση κοινοποίησε σήμερα στις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) το έγγραφο για την προσωρινή εφαρμογή της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur από την 1η Μαΐου.
Τα βασικά εμπορικά στοιχεία της συμφωνίας, θα τεθούν σε ισχύ από την εν λόγω ημερομηνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 κρατών μελών και των χωρών του Mercosur που έχουν ολοκληρώσει τις διαδικασίες κύρωσης πριν από το τέλος Μαρτίου.
«Η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Ουρουγουάη το έχουν ήδη πράξει. Η Παραγουάη κύρωσε πρόσφατα τη συμφωνία και αναμένεται να αποστείλει σύντομα την κοινοποίησή της», ενημερώνει η Επιτροπή.
Την ίδια ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην ενεργοποίηση της συμφωνίας με τη Mercosur, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βρίσκεται στην Αυστραλία, επιδιώκοντας να «κλειδώσει» μια ακόμη εμπορική συμφωνία. Η επίσκεψη εντάσσεται στη στρατηγική επιτάχυνσης των διμερών συμφωνιών της ΕΕ σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου γεωοικονομικού ανταγωνισμού.
Η Συμφωνία με την Αυστραλία
Οι Βρυξέλλες εμφανίζονται αισιόδοξες ότι η συμφωνία με την Αυστραλία μπορεί να ολοκληρωθεί άμεσα, με τα βασικά ανοιχτά ζητήματα να αφορούν τις ποσοστώσεις για το βοδινό και το αρνί, με τα τελευταία σχέδια να προβλέπουν έως και 30.000 τόνους αυστραλιανού βοδινού ετησίως στην ευρωπαϊκή αγορά, καθώς και τη φορολόγηση των ευρωπαϊκών αυτοκινήτων υψηλής κατηγορίας.
Όπως ενημέρωσε η Κομισιόν, η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Αυστραλίας αναμένεται να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, εφόσον ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, προβλέπεται μείωση δασμών ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως για τους Ευρωπαίους εξαγωγείς, ενώ οι εξαγωγές αγαθών της ΕΕ προς την Αυστραλία θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά περίπου 33%. Παράλληλα, η συμφωνία στοχεύει στην ενίσχυση των σχέσεων με έναν «αξιόπιστο εταίρο», διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ισχυρή προστασία για ευαίσθητους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, ιδίως στον αγροδιατροφικό τομέα, όπου η ΕΕ διατηρεί ήδη εμπορικό πλεόνασμα ύψους 50 δισ. ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς η Αυστραλία αποτελεί σημαντικό προμηθευτή υλικών όπως το αλουμίνιο, το λίθιο και το μαγγάνιο. Η συμφωνία επιδιώκει τη μείωση ή και την κατάργηση των δασμών σε αυτά τα προϊόντα και τις συναφείς αλυσίδες αξίας, με στόχο τη διασφάλιση πιο αξιόπιστων εφοδιαστικών αλυσίδων για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης.
Η ΕΕ ζητά την κατάργηση ή σταδιακή μείωση του φόρου πολυτελών οχημάτων 33% για τιμές άνω των 70.000 ευρώ. Το διμερές εμπόριο αγαθών ανήλθε στα 47,2 δισ. ευρώ το 2025, με πλεόνασμα 26,5 δισ. ευρώ υπέρ της ΕΕ, ωστόσο για τις Βρυξέλλες το βασικό κέρδος εντοπίζεται στην πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και σπάνιες γαίες, όπου η Αυστραλία κατατάσσεται μεταξύ των κορυφαίων παραγωγών παγκοσμίως. Η παράλληλη προώθηση των δύο συμφωνιών αποτυπώνει τη στροφή της ΕΕ σε μια πιο επιθετική εμπορική στρατηγική, με στόχο τόσο τη διεύρυνση των αγορών όσο και τη διασφάλιση πρόσβασης σε κρίσιμους πόρους.
Σε πολιτικό επίπεδο, το αγροτικό σκέλος της συμφωνίας με την Αυστραλία δεν προκαλεί τις ίδιες αντιδράσεις όπως εκείνο της Mercosur, με την Ιρλανδία να εμφανίζεται θετική και τη Γαλλία πιο διαλλακτική, επικαλούμενη υψηλότερα πρότυπα, χωρίς ωστόσο να λείπουν οι επιφυλάξεις από τον αγροτικό τομέα.
Ο πρόεδρος της Copa-Cogeca, Μασιμιλιάνο Τζιανσάντι, προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να αντικατοπτρίζει μια πραγματικά ισορροπημένη εταιρική σχέση», αποτυπώνοντας τον φόβο των Ευρωπαίων παραγωγών για νέες πιέσεις στην αγορά.
Η Κόντρα με τη Mercosur
Ωστόσο η Copa–Cogeca, η μεγαλύτερη οργάνωση που εκπροσωπεί τους Ευρωπαίους αγρότες και τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, έχει χαρακτηρίσει την απόφαση για προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur ως «ένδειξη αδιαφορίας απέναντι στις τεκμηριωμένες ανησυχίες που εκφράζει εδώ και χρόνια, από κοινού με περιβαλλοντικές οργανώσεις, συνδικαλιστικές ενώσεις και οργανώσεις καταναλωτών, σχετικά με τις επιπτώσεις της συμφωνίας».
Η οργάνωση επισημαίνει ότι αυξάνονται οι πιέσεις σε ευαίσθητους κλάδους, όπως το βοδινό κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη, ενώ παραμένουν ασυμμετρίες στα πρότυπα παραγωγής, στους περιβαλλοντικούς και εργασιακούς κανόνες.
Υπενθυμίζεται ότι το πράσινο φως για την έναρξη της διαδικασίας προσωρινής εφαρμογής της εμπορικής συμφωνίας είχε δώσει τον Φεβρουάριο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά την επικύρωση της συμφωνίας από την Ουρουγουάη και τις αντίστοιχες κινήσεις στην Αργεντινή, ενώ εκκρεμεί η προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Δικαστήριο της ΕΕ σχετικά με τη νομική βάση της συμφωνίας.
Τα επόμενα βήματα
Σήμερα με την αποστολή της σχετικής «ρηματικής διακοίνωσης» προς την Παραγουάη, θεματοφύλακα των συνθηκών της Mercosur, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε το τελευταίο διαδικαστικό βήμα που απαιτείται για την προσωρινή εφαρμογή, σε συνέχεια της απόφασης του Συμβουλίου της 9ης Ιανουαρίου.
Η συμφωνία θα τεθεί έτσι σε προσωρινή εφαρμογή από την 1η Μαΐου μεταξύ της ΕΕ και όλων των χωρών της Mercosur που θα έχουν ολοκληρώσει τις διαδικασίες κύρωσης και θα έχουν κοινοποιήσει την απόφασή τους έως τα τέλη Μαρτίου. Η Αργεντινή, η Βραζιλία και η Ουρουγουάη έχουν ήδη προχωρήσει στις σχετικές κοινοποιήσεις, ενώ η Παραγουάη έχει πρόσφατα κυρώσει τη συμφωνία και αναμένεται να αποστείλει σύντομα τη δική της ειδοποίηση.
Η προσωρινή εφαρμογή, τονίζει η Κομισιόν, διασφαλίζει την άμεση κατάργηση δασμών σε ορισμένα προϊόντα, δημιουργώντας ένα προβλέψιμο πλαίσιο για το εμπόριο και τις επενδύσεις. Επιχειρήσεις, καταναλωτές και αγρότες στην ΕΕ θα μπορούν έτσι να αρχίσουν να αποκομίζουν άμεσα τα οφέλη της συμφωνίας, ενώ ευαίσθητοι τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας προστατεύονται πλήρως μέσω ισχυρών μηχανισμών διασφάλισης.
Παράλληλα η Επιτροπή αναφέρει ότι η προσωρινή εφαρμογή αναμένεται να ενισχύσει τη συνεργασία ΕΕ–Mercosur σε κρίσιμα παγκόσμια ζητήματα, όπως τα εργασιακά δικαιώματα και η κλιματική αλλαγή. Θα συμβάλει επίσης στη δημιουργία πιο ανθεκτικών και αξιόπιστων αλυσίδων εφοδιασμού, ιδίως για την απρόσκοπτη ροή κρίσιμων πρώτων υλών.
Οι εξαγωγείς θα μπορούν να ενημερωθούν για τους τρόπους αξιοποίησης της συμφωνίας μέσω της πλατφόρμας Access2Markets, όπου θα είναι σύντομα διαθέσιμες όλες οι σχετικές πληροφορίες.
Ο Επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, δήλωσε: «Σήμερα γίνεται ένα σημαντικό βήμα που αποδεικνύει την αξιοπιστία μας ως σημαντικού εμπορικού εταίρου. Προτεραιότητα πλέον είναι να μετατρέψουμε τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur σε απτά αποτελέσματα, προσφέροντας στους Ευρωπαίους εξαγωγείς την πλατφόρμα που χρειάζονται για να αξιοποιήσουν νέες ευκαιρίες σε εμπόριο, ανάπτυξη και θέσεις εργασίας. Η προσωρινή εφαρμογή θα μας επιτρέψει να αρχίσουμε να υλοποιούμε αυτή την υπόσχεση. Προσβλέπω στο να δούμε τη συμφωνία να αξιοποιεί πλήρως το δυναμικό της, ενισχύοντας την οικονομία μας και εδραιώνοντας τη θέση μας στο παγκόσμιο εμπόριο, ενώ ολοκληρώνονται όλες οι δημοκρατικές διαδικασίες.»
Η ταυτόχρονη προώθηση της συμφωνίας με τη Mercosur και των διαπραγματεύσεων με την Αυστραλία αναδεικνύει τη νέα προτεραιότητα της ΕΕ: τη σύναψη εμπορικών συμφωνιών που δεν περιορίζονται πλέον στο εμπόριο, αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική οικονομικής ασφάλειας και γεωπολιτικής επιρροής και σε μια προσπάθεια απεξάρτησης από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
