ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Το πράσινο φως για την έναρξη της διαδικασίας προσωρινής εφαρμογής της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) έδωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά την επικύρωση της συμφωνίας από την Ουρουγουάη και τις αντίστοιχες κινήσεις στην Αργεντινή. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ εκκρεμεί η προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Δικαστήριο της ΕΕ σχετικά με τη νομική βάση της συμφωνίας. Ήδη ασκείται κριτική ότι παρακάμπτεται το Ευρωκοινοβούλιο με τον Γάλλο πρόεδρο να κάνει λόγο για δυσάρεστη έκπληξη και έλλειψη σεβασμού προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η Γαλλία, που αντιτίθεται σθεναρά στη Συμφωνία από την αρχή, εξέφρασε την αντίδρασή της και δια μέσου της υπουργού Γεωργίας η οποία τόνισε ότι η σημερινή απόφαση δεν συνάδει με τον σεβασμό που θα έπρεπε να επιδειχθεί απέναντι στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τη χαρακτήρισε επιζήμια για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η Copa–Cogeca, η μεγαλύτερη οργάνωση που εκπροσωπεί τους Ευρωπαίους αγρότες και τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, χαρακτήρισε την απόφαση για προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur «ένδειξη αδιαφορίας απέναντι στις τεκμηριωμένες ανησυχίες που εκφράζουμε εδώ και χρόνια, από κοινού με περιβαλλοντικές οργανώσεις, συνδικαλιστικές ενώσεις και οργανώσεις καταναλωτών, σχετικά με τις επιπτώσεις της συμφωνίας». Η οργάνωση επισημαίνει ότι αυξάνονται οι πιέσεις σε ευαίσθητους κλάδους, όπως το βοδινό κρέας, τα πουλερικά και η ζάχαρη, ενώ παραμένουν ασυμμετρίες στα πρότυπα παραγωγής, στους περιβαλλοντικούς και εργασιακούς κανόνες.
Παράλληλα, κάνει λόγο για «βαθιά ανησυχητική» εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι η προώθηση της συμφωνίας μέσω προσωρινής εφαρμογής αγνοεί τις ανησυχίες της αγροτικής κοινότητας και αντιβαίνει στις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις της Επιτροπής ότι μια τόσο εκτεταμένη και αμφιλεγόμενη εμπορική συμφωνία δεν θα εφαρμοζόταν χωρίς πλήρη κοινοβουλευτική συγκατάθεση ιδίως μετά την πρόσφατη ψηφοφορία για την παραπομπή της στο Δικαστήριο της ΕΕ.
Από την πλευρά της η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, σύμφωνα με όσα προβλέπουν οι Συνθήκες.
«Χθες, η Ουρουγουάη και η Αργεντινή έγιναν οι πρώτες χώρες του Mercosur που επικύρωσαν τη συμφωνία….Όταν θα είναι έτοιμες, θα είμαστε έτοιμοι και εμείς» είπε η πρόεδρος της Κομισιόν και πρόσθεσε ότι η Βραζιλία και η Παραγουάη αναμένεται να ακολουθήσουν σύντομα συμπληρώνοοντας πως πρόκειται για μια καλή είδηση, «διότι δείχνει την εμπιστοσύνη και την προθυμία των εταίρων μας να προωθήσουν τις σχέσεις μας και να θέσουν σε εφαρμογή αυτή την ιστορική συμφωνία».
«Τον Ιανουάριο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία από την πρώτη επικύρωσή της από χώρα του Mercosur. Τις τελευταίες εβδομάδες, συζήτησα εντατικά το θέμα αυτό με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Βάσει των παραπάνω, η Επιτροπή θα προχωρήσει τώρα στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας» είπε η φον ντερ Λάιεν μεταξύ άλλων.
Ερωτήματα θεσμικής νομιμότητας και διαβεβαιώσεις -Τι σημαίνει η σημερινή απόφαση
Η απόφαση της Επιτροπής να προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή, ενώ η συμφωνία έχει ήδη παραπεμφθεί στο Δικαστήριο της ΕΕ, θεωρείται πολιτικά ριψοκίνδυνη κίνηση, ιδίως καθώς δεν έχει ακόμη δοθεί η τελική συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε ότι πρόκειται για διαδικασία θεσμικά κατοχυρωμένη και διευκρίνισε ότι η πλήρης επικύρωση θα εξαρτηθεί από την απόφαση του Δικαστηρίου, ωστόσο η Επιτροπή επιδιώκει να ενεργοποιήσει τις εμπορικές διατάξεις χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις.
«Είναι προσωρινό…»
«Η “προσωρινή εφαρμογή” είναι, από τη φύση της, προσωρινή. Αυτό προκύπτει και από την ίδια την ονομασία της. Σύμφωνα με τις Συνθήκες της ΕΕ, η συμφωνία μπορεί να ολοκληρωθεί πλήρως μόνο μετά τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να διασφαλίσει την ομαλή και διαφανή διεξαγωγή της διαδικασίας» υπογράμμισε η φον ντερ Λάιεν.
Η συμφωνία, η οποία αποτελεί το αποτέλεσμα 25 ετών διαπραγματεύσεων, δημιουργεί όπως επανέλαβε η πρόεδρος τη Κομισιόν τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, καταργώντας όλους τους δασμούς και καλύπτοντας σχεδόν το 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ και 700 εκατομμύρια πολίτες.
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε επίσης τη γεωπολιτική σημασία της συμφωνίας, αλλά και τα οφέλη για την Ευρώπη. Παράλληλα, επιχείρησε να κατευνάσει τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί από ορισμένα κράτη-μέλη για πιθανές επιπτώσεις στον αγροτικό τομέα, διαβεβαιώνοντας ότι η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρες βιωσιμότητας, ποσοστώσεις και μηχανισμούς προστασίας.
«Η συμφωνία με τον Μερκοσούρ δημιουργεί μια αγορά 720 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ανοίγει αμέτρητες ευκαιρίες. Μειώνει δισεκατομμύρια σε δασμούς. Επιτρέπει στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μας να έχουν πρόσβαση σε αγορές και κλίμακα που πριν μπορούσαν μόνο να ονειρευτούν. Και δίνει επίσης στην Ευρώπη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα πρώτης κίνησης σε έναν κόσμο έντονου ανταγωνισμού και περιορισμένων οριζόντων» είπε.
«Γεωστρατηγική αναγκαιότητα»
Η Κομισιόν μετά τις δηλώσεις της φον ντερ Λάιεν συνέχισε να υπερασπίζεται σθεναρά την επιλογή της, κάνοντας λόγο για «γεωστρατηγική αναγκαιότητα».
«Πρέπει να προχωρήσουμε με αυτή τη συμφωνία, που είναι τόσο σημαντική για το οικονομικό, διπλωματικό και στρατηγικό μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Όλοφ Γκιλ, απαντώντας στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων ότι η Επιτροπή κινείται πριν από την κοινοβουλευτική κύρωση.
Όπως ανέφερε, η συγκυρία είναι «γεωστρατηγικά επείγουσα». «Θέλουμε να προσφέρουμε απτά οφέλη στις επιχειρήσεις μας, στους εργαζομένους και στους πολίτες μας και θέλουμε να τα προσφέρουμε άμεσα. Αν περιμένουμε, άλλοι μπορεί να μας προσπεράσουν. Δεν μπορούμε να το επιτρέψουμε στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον», τόνισε, επισημαίνοντας ότι τυχόν καθυστέρηση θα αποδυνάμωνε τόσο την οικονομική θέση όσο και την πολιτική επιρροή της Ένωσης.
Εύρυθμη η δημοκρατική λειτουργία της ΕΕ
Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσωρινή εφαρμογή δεν υποκαθιστά τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Η πλήρης έναρξη ισχύος της συμφωνίας μπορεί να γίνει μόνο όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσει τη συγκατάθεσή του. Η προσωρινή εφαρμογή είναι, από τη φύση της, προσωρινή», υπογράμμισε.
Ο Γκιλ επέμεινε ότι η διαδικασία είναι πλήρως σύμφωνη με τις Συνθήκες της ΕΕ. «Οι διαδικασίες μέσω των οποίων η συμφωνία προωθήθηκε, εγκρίθηκε και εισέρχεται πλέον σε προσωρινή εφαρμογή είναι απολύτως εναρμονισμένες με τις Συνθήκες που διέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχουν λάβει τη συναίνεση όλων των ευρωπαϊκών θεσμών», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ήδη εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να λάβει απόφαση για προσωρινή εφαρμογή.
Μάλιστα, σε ερώτηση για το κατά πόσο η έντονη πολιτική συζήτηση και οι αντιδράσεις πλήττουν την εικόνα της Ευρώπης, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποστήριξε ότι συμβαίνει το αντίθετο: «Αυτή η διαδικασία δείχνει ότι η ευρωπαϊκή δημοκρατία βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση. Όλα όσα έχουν συμβεί είναι απολύτως δημοκρατικά και αντιπροσωπεύουν την καλή λειτουργία και την υγεία της ευρωπαϊκής δημοκρατίας».
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε τις τελευταίες εβδομάδες εκτεταμένες επαφές τόσο με τα κράτη-μέλη όσο και με ευρωβουλευτές, μετά την έγκριση της συμφωνίας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την εξουσιοδότηση της Επιτροπής να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή.
«Η πρόεδρος βρισκόταν σε συνεχή επικοινωνία με ηγέτες και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τώρα που αυτή η διαβούλευση έχει ολοκληρωθεί και μία και πλέον δύο χώρες της Mercosur έχουν επικυρώσει τη συμφωνία, ισχύει αυτό που είχε δηλώσει: όταν θα είναι έτοιμες, θα είμαστε έτοιμοι και εμείς», σημείωσε.
Πώς και πότε θα τεθεί σε ισχύ-Οι τεχνικές λεπτομέρειες
Τέλος ο Όλαφ Γκιλ, ανέφερε ότι σε τεχνικό επίπεδο, η διαδικασία ενεργοποίησης της προσωρινής εφαρμογής απαιτεί ανταλλαγή επίσημων κοινοποιήσεων (note verbale) μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών της Mercosur που έχουν επικυρώσει τη συμφωνία.
Σε περίπου δύο μήνες μετά την ανταλλαγή αυτών των επίσημων κοινοποιήσεων, η συμφωνία τίθεται σε προσωρινή εφαρμογή, εκτίμησε ο ίδιος χωρίς να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το πότε θα ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, ωστόσο επιβεβαίωσε ότι αρκεί η επικύρωση από ένα μόνο κράτος της Mercosur για να ξεκινήσει η διαδικασία από την πλευρά της ΕΕ.
Η εφαρμογή θα ισχύει αποκλειστικά για τα κράτη της Mercosur που έχουν επικυρώσει και με τα οποία έχει ολοκληρωθεί η ανταλλαγή κοινοποιήσεων.
Σε ερώτηση για το τι θα συμβεί σε περίπτωση προσχώρησης νέου κράτους στη Mercosur όπως η Βολιβία και εάν η συμφωνία θα εφαρμοστεί αυτομάτως και σε αυτό, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι το ζήτημα εξετάζεται σε τεχνικό επίπεδο και δεσμεύθηκε να επανέλθει με διευκρινίσεις.
Ως προς το περιεχόμενο, τα εμπορικά σκέλη της συμφωνίας θα τεθούν σε ισχύ από την έναρξη της προσωρινής εφαρμογής.
Ωστόσο, για την πλήρη επιχειρησιακή ενεργοποίηση ορισμένων διατάξεων, ιδίως όσων αφορούν δασμολογικές ποσοστώσεις, απαιτείται η υιοθέτηση εφαρμοστικών κανονισμών από την Επιτροπή.
Συγκεκριμένα, θα πρέπει να οριστικοποιηθούν:
η οριστικοποίηση των τεχνικών απαιτήσεων και των δασμολογικών συντελεστών,
η επικαιροποίηση των κανόνων καταγωγής,
η προσαρμογή της Συνδυασμένης Ονοματολογίας,
και η υιοθέτηση του αναγκαίου εκτελεστικού κανονισμού για τη διαχείριση των δασμολογικών ποσοστώσεων.
Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των τεχνικών πράξεων θα μπορούν να λειτουργήσουν πλήρως οι μηχανισμοί ποσοστώσεων.
Μετά την πρώτη επικύρωση στη Mercosur, η πρωτοβουλία περνά πλέον στις Βρυξέλλες, όπου η Επιτροπή καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη γεωπολιτική δυναμική της συμφωνίας, η οποία θα λειτουργούσε ως αντίβαρο στην αμερικανική εμπορική πολιτική έναντι της ΕΕ και στις πολιτικές αντιστάσεις εντός της Ένωσης.
Προς αυτή την κατεύθυνση και οι θέσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν η οποία για ακόμη μια φορά σήμερα υπογράμμισε ότι «η Mercosur είναι μία από τις πιο σημαντικές εμπορικές συμφωνίες του πρώτου μισού αυτού του αιώνα και ότι αποτελεί μια πλατφόρμα για βαθιά πολιτική συνεργασία με εταίρους που έχουν την ίδια κοσμοθεωρία με εμάς. Και που πιστεύουν στην ανοιχτότητα, τη συνεργασία και την καλή πίστη. Εταίρους που κατανοούν ότι το ανοιχτό και βασισμένο σε κανόνες εμπόριο αποφέρει θετικά αποτελέσματα για όλους».
Για τη φον ντερ Λάιεν «η Mercosur ενσαρκώνει το πνεύμα με το οποίο η Ευρώπη ενεργεί στη διεθνή σκηνή. Η Ευρώπη γίνεται ισχυρότερη και πιο ανεξάρτητη. Οι επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι και οι πολίτες μας θα αποκομίσουν τα οφέλη-και θα πρέπει να τα αποκομίσουν το συντομότερο δυνατόν. Πρόκειται για ανθεκτικότητα. Πρόκειται για ανάπτυξη και για την Ευρώπη που διαμορφώνει το δικό της μέλλον.».
Το ερώτημα πλέον που τίθεται είναι εάν η πολιτική επιτάγχυνση που επιχειρείται θα αποδειχθεί στρατηγικό πλεονέκτημα ή νέα πηγή εσωτερική τριβής και κατ΄επέκταση σ΄ένα νέο εσωτερικό μέτωπο στις Βρυξέλλες.
