Ένα ανησυχητικό δομικό πρόβλημα του ασφαλιστικού συστήματος αποτυπώνεται με ωμό τρόπο στα τελευταία στοιχεία για τις ρυθμίσεις οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ. Παρά τις αλλεπάλληλες ευκαιρίες τακτοποίησης χρεών, περισσότερες από τις μισές ρυθμίσεις που έγιναν από το 2013 έως σήμερα χάθηκαν, με αποτέλεσμα 22,14 δισ. ευρώ να έχουν βγει ξανά εκτός ρύθμισης έως το τέλος του γ’ τριμήνου του 2025.
Συνολικά, από τις 2.378.740 ρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν λόγω οφειλών προς την Κοινωνική Ασφάλιση, 1.273.737 δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Αν και σε αυτές είχαν ενταχθεί χρέη ύψους 31,28 δισ. ευρώ, τελικά το… 70,78% του ποσού δεν εισπράχθηκε, καθώς οι ρυθμίσεις «έσπασαν» στην πορεία. Σήμερα, ενεργές παραμένουν μόλις 299.816 ρυθμίσεις, δηλαδή περίπου μία στις δέκα, με υπόλοιπο χρέους 5,1 δισ. ευρώ.
Περισσότερες από τις μισές ρυθμίσεις «πέφτουν»
Η εικόνα των «χαμένων» ρυθμίσεων προς τον ΕΦΚΑ λειτουργεί ως καθαρός δείκτης των πραγματικών αντοχών της αγοράς. Το γεγονός ότι πάνω από τις μισές ρυθμίσεις δεν φτάνουν ποτέ μέχρι το τέλος τους δείχνει ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος των επαγγελματιών και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων δεν διαθέτει σταθερή ρευστότητα, ούτε την προβλεψιμότητα εισοδήματος που απαιτείται για να τηρεί ταυτόχρονα παλαιές και τρέχουσες υποχρεώσεις. Οι ρυθμίσεις, αντί να λειτουργούν ως γέφυρα επανένταξης στην κανονικότητα, συχνά αποδεικνύονται ένα πρόσκαιρο «διάλειμμα», το οποίο καταρρέει με την πρώτη πίεση στην αγορά ή με μια κακή περίοδο στον τζίρο.
Πότε χάνεται μια ρύθμιση
Οι βασικοί λόγοι απώλειας μιας ρύθμισης είναι:
- Πρώτον, η μη καταβολή δύο συνεχόμενων μηνιαίων δόσεων, που αυτομάτως οδηγεί σε απώλεια της ρύθμισης.
- Δεύτερον, η δημιουργία νέων οφειλών από τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες δεν τακτοποιούνται εγκαίρως. Το ισχύον πλαίσιο είναι αυστηρό, προβλέποντας ότι ο οφειλέτης πρέπει να είναι απολύτως συνεπής τόσο στη ρύθμιση όσο και στις νέες υποχρεώσεις του.
Στην πράξη, πολλοί οφειλέτες αδυνατούν να αντεπεξέλθουν σε αυτή τη «διπλή πίεση», ιδιαίτερα σε περιόδους χαμηλής ρευστότητας. Σε αρκετές περιπτώσεις, η ρύθμιση χρησιμοποιείται προσωρινά –π.χ. για την εξασφάλιση ασφαλιστικής ενημερότητας– και εγκαταλείπεται στη συνέχεια.
Τα βήματα που ακολουθεί το ΚΕΑΟ
Το ΚΕΑΟ παρακολουθεί τις ρυθμίσεις σε μηνιαία βάση. Με την πρώτη ένδειξη κινδύνου (απλήρωτη δόση ή νέα οφειλή), ενεργοποιούνται αυτοματοποιημένοι έλεγχοι. Αν η ρύθμιση χαθεί, ο οφειλέτης λαμβάνει ατομική ειδοποίηση και καλείται να εξοφλήσει ή να ρυθμίσει εκ νέου το χρέος.
Αν δεν υπάρξει ανταπόκριση, ακολουθεί το επόμενο στάδιο: Τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, όπως κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών. Είναι ενδεικτικό ότι για χρέη 39,61 δισ. ευρώ το ΚΕΑΟ έχει ήδη αναγκαστεί να κινηθεί με τέτοια μέτρα, ενώ 17,19 δισ. ευρώ αφορούν περιπτώσεις όπου είχε προηγηθεί απώλεια ρύθμισης.
Η αγορά κινείται στα όρια της!
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος! Οι ρυθμίσεις χάνουν την αποτελεσματικότητά τους, τα χρέη επανέρχονται διογκωμένα και το συνολικό υπόλοιπο στο ΚΕΑΟ έχει εκτιναχθεί στα 50,68 δισ. ευρώ.
Τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια αγορά που κινείται στα όρια της αντοχής της, με χιλιάδες επαγγελματίες να λειτουργούν ουσιαστικά σε καθεστώς διαρκούς οικονομικής άμυνας. Η αδυναμία τήρησης ακόμη και πάγιων ρυθμίσεων υποδηλώνει ότι για μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής βάσης της χώρας το πρόβλημα δεν είναι η «ασυνέπεια», αλλά η δομική αδυναμία παραγωγής επαρκών ταμειακών ροών. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κίνδυνο λουκέτων, αδήλωτης δραστηριότητας και περαιτέρω αποδυνάμωσης της ασφαλιστικής βάσης, εάν δεν υπάρξει ένα πιο ρεαλιστικό και βιώσιμο πλαίσιο διαχείρισης χρεών.
Χωρίς πιο ρεαλιστικούς όρους αποπληρωμής και ουσιαστική στήριξη της συνέπειας των οφειλετών, το σύστημα κινδυνεύει να λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός καταστολής παρά ως εργαλείο είσπραξης.
