Με το βλέμμα στραμμένο στις τιμές της ενέργειας, στις πιθανές διαταραχές στη ναυτιλία και στον κίνδυνο αναζωπύρωσης του πληθωρισμού, το Eurogroup παρακολουθεί στενά τις οικονομικές συνέπειες της κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, με τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνςη να εμφανίζονται ανήσυχοι αλλά χωρίς να κάνουν λόγο για άμεση ενεργειακή έλλειψη, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο συντονισμένων παρεμβάσεων, ακόμη και αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, εάν η κρίση οδηγήσει σε σοβαρές διαταραχές στις αγορές.
«Βρισκόμαστε μπροστά σε μια κατάσταση με ευρείες γεωπολιτικές επιπτώσεις. Σε αυτή την περίοδο κρίσης, η ΕΕ στέκεται αλληλέγγυα στους φίλους της στην περιοχή και στους πληγέντες πληθυσμούς»ΕΊ είπε μεταξύ άλλων ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης.
Την ίδια ώρα, ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι ένα σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης θα μπορούσε να εκθέσει την παγκόσμια οικονομία σε «στασιμοπληθωριστικό σοκ», εάν επηρεαστούν η ναυτιλία και οι ενεργειακές υποδομές στην περιοχή.
Ταραγμένο περιβάλλον
Πιο εδικά μιλώντας μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup, ο κ Πιερρακάκης τόνισε ότι οι εξελίξεις δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία.
«Βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον σημαντικής αναταραχής. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι βαθιά ανησυχητική και έχει ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες», δήλωσε και πρόσθεσε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία είχε εισέλθει στο 2025 με καλύτερες από τις αναμενόμενες επιδόσεις, χάρη στη σταθεροποίηση του πληθωρισμού, τη σχετικά ισχυρή εγχώρια ζήτηση και τις ανθεκτικές αγορές εργασίας. Ωστόσο, όπως είπε, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν κινδύνους για νέες αναταράξεις στην οικονομία.
Σοκ και ενέργεια
«Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει την ικανότητα και την ανθεκτικότητα να απορροφήσει προσωρινά σοκ, αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για μια πιο παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, με πιθανές διαταραχές στη ναυτιλία, αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και επιπτώσεις στον πληθωρισμό», ανέφερε.
Δεν χρειάζεται ακόμη εργαλειοθήκη για την ενέργεια
«Βλέπουμε ανοδικές πιέσεις στις τιμές της ενέργειας και συζητήσαμε τα είδη των μέτρων που εξετάζουν τα κράτη μέλη, καθώς και την ανάγκη να παραμείνουμε συντονισμένοι στη δράση μας», δήλωσε ο πρόεδρος του Eurogroup και πρόσθεσε: «Αυτό είναι σημαντικό για την προστασία των πολιτών μας και των επιχειρήσεών μας».
Ο Πιερρακάκης υπενθύμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη μια σειρά εργαλείων πολιτικής που δημιουργήθηκαν μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
«Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αναπτύξαμε μια σειρά εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν αν χρειαστεί. Είμαστε όμως ήδη σε αυτό το σημείο; Η απάντηση είναι όχι», είπε.
Παράλληλα σημείωσε ότι χρειάζεται πρώτα μια πιο σταθερή εικόνα της αγοράς, υπενθυμίζοντας τη μεγάλη μεταβλητότητα στις τιμές του πετρελαίου «ακόμη και μέσα σε λίγες ώρες».
Δεν μπορούμε να λειτουργούμε συνέχεια σε κρίση
Όπως εξήγησε, τα ενεργειακά δίκτυα και η συνολική ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης έχουν σχεδιαστεί με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και απαιτούν σαφές στρατηγικό όραμα, καθώς και σταθερό και αξιόπιστο πολιτικό και κανονιστικό πλαίσιο.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να λειτουργεί διαρκώς σε καθεστώς διαχείρισης κρίσεων.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει σε μια διαρκή κατάσταση διαχείρισης κρίσεων. Η στρατηγική μας πρέπει να πηγαίνει πέρα από την κρίση της στιγμής», σημείωσε.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών-μελών και στην ολοκλήρωση μιας πραγματικά ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας.
Είπε ότι και στο παρελθόν έχουν υπάρξει διαταραχές στον εφοδιασμό με εισαγόμενη ενέργεια και ότι σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία φορά, ωστόσο, συνέχισε, «τα ενεργειακά δίκτυα και η συνολική ενεργειακή μας αρχιτεκτονική έχουν κατασκευαστεί με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και απαιτούν ένα σαφές στρατηγικό όραμα, καθώς και ένα σταθερό και αξιόπιστο πολιτικό και κανονιστικό πλαίσιο. Για το λόγο αυτό, παράλληλα με τη συζήτηση για τις άμεσες εξελίξεις στις αγορές ενέργειας, εξετάσαμε επίσης τις διαρθρωτικές πτυχές της ενέργειας στην Ευρώπη».
Ο κ. Πιερακκάκης εστίασε στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, στην περαιτέρω ανάπτυξη ενός διασυνδεδεμένου ευρωπαϊκού ενεργειακού δικτύου, στη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας και της ολοκλήρωσης των αγορών ενέργειας, καθώς και στη στήριξη των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, ενεργειακή απόδοση και ενεργειακή ασφάλεια.
Κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού
Από την πλευρά του, ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι οι οικονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης.
«Ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια, το εύρος και την ένταση της σύγκρουσης», σημείωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα σενάριο γρήγορης αποκλιμάκωσης θα περιόριζε τις επιπτώσεις. Ωστόσο, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες.
«Η συνεχής στοχοποίηση της ναυτιλίας και των ενεργειακών υποδομών ενέχει τον κίνδυνο να εκθέσει την παγκόσμια οικονομία σε ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ», προειδοποίησε.
Όπως εξήγησε, ένα τέτοιο σενάριο θα συνδυάζει υψηλότερο ενεργειακό κόστος με μειωμένη οικονομική εμπιστοσύνη, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
«Σε αυτό το στάδιο δεν μπορούμε να προβλέψουμε ποιο σενάριο θα επικρατήσει», πρόσθεσε.
Στο τραπέζι τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου
Στη συζήτηση τέθηκε επίσης το ενδεχόμενο χρήσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, σε περίπτωση που υπάρξουν σοβαρές διαταραχές στην προσφορά.
Ο Ντομπρόβσκις σημείωσε ότι τα αποθέματα αυτά «υπάρχουν ακριβώς για τέτοιες στιγμές κρίσης», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι προς το παρόν δεν έχει ληφθεί σχετική απόφαση.
Οι σχετικές συζητήσεις διεξάγονται σε επίπεδο G7, με τους υπουργούς Οικονομικών των επτά ισχυρότερων οικονομιών να δηλώνουν έτοιμοι να εξετάσουν συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων εάν αυτό κριθεί απαραίτητο για τη σταθεροποίηση της αγοράς.
Παράλληλα, ο επίτροπος σημείωσε ότι προς το παρόν δεν υπάρχει πραγματική έλλειψη προσφοράς πετρελαίου, καθώς η άνοδος των τιμών οφείλεται κυρίως στις προσδοκίες των αγορών για πιθανές διαταραχές στις ενεργειακές ροές.
