Έως και 45 δισ. ευρώ από τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης προτείνει να αποδεσμευτούν πρόωρα για τη στήριξη των ευρωπαίων αγροτών η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενόψει της ψηφοφορίας της 12ης Ιανουαρίου για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις χώρες της Mercosur και σε μια προσπάθεια των Βρυξελλών να κατευνάσουν τις πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις που α υτή προκαλεί.
Η πρόταση της φον ντερ Λάιεν διατυπώθηκε σε επιστολή που απέστειλε την Τρίτη προς τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, η χώρα του οποίου ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, καθώς και προς την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα, λίγες ώρες πριν από την άτυπη συνάντηση σήμερα των υπουργών Γεωργίας στις Βρυξέλλες και ενόψει της κρίσιμης ψηφοφορίας της Παρασκευής για τη συμφωνία με τη Mercosur.
Σημειώνεται ότι σήμερα στις Βρυξέλλες πραγματοποιείται η συνάντηση των υπουργών Γεωργίας της ΕΕ, με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας και της επισιτιστικής ασφάλειας. Στη συζήτηση συμμετέχουν οι αρμόδιοι επίτροποι για τη γεωργία, το εμπόριο και την υγεία, ενώ από την ελληνική πλευρά δεν θα παραστεί ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας, με τη χώρα να εκπροσωπείται από τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην ΕΕ.
Στην επιστολή της, η πρόεδρος της Επιτροπής εξηγεί ότι στόχος είναι να διασφαλιστεί η ύπαρξη πρόσθετων πόρων ήδη από το 2028 για την αντιμετώπιση των αναγκών τόσο των γεωργών όσο και των αγροτικών κοινοτήτων. Προτείνει, συγκεκριμένα, τα κράτη-μέλη να μπορούν, κατά την υποβολή των αρχικών τους σχεδίων, να έχουν πρόσβαση σε έως τα δύο τρίτα των κονδυλίων που κανονικά θα αποδεσμεύονταν μόνο στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 45 δισ. ευρώ, τα οποία μπορούν να κινητοποιηθούν άμεσα προς στήριξη των γεωργών.
Η φον ντερ Λάιεν υπογραμμίζει ότι η πρόωρη αυτή αποδέσμευση δεν αντικαθιστά τους πόρους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αλλά προστίθεται σε αυτούς. Για την περίοδο 2028–2034, η ΚΑΠ θα διαθέτει δεσμευμένα κονδύλια ύψους 293,7 δισ. ευρώ, παραμένοντας, όπως σημειώνει, το βασικό εργαλείο της Ένωσης για τη διασφάλιση δίκαιου εισοδήματος στους αγρότες, τη μακροπρόθεσμη επισιτιστική ασφάλεια και τη βελτίωση της ελκυστικότητας και του βιοτικού επιπέδου στις αγροτικές περιοχές.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Επιτροπής επισημαίνει ότι τα νέα κονδύλια θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το αποθεματικό των 6,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση διαταραχών της αγοράς και τη σταθεροποίηση των γεωργικών αγορών, το οποίο έχει διπλασιαστεί σε σχέση με το παρελθόν και λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για τον αγροτικό τομέα. Επιπλέον, οι γεωργοί θα μπορούν να λαμβάνουν ενισχύσεις κρίσης από το ποσοστό ευελιξίας 10% των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, δυσμενών κλιματικών φαινομένων ή ζωικών ασθενειών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις αγροτικές περιοχές, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης πολιτικής για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών τους προκλήσεων. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, τουλάχιστον το 10% των πόρων κάθε Εθνικού και Περιφερειακού Σχεδίου Εταιρικής Σχέσης θα πρέπει να κατευθύνεται σε επενδύσεις στις αγροτικές περιοχές. Τα κράτη-μέλη θα κατανείμουν το σχετικό μερίδιο σε μέτρα που θα υλοποιηθούν αρχικά στον γεωργικό τομέα, εκτός εάν επιλέξουν να θεσπίσουν ειδικά μέτρα αποκλειστικά αφιερωμένα στις αγροτικές περιοχές.
Ο σχετικός αγροτικός στόχος ανέρχεται σε 48,7 δισ. ευρώ και θα μπορούσε να αυξηθεί έως τα 63,7 δισ. ευρώ μέσω της δυνατότητας αξιοποίησης δανείων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Catalyst Europe. Όπως σημειώνει η φον ντερ Λάιεν, ο συνδυασμός αυτών των εργαλείων πολιτικής και προϋπολογισμού αποσκοπεί στο να προσφέρει στους γεωργούς και τις αγροτικές κοινότητες ένα πρωτοφανές επίπεδο στήριξης, σε ορισμένες μάλιστα πτυχές υψηλότερο από εκείνο του τρέχοντος δημοσιονομικού κύκλου.
Η πρωτοβουλία της Επιτροπής αποκτά σαφή πολιτική διάσταση, καθώς απευθύνεται σε κράτη-μέλη που έχουν συνδέσει τη στάση τους στη συμφωνία με τη Mercosur με τη διατήρηση και το ύψος των αγροτικών ενισχύσεων στο νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. Η Γαλλία και η Ιταλία συγκαταλέγονται στις χώρες που είχαν εκφράσει εντονότερες επιφυλάξεις τον περασμένο Δεκέμβριο, υπό την πίεση του αγροτικού τους τομέα.
Στο Παρίσι, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαιρέτισε τις ανακοινώσεις της Κομισιόν, υπογραμμίζοντας ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική παραμένει θεμέλιο της ευρωπαϊκής αγροτικής και επισιτιστικής κυριαρχίας και ότι οι πρόσθετοι πόροι επιτρέπουν τη διατήρηση του σημερινού επιπέδου στήριξης έως το 2034. Στην Ιταλία, αντίστοιχα, η δυνατότητα πρόωρης πρόσβασης σε κονδύλια του νέου προϋπολογισμού θεωρείται καθοριστική για την άρση των επιφυλάξεων απέναντι στη συμφωνία.
Οι προβλέψεις αυτές, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις δύο μεγάλες αγροτικές χώρες, αλλά αντανακλούν ευρύτερα αιτήματα κρατών-μελών στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης για το δημοσιονομικό πλαίσιο 2028–2034, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Οι αποφάσεις των επόμενων ημερών θα δείξουν κατά πόσο το χρηματοδοτικό αυτό πακέτο αρκεί για να διαμορφωθεί η απαιτούμενη πολιτική συναίνεση και να ανοίξει ο δρόμος για την έγκριση της συμφωνίας με τη Mercosur.
