Σημαντικό χαρακτήρισε το νέο πλαίσιο που προαναγγέλλεται για την προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ο οικονομολόγος διευθύνων συμβούλος της Solomonk consultants Κωνσταντίνος Χαραλαμπόπουλος, μιλώντας σε βίντεο συνέντευξη στη HuffPost και,τον Τέρενς Κουίκ. Όπως τόνισε, η κατεύθυνση είναι θετική, ωστόσο απαιτείται εξειδίκευση από το υπουργείο, ώστε να αποσαφηνιστούν τόσο οι όροι εφαρμογής όσο και οι πραγματικές συνέπειες για τους δανειολήπτες.
Οι πρόσφατες ανακοινώσεις του υπουργείου Οικονομικών για την προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού συμβιβασμού ανοίγουν, σύμφωνα με τον κ. Χαραλαμπόπουλο, ένα νέο πεδίο για όσους οφειλέτες διαθέτουν μεν πρώτη κατοικία, αλλά έχουν και άλλα περιουσιακά στοιχεία.
Όπως σημείωσε, «αυτή τη στιγμή αυτό που έχουμε είναι μόνο ανακοινώσεις και πρόθεση, δεν έχουμε κάτι πιο συγκεκριμένο». Παρόλα αυτά, η πρώτη εικόνα που διαμορφώνεται είναι θετική, καθώς φαίνεται να επανέρχεται στην πράξη ένας πυρήνας προστασίας της πρώτης κατοικίας, κάτι που μέχρι σήμερα δεν ήταν δεδομένο στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Ο ίδιος εξήγησε ότι, με βάση όσα έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, ο δανειολήπτης θα μπορεί προαιρετικά να επιλέξει ένα σχήμα στο οποίο θα προστατεύει την πρώτη κατοικία του, με αντάλλαγμα όμως την εκποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων που διαθέτει. Το στοιχείο αυτό, όπως διευκρίνισε, συνδέεται με πολύ μεγαλύτερα «κουρέματα» οφειλών, τα οποία θα μπορούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάσουν ακόμη και στο 60%-70%, έναντι χαμηλότερων ποσοστών που ίσχυαν έως σήμερα.
Κρίσιμο, ωστόσο, είναι το πώς θα προσδιορίζεται η έκταση της εκποίησης της υπόλοιπης περιουσίας. Ο κ. Χαραλαμπόπουλος ξεκαθάρισε ότι δεν μιλάμε απαραίτητα για απώλεια του συνόλου της περιουσίας του οφειλέτη, αλλά για εκποίηση έως το ύψος της εξασφάλισης που έχει ο πιστωτής. Όπως είπε, άλλο είναι το συνολικό χρέος και άλλο η εξασφάλιση που έχει εγγράψει η τράπεζα με βάση την αποτίμηση ενός ακινήτου.
Με απλά λόγια, εάν ένας οφειλέτης έχει πρώτη κατοικία και δύο ακόμη ακίνητα, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι θα υποχρεωθεί να τα χάσει όλα. Η εκποίηση, σύμφωνα με τη λογική που περιέγραψε, θα αφορά μόνο το τμήμα της περιουσίας που αντιστοιχεί στο επίπεδο εξασφάλισης του πιστωτή. Το ακριβές μοντέλο, πάντως, παραμένει ανοιχτό, καθώς -όπως υπογράμμισε- το υπουργείο δεν έχει ακόμη εξηγήσει με ποιον τρόπο θα λειτουργεί στην πράξη ο μηχανισμός.
Σε ερώτηση για το αν ένα αντίστοιχο σχήμα θα μπορούσε να επεκταθεί και στην προστασία επαγγελματικής στέγης, όπως ένα κατάστημα, μια μικρή βιοτεχνία ή ένα εργοστάσιο, ο οικονομολόγος απάντησε ότι με τα μέχρι στιγμής δεδομένα οι ανακοινώσεις αφορούν αποκλειστικά την πρώτη κατοικία. Δεν έκρυψε, όμως, ότι θεωρεί εξαιρετικά χρήσιμη μια τέτοια διεύρυνση, ειδικά για τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες που κινδυνεύουν να χάσουν την παραγωγική τους βάση.
«Αυτό θα ήταν το καλύτερο», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός μικρομεσαίων επιχειρηματιών που βρίσκονται αντιμέτωποι με την απώλεια της επιχείρησής τους, της βιοτεχνίας τους ή του εργοστασίου τους.
Παρά τη θετική του αποτίμηση, ο κ. Χαραλαμπόπουλος στάθηκε και σε μια κρίσιμη παράμετρο: κατά πόσο οι ίδιοι οι οφειλέτες θα είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν ένα τέτοιο πλαίσιο, όταν αυτό θα συνεπάγεται την απώλεια άλλων περιουσιακών στοιχείων. Όπως είπε, πρόκειται για ένα «πάρα πολύ καλό μέτρο», αλλά η κοινωνική και πρακτική αποδοχή του θα φανεί στην πράξη.
Το βασικό συμπέρασμα, πάντως, είναι σαφές: η κατεύθυνση της προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσα από τον εξωδικαστικό μηχανισμό αντιμετωπίζεται θετικά, αλλά η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από την εξειδίκευση που θα δώσει το υπουργείο και από το κατά πόσο το τελικό πλαίσιο θα είναι σαφές, λειτουργικό και πραγματικά αξιοποιήσιμο από τους πολίτες.
