Η 25η Μαρτίου έμεινε στην εθνική μνήμη ως η συμβολική ημερομηνία της Ελληνικής Επανάστασης, όμως ο ξεσηκωμός είχε ήδη αρχίσει σε αρκετές περιοχές λίγες ημέρες νωρίτερα. Αυτό που ακολούθησε αμέσως μετά ήταν μια αλληλουχία από πρώτες μάχες και πολεμικές αναμετρήσεις που έκριναν το ηθικό, τη δυναμική και τελικά την πορεία του Αγώνα.
Στην πραγματικότητα, οι πρώτες κρίσιμες κινήσεις είχαν ήδη γίνει στην Πελοπόννησο πριν από την 25η Μαρτίου. Η απελευθέρωση της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821 θεωρείται ένα από τα πρώτα μεγάλα επεισόδια της Επανάστασης και έχει ξεχωριστή βαρύτητα, καθώς η πόλη καταγράφεται ως η πρώτη μεγάλη ελληνική πόλη που πέρασε στα χέρια των επαναστατών. Την επόμενη ημέρα, στις 24 Μαρτίου, τελέστηκε δοξολογία στους Αγίους Αποστόλους, σε μια στιγμή που έδωσε πανηγυρικό και πολιτικό χαρακτήρα στον ξεσηκωμό.
Αμέσως μετά, το κέντρο βάρους μεταφέρθηκε στην Αρκαδία και γύρω από την Τριπολιτσά, που αποτελούσε στρατηγικό στόχο. Εκεί δόθηκε στις 14 Απριλίου η Μάχη του Λεβιδίου, μία από τις πρώτες ουσιαστικές ελληνικές νίκες. Η σημασία της δεν ήταν μόνο στρατιωτική. Σε μια στιγμή που η Επανάσταση βρισκόταν ακόμη στο εύθραυστο ξεκίνημά της, το Λεβίδι λειτούργησε ως ένεση αυτοπεποίθησης για τους Έλληνες αγωνιστές και ως μήνυμα ότι οι οθωμανικές δυνάμεις δεν ήταν ανίκητες.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 23 Απριλίου, η μάχη μεταφέρθηκε στη Ρούμελη. Η Αλαμάνα έμεινε στην ιστορία όχι ως νίκη, αλλά ως μία από τις πρώτες και πιο εμβληματικές θυσίες του Αγώνα. Εκεί ο Αθανάσιος Διάκος επιχείρησε να αναχαιτίσει τις ισχυρές οθωμανικές δυνάμεις κοντά στις Θερμοπύλες. Η έκβαση υπήρξε δυσμενής για τους Έλληνες, όμως το παράδειγμα του Διάκου ξεπέρασε το πεδίο της μάχης και έγινε σύμβολο αυταπάρνησης, προσδίδοντας στην Επανάσταση έναν ηρωικό πυρήνα που ενίσχυσε το φρόνημα των εξεγερμένων.
Το αποφασιστικό όμως βήμα των πρώτων εβδομάδων ήρθε τον Μάιο, με τη Μάχη του Βαλτετσίου στις 12 και 13 Μαΐου 1821. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη και καθαρή νίκη των ελληνικών δυνάμεων σε ανοιχτή και οργανωμένη σύγκρουση στην Πελοπόννησο. Το Βαλτέτσι δεν ανέβασε μόνο το ηθικό των επαναστατών· άνοιξε και τον δρόμο για τη στενότερη πολιορκία της Τριπολιτσάς, που λίγους μήνες αργότερα θα εξελισσόταν σε κομβικό σταθμό της Επανάστασης.
Αν δει κανείς αυτές τις πρώτες μάχες μαζί, διακρίνει καθαρά το μοτίβο των πρώτων εβδομάδων του 1821: η Επανάσταση δεν προχώρησε ως μία ενιαία, θεαματική έκρηξη, αλλά ως μια διαδοχή από τοπικές επιτυχίες, ήττες, θυσίες και μικρές νίκες που σταδιακά έπλασαν την πεποίθηση ότι ο Αγώνας μπορούσε να σταθεί. Η Καλαμάτα έδωσε το πρώτο πολιτικό και συμβολικό σήμα, το Λεβίδι την πρώτη ψυχολογική ανάταση, η Αλαμάνα το ηρωικό της πρόσωπο και το Βαλτέτσι την πρώτη μεγάλη στρατιωτική επιβεβαίωση.
Γι’ αυτό και η 25η Μαρτίου δεν πρέπει να διαβάζεται μόνο ως μια εορταστική ημερομηνία ή ως το γνωστό «λάβαρο» της Επανάστασης. Πρέπει να ιδωθεί ως η αφετηρία μιας καταιγιστικής περιόδου, μέσα στην οποία οι πρώτες μάχες απέδειξαν ότι ο ξεσηκωμός είχε ήδη περάσει από τον συμβολισμό στη σύγκρουση και από την προσδοκία στη θυσία. Εκεί, στις πρώτες εβδομάδες του Αγώνα, κρίθηκε ότι η Επανάσταση του 1821 δεν θα ήταν μια σύντομη εξέγερση, αλλά μια ιστορική αναμέτρηση με διάρκεια και προοπτική.
