Χθες, σε πτήση προς Λάρνακα, έζησα αυτό που πολλοί αρνούνται να καταλάβουν μέχρι να το ζήσουν: στον αέρα, η ευθύνη δεν είναι συλλογική, δεν είναι επικοινωνιακή, δεν είναι «να δούμε τι θα πει ο Πύργος σε δέκα λεπτά». Είναι προσωπική. Και γράφει πάνω της ένα όνομα: του κυβερνήτη.
Ας το πούμε καθαρά: υπάρχουν δύο είδη ανθρώπων όταν μιλάμε για πτήσεις σε συνθήκες έντασης. Αυτοί που βρίσκονται στο κόκπιτ με 150 ψυχές πίσω τους. Και αυτοί που βρίσκονται σε ένα γραφείο, με μια οθόνη, ένα κείμενο και την άνεση του «ας το συγκρίνουμε με μια άλλη πτήση».
Χθες, στο δρομολόγιο 902 της Aegean προς Λάρνακα, είδαμε τι σημαίνει πραγματική ευθύνη. Και, ειλικρινά, είδαμε και τι σημαίνει επικίνδυνη επιπολαιότητα όταν η πολιτική επικοινωνία αποφασίζει να κάνει τον πιλότο… αντικείμενο σύγκρισης.
Η Κύπρος δεν είναι «τίποτα δεν τρέχει» όταν σηκώνονται F-16
Όταν απογειώνονται μαχητικά για να ελέγξουν ύποπτο αντικείμενο που τελικά αποδεικνύεται drone, δεν μιλάμε για μια συνηθισμένη μέρα στον εναέριο χώρο.
Και όταν η Κύπρος βρίσκεται σε μια περίοδο όπου στο νησί υπάρχουν βρετανικές βάσεις που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο με πυραύλους και drones, δεν μιλάμε για «μια μικρή καθυστέρηση» που θα τη λύσει ένα τηλεφώνημα.
Μπορεί κάποιοι να λένε ότι «ο εναέριος χώρος δεν έκλεισε ποτέ». Ωραία. Ας το δεχτούμε ως φράση. Η ουσία όμως είναι άλλη: οι διαδικασίες προσγείωσης δεν λειτουργούσαν κανονικά. Κι όταν «κολλάει» η διαδικασία προσγείωσης, το αεροπλάνο δεν έχει την πολυτέλεια της θεωρίας. Έχει μόνο τη σκληρή πραγματικότητα: χρόνο, καύσιμα, εναλλακτικές και ρίσκο.
Στον αέρα δεν υπάρχει “περιμένετε άλλα 10 λεπτά”
Αν κάτι πρέπει να γίνει headline από τη χθεσινή ιστορία είναι αυτό: Κανείς δεν μπορεί να ζητήσει από έναν κυβερνήτη να “περιμένει λίγο ακόμα” χωρίς να ξέρει ακριβώς τι σημαίνει αυτό. Γιατί αυτά τα «δέκα λεπτά» δεν είναι ποτέ μόνο δέκα λεπτά.
Είναι υπολογισμοί καυσίμων. Είναι περιθώρια αναμονής. Είναι σενάρια εκτροπής. Είναι εναλλακτικά αεροδρόμια. Είναι καιρός. Είναι κίνηση. Είναι το τι μπορεί να συμβεί αν το «ύποπτο αντικείμενο» δεν μείνει απλώς ύποπτο.
Και το πιο σημαντικό: είναι η ψυχολογία μιας καμπίνας γεμάτης ανθρώπους που περιμένουν από έναν άνθρωπο να κάνει αυτό που πρέπει.
Η απόφαση του κυβερνήτη
Ο κυβερνήτης της Aegean Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, έκανε αυτό που όφειλε να κάνει: δεν ρίσκαρε. Κι αν αυτό σε κάποιους ακούγεται “υπερβολικό”, να το πούμε αλλιώς: ήταν επαγγελματικό. Ήταν το σωστό. Ήταν το μοναδικό που δεν αφήνει χώρο για το μοιραίο «κι αν…».
Το αεροσκάφος επέστρεψε στην Αθήνα, υπήρξε ταλαιπωρία – ναι. Και μετά, περίπου 40 λεπτά αργότερα, απογειώθηκε ξανά και αυτή τη φορά πέταξε και προσγειώθηκε στην Κύπρο με ασφάλεια, όταν το επιχειρησιακό πλαίσιο το επέτρεψε.
Αυτό λέγεται αεροπορική κουλτούρα ασφάλειας. Όχι “πεισματάκι”. Όχι “δεν μας βγήκε”. Ασφάλεια.
Η σύγκριση δύο πτήσεων είναι ο πιο εύκολος τρόπος να πεις κάτι λάθος
Και εδώ έρχεται το πραγματικά απαράδεκτο κομμάτι: η δημόσια σύγκριση πτήσεων από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Κωνσταντίνο Λετυμπιώτη, με ύφος περίπου “η μία έκανε αυτό, η άλλη έκανε εκείνο”.
Σοβαρά τώρα;Ποιος ακριβώς μπορεί να ξέρει, εκτός του κόκπιτ πόσα καύσιμα υπήρχαν τη συγκεκριμένη στιγμή, ποια ήταν η πραγματική δυνατότητα αναμονής, τι εικόνα είχε το πλήρωμα για την κατάσταση, τι εναλλακτικές ήταν διαθέσιμες, ποια δεδομένα είχαν φτάσει στον κυβερνήτη από επιχειρησιακές πηγές;
Κανείς.
Και όμως, η δημόσια σφαίρα έχει γίνει τόσο εθισμένη στο “να βγάλουμε συμπέρασμα” που ξεχνάει ότι στην αεροπορία υπάρχουν συμπεράσματα που πληρώνονται ακριβά. Ειδικά όταν τα λέει επίσημο στόμα.
Η ηρεμία στην καμπίνα ήταν το πιο δυνατό μήνυμα
Κι υπάρχει και κάτι που δεν μπαίνει σε δελτίο Τύπου: η αίσθηση μέσα στο αεροπλάνο.
Ο τρόπος που μιλούσε ο κυβερνήτης, ο τόνος, η καθαρότητα, η ψυχραιμία, έφτιαξαν ένα καθησυχαστικό κλίμα. Κανένας πανικός. Κανένας εκνευρισμός. Καμία υστερία. Το πλήρωμα καμπίνας το ίδιο: επαγγελματισμός, ηρεμία, διαχείριση.
Αυτό είναι η πραγματική ασφάλεια: όχι μόνο τα πρωτόκολλα, αλλά και η εμπιστοσύνη που χτίζεται όταν ο άλλος καταλαβαίνει ότι μπροστά υπάρχει άνθρωπος που ξέρει τι κάνει.
Ο φόβος φυλάει τα έρμα – και αυτό είναι κομπλιμέντο
Η φράση δεν σημαίνει δειλία. Σημαίνει σύνεση. Σημαίνει ότι όταν έχεις ευθύνη, δεν παίζεις με πιθανότητες, δεν κάνεις τον ήρωα, δεν “το τραβάς λίγο ακόμα”. Σημαίνει ότι η ασφάλεια δεν είναι ατάκα. Είναι επιλογή. Και χθες, αυτή την επιλογή την έκανε σωστά ο κυβερνήτης.
Γιατί στον αέρα, οι δουλειές γίνονται αλλιώς: Όχι με συγκρίσεις. Όχι με αναρτήσεις. Όχι με πολιτικά σχόλια. Με ευθύνη. Από έναν άνθρωπο. Στο κόκπιτ.
