Φοιτητής μηδενίστηκε επειδή παρέδωσε εργασία φτιαγμένη με τεχνητή νοημοσύνη – ουσιαστικά με copy–paste. Και λίγο μετά, η μητέρα του εμφανίστηκε στο γραφείο του καθηγητή `πανεπιστημίου Κρήτης απαιτώντας εξηγήσεις, φτάνοντας – όπως περιγράφει ο Δημήτρης Ξενάκης – μέχρι το «ξέρετε ποια είμαι εγώ;». Η δημόσια τοποθέτηση του πανεπιστημιακού ανοίγει μια κουβέντα που καίει: ακαδημαϊκή εντιμότητα στην εποχή του ΑΙ, αλλά και η κουλτούρα της «γονεϊκής παρέμβασης» σε ενήλικες φοιτητές.
Το γεγονός, όπως το περιγράφει ο καθηγητής Δημήτρης Ξενάκης στην ανάρτησή του, ξεκινά από κάτι που πλέον δεν είναι σπάνιο στα αμφιθέατρα: φοιτητής παρέδωσε εργασία που είχε παραχθεί από εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης και κατατέθηκε ως προσωπικό κείμενο, χωρίς ουσιαστική συγγραφή ή επεξεργασία. Η αντίδραση ήταν ο μηδενισμός, Όχι ως «τιμωρία», αλλά ως εφαρμογή κανόνα ακαδημαϊκής δεοντολογίας. Γιατί στο πανεπιστήμιο η αξιολόγηση δεν αφορά απλώς το “να παραδοθεί κάτι”. Αφορά την κατανόηση, τη σκέψη, τη σύνθεση, την τεκμηρίωση. Όταν το κείμενο είναι προϊόν ΑΙ και περνά αυτούσιο ως προσωπικό έργο, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι ζήτημα ακαδημαϊκής ακεραιότητας.
Και κάπου εκεί, έρχεται η δεύτερη – ακόμη πιο αποκαλυπτική – πράξη.
Σύμφωνα με όσα έγραψε σε ανάρτησή του ο καθηγητής Ξενάκης, η μητέρα του φοιτητή δεν περιορίστηκε σε μια τυπική διαμαρτυρία από απόσταση. Πήγε στο γραφείο του καθηγητή για να αμφισβητήσει τον μηδενισμό και να απαιτήσει εξηγήσεις. Όχι σαν να μιλάμε για έναν ενήλικο φοιτητή που οφείλει να λογοδοτήσει ο ίδιος, αλλά σαν να πρόκειται για σχολική «παρεξήγηση» που λύνεται με παρέμβαση κηδεμόνα.
Το στοιχείο που έκανε το περιστατικό να ξεχωρίσει — και να «γράψει» κοινωνικά — είναι η συμπεριφορά που περιγράφεται στην ανάρτηση: ο τόνος, η αξίωση, η επίκληση κύρους. Το «ξέρετε ποια είμαι εγώ;» δεν είναι απλώς μια ατάκα. Είναι μια νοοτροπία. Μια απόπειρα να μετατραπεί η ακαδημαϊκή κρίση σε υπόθεση κοινωνικής ισχύος.
Και εκεί ο καθηγητής βάζει ένα όριο που αφορά όλο το σύστημα: το πανεπιστήμιο δεν λειτουργεί με όρους «γνωριμιών», πιέσεων ή οικογενειακής διαπραγμάτευσης.
Το ΑΙ στην αίθουσα: βοήθημα ή υποκατάστατο;
Η ανάρτηση του Ξενάκη ακουμπά επίσης ένα θέμα που πλέον αφορά κάθε τμήμα και κάθε σχολή: πού τελειώνει η υποβοήθηση και πού αρχίζει η αντιγραφή;
Η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να είναι, σε ορισμένα πλαίσια, υποστηρικτική: να βοηθήσει στη δομή, στη γλώσσα, σε μια πρώτη χαρτογράφηση ιδεών. Όμως η αυτούσια αντιγραφή (copy–paste) κειμένου που παράγει ΑΙ και η κατάθεσή του ως προσωπική εργασία μετατρέπει την τεχνολογία από εργαλείο σε «υποκατάστατο» του φοιτητή.
Και τότε προκύπτει το βασικό ερώτημα:αν η εργασία δεν είναι προϊόν σκέψης, τι ακριβώς αξιολογείται;
Η γενιά του έτοιμου κειμένου και η κρίση της ευθύνης
Το περιστατικό, ακριβώς επειδή συνδυάζει το ΑΙ με την οικογενειακή παρέμβαση, δείχνει κάτι διπλό: Από τη μία, την ευκολία της «έτοιμης λύσης» που προσφέρει η τεχνολογία και από την άλλη, μια κοινωνική δυσκολία να γίνει αποδεκτό ότι οι επιλογές έχουν συνέπειες.
Αν ένας φοιτητής παραδίδει εργασία που δεν έχει γράψει ο ίδιος, η ουσία είναι ότι αποφεύγει την ευθύνη της μάθησης. Αν, επιπλέον, εμφανίζεται τρίτος (γονέας) για να πιέσει, να διεκδικήσει, να «διορθώσει» την έκβαση, τότε η ευθύνη διαλύεται εντελώς.
Το πανεπιστήμιο, όμως, δεν μπορεί να λειτουργήσει έτσι. Όχι μόνο για λόγους τάξης ή τύπου, αλλά για λόγους δικαιοσύνης προς όλους τους φοιτητές που προσπαθούν, γράφουν, αποτυγχάνουν, ξαναπροσπαθούν.
Η δημόσια τοποθέτηση του Δημήτρη Ξενάκη δεν αφορά απλώς μια ένταση σε ένα γραφείο. Αφορά μια σύγκρουση εποχών:
Την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης που κάνει το «γράψιμο» εύκολο και την ανάγκη της εκπαίδευσης να επιμείνει ότι το πανεπιστήμιο δεν είναι παραγωγή κειμένου, αλλά παραγωγή σκέψης.
Ο μηδενισμός ήταν η αφορμή. Η «έφοδος» και το «ξέρετε ποια είμαι εγώ;» έβαλαν το κοινωνικό πλαίσιο. Το ερώτημα που μένει είναι το πιο δύσκολο:
Μπορεί η ανώτατη εκπαίδευση να προστατεύσει την ακαδημαϊκή εντιμότητα, όταν η τεχνολογία προσφέρει έτοιμες απαντήσεις και η κοινωνία, πολλές φορές, σπεύδει να τις υπερασπιστεί αντί να τις αμφισβητήσει;
Η ανάρτηση του καθηγητή Ξενάκη
