Το πρωί της Κυριακής 4 Ιανουαρίου 2026, η Ελλάδα βίωσε κάτι που ακούγεται απίστευτο για χώρα με ρεκόρ τουρισμού και με έναν από τους πιο φορτωμένους εναέριους διαδρόμους της Ευρώπης. Χάθηκε η ραδιοεπικοινωνία ελεγκτών–πιλοτηρίων σε μεγάλο μέρος του ελληνικού εναέριου χώρου, με αποτέλεσμα αναστολή πτήσεων, εκτροπές και ένα ντόμινο καθυστερήσεων. Οι περιγραφές μιλούν για έναν διαπεραστικό “συριγμό” αντί για κανονική επικοινωνία.
Και τώρα έρχεται το πιο ανατριχιαστικό κομμάτι: Η Όλγα Τόκη, αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, λέει πως τη στιγμή του μπλακ άουτ υπήρχαν αεροσκάφη «σε πορεία σύγκρουσης σε πέντε λεπτά. Το καλοκαίρι θα ήταν σε ένα λεπτό».
Αν αυτό δεν είναι καμπανάκι, τότε τι είναι;
Σύμφωνα και με διεθνή ρεπορτάζ (γιατί γίναμε βούκινο και στο εξωτερικό σε όλο τον κόσμο), οι ελεγκτές έχασαν επαφή με τα περισσότερα αεροσκάφη, ενώ υπήρξαν και ευρύτερες δυσλειτουργίες επικοινωνιών. Η ελληνική πλευρά απέκλεισε το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, όμως η αιτία παρέμενε υπό διερεύνηση.
Το ακόμη χειρότερο: Στο Reuters καταγράφεται ότι αξιωματούχοι παραδέχονται πως δεν υπήρξε “fix”. Δηλαδή «τα συστήματα δεν φτιάχτηκαν, απλώς… επανήλθαν».
Στο μεταξύ, η Eurocontrol βοήθησε στη διαχείριση της κρίσης και καταγράφηκε ότι περίπου 120 πτήσεις καθηλώθηκαν την ίδια μέρα στα δύο μεγαλύτερα αεροδρόμια (Αθήνα–Θεσσαλονίκη).
«Η Βουλή το ήξερε από τον Οκτώβριο»
Εδώ μπαίνει το πολιτικό «γιατί τώρα;». Σε ρεπορτάζ της HuffPost είχαμε αναφέρει ότι είχε κατατεθεί φάκελος από τον Οκτώβριο στη Βουλή από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας για τα προβλήματα της εναέριας κυκλοφορίας.
Και μέσα στο χάος, βγαίνει επίσης ότι η επικοινωνία χάθηκε «για ώρες» — με αναφορές έως και 8 ώρες — ενώ οι ελεγκτές έβλεπαν τα αεροσκάφη στα ραντάρ αλλά «δεν άκουγαν»τους πιλότους, παρά μόνο παρεμβολές.
Το “πρωτόκολλο” που επικαλείται η κυβέρνηση — και η αμφισβήτηση από τους ελεγκτές
Η κυβέρνηση/υπουργείο επιμένει ότι «τηρήθηκαν τα πρωτόκολλα» και ότι η ασφάλεια δεν τέθηκε σε κίνδυνο.
Όμως η πλευρά των ελεγκτών, το λέει ωμά:
«Δεν δούλεψαν ούτε τα back up»
«Δεν υπήρχαν back up»
«Ας μας πουν ποιο είναι αυτό το πρωτόκολλο… γιατί εγώ δεν το είδα»
«Αυτό που συνέβη ήταν βασικοί κανόνες επιβίωσης»
Αν η πραγματικότητα είναι ότι “σώθηκε” η κατάσταση επειδή κάποια στιγμή ακούστηκε ένας ελεγκτής και έδωσε εντολή αλλαγής ύψους, τότε δεν μιλάμε για σύστημα. Μιλάμε για τύχη και αυτοθυσία.
Το μεγάλο πρόβλημα: για τουλάχιστον 3 χρόνια θα είμαστε «εκτεθειμένοι»
Το κεντρικό συμπέρασμα του ρεπορτάζ μας είναι σοκαριστικά απλό: Ακόμα κι αν αποφασιστεί σήμερα η εγκατάσταση κρίσιμων συστημάτων, η πλήρης λειτουργία τους θέλει περίπου τρία χρόνια (μελέτες, προμήθειες, εγκαταστάσεις, δοκιμές, εκπαίδευση). Και το πιο αποκαρδιωτικό; Προς το παρόν δεν έχουν υπογραφεί καν τα συμβόλαια.
Άρα η φράση «μην πάθουμε Τέμπη του αέρα» δεν ακούγεται πια ως υπερβολή του θυμού. Ακούγεται ως φόβος που γεννιέται όταν ένα κράτος ζητά από τον ουρανό να λειτουργεί με… «κανόνες επιβίωσης”».
Τι είναι το CPDLC / Data Link και γιατί θα μπορούσε να είχε αλλάξει τη μέρα της κρίσης
Ένας από τους πυρήνες της συζήτησης είναι η απουσία Data Link Services, δηλαδή ψηφιακή, γραπτή ανταλλαγή οδηγιών (clearances, αλλαγές πορείας/ύψους) ανάμεσα σε ελεγκτές και πιλοτήριο, ώστε να μη βασίζεσαι μόνο σε φωνή, προφορές, παράσιτα.
Η ίδια η αντιπρόεδρος των ελεγκτών, μιλώντας στο news24/7, περιγράφει το CPDLC ως πρακτικό εργαλείο: «Σου στέλνω γραπτά ‘ανέβα στο επίπεδο 350’, το επιβεβαιώνεις με κουμπί». Και υποστηρίζει ότι αν υπήρχε, η κατάσταση δεν θα ήταν «τόσο τρομερή», γιατί θα μπορούσαν να περάσουν βασικές οδηγίες ακόμη και με προβληματικές φωνητικές συχνότητες.
Το θέμα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι και θεσμικό: Υπάρχει αναφορά ότι η συμμόρφωση για Data Link εκκρεμούσε από το 2015, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει καταγραφεί και δικαστική διαπίστωση μη εφαρμογής σχετικών κανόνων.
Και ο υπουργός; «Επιτάχυνση έργων» και σχέδιο ως το 2028
Μετά το περιστατικό, εμφανίστηκε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας. ‘Εκανε λόγο για «πολύ σοβαρό περιστατικό», (αυτόν περιμέναμε να μας το πει), ανακοίνωσε επιτροπή διερεύνησης με συμμετοχές και από φορείς όπως Eurocontrol, (δηλαδή είπε το αυτονόητο) και επανέλαβε ότι η ασφάλεια «δεν επηρεάστηκε». (Θα ήθελα να καθόταν για μισό λεπτό στη θέση Ελεγκτή εναέριας κυκλοφορίας και να μου πει αν η καρδιά του θα είχε κανονικούς ρυθμούς).
Παράλληλα, η κυβέρνηση, που ξύπνησε κατόπιν εορτής για να μας τα πει, προβάλλει ένα Σχέδιο Δράσης με 364 δράσεις έως το 2028 για εκσυγχρονισμό υποδομών αεροναυτιλίας.
Όμως εδώ είναι η πολιτική ερώτηση που δεν γίνεται να προσπεραστεί:
Τι έγινε “τόσο καιρό”;
Γιατί η χώρα φτάνει να συζητά για συστήματα ασφαλείας αφού πρώτα βιώνει ένα πρωτοφανές κλείσιμο εναέριου χώρου;
Τα αναπάντητα ερωτήματα που δεν χωράνε άλλο “θα”
- Ποια ήταν η ακριβής αιτία; Παρεμβολές; βλάβη; συνδυασμός; και γιατί “έφυγε” μόνο του;
- Γιατί δεν λειτούργησαν τα back up, όπως καταγγέλλουν οι ελεγκτές;
- Αφού υπήρχε ενημέρωση/φάκελος στη Βουλή από τον Οκτώβριο, ποια μέτρα πάρθηκαν τότε και με τι αποτέλεσμα;
- Γιατί οι κρίσιμες συμβάσεις δεν έχουν υπογραφεί, ώστε να “τρέξει” η τριετία εγκατάστασης;
- Πώς γίνεται μια τουριστική υπερδύναμη του καλοκαιριού να στηρίζεται στην “εύνοια” ότι το πρόβλημα έσκασε Γενάρη και όχι Ιούλιο; (Αυτόν ακριβώς τον φόβο περιγράφουν και ειδικοί: «φανταστείτε να συνέβαινε στο peak της σεζόν». )
Το συμπέρασμα που πονάει: η ασφάλεια δεν μπορεί να είναι υπόσχεση με ημερομηνία λήξης το 2028
Κανείς δεν είπε ότι “αύριο” θα εγκατασταθούν όλα. Αλλά εδώ μιλάμε για το αυτονόητο: Να μην χρειάζεται να υπάρξει Θεός, τύχη και ηρωισμός για να μη συμβεί το μοιραίο.
Γιατί όταν η ίδια η αντιπρόεδρος των ελεγκτών σου λέει «πέντε λεπτά από σύγκρουση» και «το καλοκαίρι ένα λεπτό», το κράτος δεν δικαιούται να απαντά με «ολοκληρωμένο σχέδιο» και «θα». Δικαιούται μόνο να απαντά με υπογραφές, χρονοδιαγράμματα που τηρούνται και συστήματα που δουλεύουν όταν πρέπει. Όχι όταν “θέλουν”.
