Για ώρες, στις 4 Ιανουαρίου 2026, ο ελληνικός εναέριος χώρος βίωσε ένα σοκ που δεν χωρά σε “τεχνικούς όρους” και επικοινωνιακά μπαλώματα. Το πόρισμα μίλησε για «ψηφιακό θόρυβο». Οι μηχανικοί ασφάλειας εναέριας κυκλοφορίας απάντησαν: «Μην το λέτε “θόρυβο”. Πείτε το με το όνομά του: Απαρχαιωμένα συστήματα, ακραία υποστελέχωση, διαχρονική εγκατάλειψη».
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό, πολιτικό ερώτημα:
Πώς γίνεται, μετά από ένα μπλακ άουτ τέτοιας βαρύτητας, να μιλάμε μόνο για «ευθύνες υπηρεσιών» και όχι για ευθύνη υπουργού;
«Τα συστήματα είναι απαρχαιωμένα»
Δεν πρόκειται για “αποκάλυψη” που έπεσε από τον ουρανό μετά το περιστατικό. Από τη μία, η κυβέρνηση παραδέχεται δημοσίως ότι τα συστήματα είναι παλιά και «δεν αντικαθίστανται σε 9 μήνες».
ΜΑπό την άλλη, οι ίδιοι οι τεχνικοί της ΕΝΩΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΝΑΕΡΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ (ΕΝΗΜΑΕΚ) λένε ξεκάθαρα ότι καλούνται να χειρίζονται συστήματα που δεν υποστηρίζονται πλέον από τον κατασκευαστή, και ότι η λειτουργία «κρατιέται» σε μεγάλο βαθμό από την αυτοθυσία/επαγγελματισμό του προσωπικού μέσα σε συνθήκες υποχρηματοδότησης και οργανωτικών αστοχιών.
Αν αυτά είναι γνωστά, τότε το «δεν ξέραμε» δεν στέκει. Και το «φταίει ο διοικητής» δεν αρκεί.
Ο διοικητής παραιτήθηκε – ωραία. Ο υπουργός;
Ο διοικητής της ΥΠΑ, Γιώργος Σαουνάτσος, υπέβαλε παραίτηση, αφού ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας τη ζήτησε και την έκανε δεκτή.
Αλλά εδώ είναι το πρόβλημα: Αυτό μοιάζει με πλήρη μετάθεση ευθύνης προς τα κάτω, την ώρα που το ίδιο το σύστημα που κατέρρευσε, περιγράφεται ως προϊόν χρόνιας εγκατάλειψης και καθυστερήσεων.
Και όχι μόνο αυτό: καταγγελλιες μιλούν για έργα εκσυγχρονισμού που σέρνονται, για «παγωμένα» projects και χρονοδιαγράμματα που φτάνουν μέχρι το 2028.
Δηλαδή, με απλά λόγια: Ο ουρανός μας θα συνεχίσει να στηρίζεται σε εύθραυστα “μπαλώματα” για χρόνια και η πολιτική ηγεσία ζητάει απλώς μια παραίτηση διοικητή για να κλείσει ο λογαριασμός;
Το ερώτημα που δεν απαντά κανείς
Όταν συμβαίνει ένα γεγονός που περιορίζει δραστικά την αεροπορική κυκλοφορία και εκθέτει διεθνώς τη χώρα, το βασικό δεν είναι πώς θα βαφτιστεί («ψηφιακός θόρυβος» ή αλλιώς). Το βασικό είναι ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για το ότι:
Κρίσιμες υποδομές λειτουργούν με παλαιότητα/περιορισμούς,
Το προσωπικό δουλεύει σε συνθήκες υποστελέχωσης,
Ο εκσυγχρονισμός παραπέμπεται στο μέλλον με χρονοδιαγράμματα που δεν πείθουν κανέναν.
Γι’ αυτό, το ερώτημα μένει ευθύ και απόλυτα δικαιολογημένο:
Πώς γίνεται, μετά από όλα αυτά, να μην έχει τεθεί θέμα παραίτησης του υπουργού;
Γιατί, αν η απάντηση είναι «παραιτείται ο διοικητής και τελειώσαμε», τότε το μήνυμα είναι ένα: Οι πολιτικοί προϊστάμενοι δεν λογοδοτούν ποτέ, ακόμη κι όταν ο ουρανός “σβήνει” και κινδυνεύουν ανθρώπινες ψυχές, όπως συνέβη και με τα Τέμπη.
Ή πλήρης ανακοίνωση της ΕΝΗΜΑΕΚ
«Ο «ψηφιακός θόρυβος» είναι ο ευφημισμός για τα απαρχαιωμένα συστήματα αεροναυτιλίας, την υποστελέχωση και εντέλει για την κεντρική επιλογή εγκατάλειψης μίας από τις κρισιμότερες δημόσιες υπηρεσίες που έχει την ευθύνη του ελέγχου του ελληνικού FIR: της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Αυτό είναι το συμπέρασμα από το πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης για το περιστατικό που σημειώθηκε στις 4.1.2026 λόγω δυσλειτουργίας συστημάτων και είχε ως αποτέλεσμα τον δραστικό περιορισμό της αεροπορική κυκλοφορίας στον ελληνικό εναέριο χώρο.
Θα ήταν αχρείαστο το πόρισμα αυτό, αν όσα η ΕΝΗΜΑΕΚ μετ’ επιτάσεως έχει επισημάνει, ιδίως τα τρία τελευταία χρόνια με τα δελτία τύπου και τις επιστολές της, είχαν στο ελάχιστο εισακουστεί και ληφθεί υπόψη:
– Έχουμε προ πολλού επισημάνει την αμεσότατη ανάγκη εκσυγχρονισμού κρίσιμων συστημάτων αεροναυτιλίας, ώστε να είναι σε θέση η ΥΠΑ να υπηρετεί απρόσκοπτα την αποστολή της.
– Έχουμε προ πολλού καταγγείλει την ακραία υποστελέχωση του κλάδου των Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας, που υποστηρίζουμε τα συστήματα αεροναυτιλίας της ΥΠΑ, και την επιλογή της απελθούσας Διοίκησης να υποστηρίξει ακόμη και την μονή βάρδια Ηλεκτρονικών Μηχανικών σε επιχειρησιακές μονάδες αιχμής ως ανεκτή εναλλακτική λειτουργίας της υπηρεσίας.
– Σε κάθε μας διάβημα προς την πολιτική ηγεσία φωνάζουμε για την καθυστέρηση ακόμη και των προσλήψεων που έχουν εξαγγελθεί.
– Έχουμε σε όλους του τόνους υπογραμμίσει ότι η προμήθεια συστημάτων χωρίς επαρκές προσωπικό που τα υποστηρίζει δεν θα λύσει κανένα πρόβλημα.
– Στο πρόσφατα ψηφισμένο νέο Οργανόγραμμα της ΥΠΑ, η ΕΝΗΜΑΕΚ είχε επισημάνει ότι αλλαγές όπως η διαίρεση της Γενικής Διεύθυνσης Αεροναυτιλίας και η ανομοιογενής δομή (clustering) μεταξύ των λειτουργιών αεροναυτιλίας, θα επιβαρύνουν την επιχειρησιακή λειτουργία. Είχαμε τονίσει την ανάγκη σχεδιασμού ασφαλών διαδικασιών και οργανωτικών μέτρων προσαρμοσμένων στις πραγματικές καθημερινές ανάγκες της αεροναυτιλίας.
Παρότι στις 4.1.2026, ημέρα Κυριακή, οι συνάδελφοι ΗΜΑΕΚ σε όλες τις εμπλεκόμενες επιχειρησιακές μονάδες της ΥΠΑ κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν την έκτακτη ανάγκη σε υποστελεχωμένες βάρδιες, ανταποκρίθηκαν πλήρως, έγκαιρα και εφαρμόζοντας απαρέγκλιτα τις ισχύουσεςδιαδικασίες:
– έλεγξαν ενδελεχώς και με ταχύτητα τα συστήματα της ΥΠΑπου επηρεάστηκαν,
– ειδοποίησαν και ενημέρωσαν εγκαίρως τον τηλεπικοινωνιακό πάροχο στις υποδομές του οποίου εντοπίστηκαν προβλήματα που επηρέασαν τα συστήματα αεροναυτιλίας της ΥΠΑ. Αφού δεν το έκανε η απελθούσα Διοίκηση της ΥΠΑ δέκα ημέρες μετά το περιστατικό και πριν την υποχρέωσή της σε παραίτηση, πρέπει εμείς τουλάχιστον να διευκρινίσουμε ότι η ΥΠΑ δεν είναι τηλεπικοινωνιακός πάροχος και πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, δεν διαθέτει τηλεπικοινωνιακές υποδομές, αλλά τις προμηθεύεται από τρίτους. Σε αυτές τις υποδομές το προσωπικό της ΥΠΑ δεν διαθέτει καμία δυνατότητα ελέγχου, πολλώ δε μάλλον επέμβασης. Άλλωστε, το σύστημα επανήλθε πλήρως μόνο μετά από ενέργεια του τηλεπικοινωνιακού παρόχου.
– εκτέλεσαν άμεσα τις εντολές μετάβασης στους απομακρυσμένους τηλεπικοινωνιακούς σταθμούς της ΥΠΑ, για τον έλεγχο των υπηρεσιών επικοινωνιών. Οι συνάδελφοι ΗΜΑΕΚ που παρέχουν την εργασία τους στα κατά τόπους αεροδρόμια ακόμη και σε μονοβάρδιες, που υποχρεώθηκαν σε συνθήκες κατεπείγοντος να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και να μεταβούν σε δυσπρόσιτες ορεινές περιοχές για να ελέγξουν τους πομποδέκτες.
– συνεργάστηκαν πλήρως με κάθε εμπλεκόμενο, υπάλληλο της ΥΠΑ ή τρίτου φορέα, ακόμη και ελλείψει ποιοτικού πρωτοκόλλου/διαδικασίας συνεργασίας και επικοινωνίας με τους τρίτους παρόχους, έλλειψη που όλες οι Διοικήσεις της ΥΠΑ διαχρονικά είχαν αμελήσει να θεραπεύσουν.
Στους ΗΜΑΕΚ είναι γνωστή η πραγματικότητα της Υπηρεσίας. Καλούμαστε να υποστηρίξουμε συστήματα που δεν υποστηρίζονται πλέον από τον κατασκευαστή τους (λόγω παλαιότητας) και το έχουμε καταφέρει. Τα παλαιά συστήματα της ΥΠΑ παραμένουν λειτουργικά χάρη στη δουλειά μας και στην εντατική τους υποστήριξη και συντήρηση από εμάς, στον βαθμό βέβαια που η εκάστοτε Διοίκηση αφιερώνει πόρους για την προμήθεια ανταλλακτικών, για μετακινήσεις, μεταφορικά μέσα, καύσιμα κλπ.
Αυτή είναι και η εικόνα που προκύπτει από το παραπάνω πόρισμα: μία κρισιμότατη για το δημόσιο συμφέρον Υπηρεσία λειτουργεί εν πολλοίς χάρη στον επαγγελματισμό του προσωπικού της και μόνο, μέσα σε συνθήκες εγκατάλειψής και σταδιακής ιδιωτικοποίησης λειτουργιών της.
Ενόψει των παραπάνω διαπιστώσεων, αναμενόμενες ήταν οι συστάσεις της Επιτροπής Διερεύνησης, ωστόσο υπολείπονται όσων αναλυτικά έχουμε ως Ένωση επισημάνει τα τελευταία χρόνια, ως άμεσα μέτρα αποκατάστασης πλήρως ασφαλούς λειτουργίας των συστημάτων, και κυρίως ως προς την υλοποίησή τους από πλευράς ΥΠΑ.
Κανένα σύστημα δεν θα λειτουργήσει, ακόμη και από αυτά που πρόκειται να προμηθευτεί η ΥΠΑ, και καμία διαδικασία δεν θα αποδώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα, αν δεν ληφθεί η κομβική απόφαση διάθεσης επαρκών πόρων – ανθρώπινων και υλικών – για την εξυπηρέτηση του σκοπού της ασφάλειας των πτήσεων:
– Αν δεν στελεχωθεί επαρκώς ο Κλάδος των ΗΜΑΕΚ που προδιαγράφουν, συντηρούν και υποστηρίζουν τα συστήματα αεροναυτιλίας.
– Αν δεν ενισχυθεί ο κλάδος των ΗΜΑΕΚ με υποστηρικτικό προσωπικό (οδηγούς, ηλεκτρολόγους κ.λπ.), ώστε να υπάρχει άμεση ανταπόκριση σε περίπτωση βλάβης/έκτακτης ανάγκης.
– Αν δεν διατίθενται άμεσα οι πόροι, για τις τρέχουσες λειτουργικές ανάγκες της ΥΠΑ. Η Ασφάλεια των πτήσεων και η αποφυγή παρόμοιου περιστατικού στο μέλλον έχουν μία κοινή παράμετρο: την ενίσχυση του ανθρώπινου παράγοντα στην ΥΠΑ και ιδίως του προσωπικού που υποστηρίζει τα συστήματα: των ΗΜΑΕΚ.
Δεν γνωρίζουμε πώς αλλιώς μπορούμε να καταστήσουμε σαφές ότι χωρίς κατάλληλα και σύγχρονα συστήματα και χωρίς επαρκές, πιστοποιημένο και εξειδικευμένο προσωπικό που τα υποστηρίζει, όπως είναι οι ΗΜΑΕΚ, η Υπηρεσία καταντά κενό κέλυφος, υπό επιτήρηση για την απώλεια της δυνατότητας ελέγχου του FIR».
