Καθώς μεγαλώνουμε, τα χημικά σημάδια στο DNA μας μεταβάλλονται αργά. Τώρα, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Aging αποκαλύπτει ότι αυτή η «μετατόπιση» στα βλαστοκύτταρα του εντέρου τροφοδοτείται από φλεγμονή και διαταραγμένη κυτταρική «σηματοδότηση» και μπορεί να εξηγήσει γιατί ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται με την ηλικία, σύμφωνα με το sciencealert.com.
Η διεθνής ομάδα ερευνητών ονόμασε αυτή τη διαδικασία «μετατόπιση που σχετίζεται με τη γήρανση και τον καρκίνο του παχέος εντέρου (ACCA)» και περιλαμβάνει μετατοπίσεις στη μεθυλίωση του DNA – σ.σ. η μεθυλίωση του DNA είναι ένας κρίσιμος επιγενετικός μηχανισμός, όπου μια ομάδα μεθυλίου (CH3cap C cap H sub 3𝐶𝐻3) προστίθεται στο μόριο του DNA (συνήθως σε βάσεις κυτοσίνης), ρυθμίζοντας τη γονιδιακή έκφραση. Αυτές οι μετατοπίσεις μπορούν να «ενεργοποιήσουν» ή να απενεργοποιήσουν τα γονίδια χωρίς να αλλάξουν το DNA – που ονομάζονται επιγενετικές αλλαγές.
Σε αυτήν την περίπτωση, η μετατόπιση οδηγεί στη σταδιακή «σίγηση» γονιδίων που βοηθούν στην καταστολή του σχηματισμού όγκων, επιτρέποντας στον κίνδυνο καρκίνου να συσσωρεύεται σε όλο και περισσότερα κύτταρα στο έντερο, πολύ πριν εμφανιστούν οι όγκοι.
«Παρατηρούμε ένα επιγενετικό μοτίβο που γίνεται ολοένα και πιο εμφανές με την ηλικία», λέει ο μοριακός βιολόγος Φραντσέσκο Νέρι, από το Πανεπιστήμιο του Τορίνο στην Ιταλία.
Ξεκινώντας με αυτό που ήταν γνωστό – ότι η επιγενετική παρέκκλιση έχει συνδεθεί με τον καρκίνο και ότι ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται με την ηλικία – οι ερευνητές μελέτησαν ιστούς τόσο από υγιή ανθρώπινα κόλον (παχύ έντερο), όσο και από όγκους καρκίνου του παχέως εντέρεου, αναζητώντας κοινά πρότυπα μεθυλίωσης. Βρήκαν παρόμοια πρότυπα γονιδιακής «σίγασης» σε ηλικιωμένα άτομα και σε καρκινικό ιστό, υποδηλώνοντας μια κοινή υποκείμενη διαδικασία.
Να τι συμβαίνει: η αυξημένη φλεγμονή, η μειωμένη «σηματοδότηση» ανάπτυξης και τα μειωμένα επίπεδα σιδήρου στα εντερικά βλαστοκύτταρα των κρυπτών (σ.σ. πολυδύναμα ενήλικα βλαστοκύτταρα που βρίσκονται στη βάση των κρυπτών του Lieberkühn, των μικροσκοπικών, σωληνοειδών αδένων που βρίσκονται στη βλεννογόνο μεμβράνη του λεπτού και του παχέος εντέρου) συνδυάζονται για να διαταράξουν τις διαδικασίες που ρυθμίζουν τη μεθυλίωση, οδηγώντας στην απενεργοποίηση των γονιδίων – με τρόπο που ενδεχομένως επιτρέπει την ανάπτυξη καρκίνου.
«Με την πάροδο του χρόνου, όλο και περισσότερες περιοχές με παλαιότερο επιγενετικό προφίλ αναπτύσσονται στον ιστό», λέει η μοριακή βιολόγος Άννα Κρεπέλοβα, από το Πανεπιστήμιο του Τορίνο. «Μέσω της φυσικής διαδικασίας της διαίρεσης των κρυπτών, αυτές οι περιοχές συνεχώς διευρύνονται και μπορούν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται για πολλά χρόνια».
Με λίγα λόγια: Η αυξημένη φλεγμονή, η μειωμένη «σηματοδότηση» ανάπτυξης και τα μειωμένα επίπεδα σιδήρου στα βλαστοκύτταρα των εντερικών κρυπτών συνδυάζονται για να διαταράξουν τις διαδικασίες που ρυθμίζουν τη μεθυλίωση, οδηγώντας στην απενεργοποίηση των γονιδίων – με τρόπο που ενδεχομένως επιτρέπει την ανάπτυξη καρκίνου.
Επίσης, όπως σημειώνεται στο άρθρο, «όταν δεν υπάρχει αρκετός σίδηρος στα κύτταρα, παραμένουν ελαττωματικά σημάδια στο DNA. Και τα κύτταρα χάνουν την ικανότητά τους να αφαιρούν αυτά τα σημάδια».
Σύμφωνα πάντα με το sciencealert.com, τώρα γνωρίζουμε περισσότερα για το πώς ο καρκίνος του παχέος εντέρου έχει περισσότερες ευκαιρίες να ξεκινήσει καθώς μεγαλώνουμε. Ενθαρρυντικό είναι ότι στα οργανοειδή ( σ.σ. μικροσκοπικές, τρισδιάστατες (3D) δομές ιστών που αναπτύσσονται στο εργαστήριο – in vitro – από βλαστοκύτταρα, μιμούμενες τη δομή και τη λειτουργία πραγματικών ανθρώπινων οργάνων), οι ερευνητές κατάφεραν να επιβραδύνουν και ακόμη και να αντιστρέψουν εν μέρει την επιγενετική παρέκκλιση ενισχύοντας την πρόσληψη σιδήρου ή αποκαθιστώντας συγκεκριμένα σήματα κυτταρικής ανάπτυξης.
Κι όπως σημειώνει η Κρέπελοβα, «για πρώτη φορά, βλέπουμε ότι είναι δυνατό να τροποποιήσουμε τις παραμέτρους της γήρανσης που βρίσκονται βαθιά μέσα στον μοριακό πυρήνα του κυττάρου».
Λιγότεροι νέοι ενήλικες πεθαίνουν από τις κύριες αιτίες θανάτου από καρκίνο — εκτός από τον καρκίνο του παχέος εντέρου
Εν τω μεταξύ, σε άρθρο του το Cnn.com αφηγείται την ιστορία της Τζένα Σκοτ, η οποία διαγνώστηκε με καρκίνο παχέος εντέρου σταδίου 4 σε ηλικία 31 ετών, αφού τα επίμονα συμπτώματά της κατά την εγκυμοσύνη αγνοήθηκαν ως «φυσιολογικά».
Οπως αναφέρει το άρθρο – και παρ’ ότι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται με την ηλικία – ο καρκίνος παχέως εντέρου έχει ξεπεράσει άλλους τύπους καρκίνου και έχει γίνει η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο μεταξύ ατόμων κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, από το 2023, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 15/1/2026 στο ιατρικό περιοδικό JAMA.
Μέσα από την προσωπική εμπειρία της Τζένα Σκοτ, το κείμενο αναδεικνύει την ανησυχητική αύξηση των περιστατικών καρκίνου παχέος εντέρου σε νέους ενήλικες, συχνά σε προχωρημένο στάδιο. Το κείμενο τονίζει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, της πρόληψης μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου και της ανάγκης οι γιατροί να μην υποτιμούν συμπτώματα λόγω ηλικίας.
Με πληροφορίες από cnn.com , sciencealert.com
