Τη σημασία της ισορροπίας στο ένα πόδι ως δείκτη σωματικής και νοητικής υγείας, εξετάζει σε άρθρο του το BBC, ιδιαίτερα καθώς μεγαλώνουμε, και αναδεικνύει τα πολλαπλά οφέλη της συστηματικής εξάσκησης αυτής της φαινομενικά απλής ικανότητας. Αν και στην παιδική ηλικία η ισορροπία αναπτύσσεται φυσιολογικά και κορυφώνεται περίπου στα τέλη της τρίτης δεκαετίας της ζωής, από εκεί και έπειτα αρχίζει να φθίνει, με πιο αισθητή επιδείνωση μετά την ηλικία των 50 ετών. Η δυσκολία στο να σταθεί κανείς στο ένα πόδι δεν είναι απλώς μια ενόχληση, αλλά μπορεί να αποκαλύπτει σημαντικές πληροφορίες για τη γενική κατάσταση της υγείας και τον τρόπο με τον οποίο γερνά ο οργανισμός.
Πώς η ισορροπία συνδέεται με τη σαρκοπενία
Ένας βασικός λόγος για τον οποίο η δοκιμασία αυτή χρησιμοποιείται από γιατρούς είναι η σύνδεσή της με τη σαρκοπενία, δηλαδή τη σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας που ξεκινά ήδη από την ηλικία των 30 ετών. Η μείωση της μυϊκής δύναμης επηρεάζει όχι μόνο τη φυσική αντοχή αλλά και την ικανότητα ισορροπίας. Παράλληλα, η τακτική εξάσκηση σε ασκήσεις μονοποδικής στήριξης φαίνεται να προστατεύει από τη σαρκοπενία, διατηρώντας δυνατούς τους μύες των ποδιών και των ισχίων.
Από την ηλικία των 30 ετών και μετά, χάνουμε μυϊκή μάζα με ρυθμό έως και 8% ανά δεκαετία. Μέχρι να φτάσουμε τα 80 μας, ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι έως και το 50% των ανθρώπων έχουν κλινική σαρκοπενία.
Η ισορροπία έχει να κάνει με τη λειτουργία του εγκεφάλου
Η ισορροπία στο ένα πόδι συνδέεται επίσης στενά με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Για να διατηρηθεί η στάση αυτή, απαιτείται ο συντονισμός οπτικών πληροφοριών, του αιθουσαίου συστήματος του εσωτερικού αυτιού (σ.σ. το αιθουσαίο σύστημα του εσωτερικού αυτιού είναι το σύστημα ισορροπίας και προσανατολισμού, που αποτελείται από τα τρία ημικυκλικά κανάλια – ανιχνεύουν περιστροφικές κινήσεις – και τα ωτολιθικά όργανα – τον ασκό και τον σάκο, που ανιχνεύουν γραμμική επιτάχυνση και τη βαρύτητα – τα οποία στέλνουν πληροφορίες στον εγκέφαλο μέσω του αιθουσαίου νεύρου για να διατηρούμε την ισορροπία μας) και του σωματοαισθητικού συστήματος.
Καθώς όλα αυτά τα συστήματα φθείρονται με διαφορετικούς ρυθμούς με την ηλικία, η ικανότητα ισορροπίας αντανακλά τη συνολική κατάσταση κρίσιμων εγκεφαλικών λειτουργιών, όπως η ταχύτητα αντίδρασης και η επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών. Η εξασθένησή τους αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων, οι οποίες αποτελούν κύρια αιτία τραυματισμών στους ηλικιωμένους.
Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ακόμη ότι η αδυναμία διατήρησης της ισορροπίας στο ένα πόδι σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου και ταχύτερη γνωστική έκπτωση, ακόμη και σε άτομα με άνοια.
Τι οφέλη μπορεί να έχει κανείς από την συστηματική προπόνηση της ισορροπίας
Αντίθετα, η συστηματική προπόνηση της ισορροπίας μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή δύναμη, να ενισχύσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και να μειώσει τον κίνδυνο πτώσεων. Οι ειδικοί προτείνουν απλές καθημερινές πρακτικές, όπως το να στέκεται κανείς στο ένα πόδι ενώ βουρτσίζει τα δόντια του, αφιερώνοντας λίγα λεπτά την ημέρα. Η τακτική αυτή εξάσκηση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της σωματικής αυτονομίας και της γνωστικής υγείας καθώς προχωρά η ηλικία.
Αλήθεια, πόσο μπορούμε να σταθούμε στο ένα πόδι;
Tο ΝHS – Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (Suffolk and North East Essex Integrated Board) έχει αναρωτηθεί: «Πόσο καιρό μπορούμε να σταθούμε στο ένα πόδι σαν το φλαμίνγκο;»
Και έχει προσθέσει: «Ακούγεται σαν μια παράξενη ερώτηση, αλλά η απάντηση μπορεί να δώσει πολλές πληροφορίες γενικά για την υγεία μας και για τη φυσική μας κατάσταση.
Στη συγκεκριμένη ανακοίνωση, το NHS αναγράφει το πόσο ακριβώς θα πρέπει να είμαστε ικανοί να στεκόμαστε στο ένα πόδι ανάλογα με την ηλικία μας.
Πριν αναφέρουμε το πόσο πρέπει να στεκόμαστε ανά ηλικία, ας ξεκαθαρίσουμε πώς λειτουργεί το τεστ
Πρέπει να σταθούμε στο ένα πόδι με τα χέρια στους γοφούς μας και να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά.
Αρχίζουμε να μετράμε μόλις το πόδι μας σηκωθεί από το έδαφος και σταματάμε όταν είτε χαμηλώσουμε το πόδι μας, είτε αφαιρέσουμε τα χέρια μας από τους γοφούς μας.
Σύμφωνα με το NHS, πάντα, θα πρέπει να μπορούμε να στεκόμαστε με αυτό τον τρόπο:
1) Ηλικίες 18–39
- 43 δευτερόλεπτα
2) Ηλικίες 40–49
- 40 δευτερόλεπτα
3) Ηλικίες 50–59
- 37 δευτερόλεπτα
4) Ηλικίες 60–69
- 30 δευτερόλεπτα
5) Ηλικίες 70–79
- 18 με 19 δευτερόλεπτα
6) Ηλικίες 80+
- Λίγο περισσότερο από 5 δευτερόλεπτα.
Προσθέτουν ότι ακόμα κι αν μπορούμε να τα πάμε καλά σε αυτό το διάστημα, δεν πρέπει να στεκόμαστε στο ένα πόδι για περισσότερο από ένα λεπτό.
