Ενα ανησυχητικό φαινόμενο καταγράφεται ξεκάθαρα: τα ποσοστά καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνονται μυστηριωδώς σε άτομα κάτω των 50 ετών. Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε σήμερα στο JAMA Oncology, ο δρ. Αντριου Καν, γαστρεντερολόγος στο Mass General Brigham στη Βοστώνη και οι συνεργάτες του υποδεικνύουν ότι ένας από τους παράγοντες που ίσως συμβάλλουν είναι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, η κατανάλωση των οποίων έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε γυναίκες 20–40 ετών. Όσες κατανάλωναν περισσότερα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν προκαρκινικούς πολύποδες στο παχύ έντερο πριν τα 50, σε σύγκριση με εκείνες που έτρωγαν πολύ λιγότερα. Οι πολύποδες αυτοί είναι ανώμαλες συσσωρεύσεις κυττάρων στο παχύ έντερο ή το ορθό, οι οποίοι με τον χρόνο μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο. Στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνονται αναψυκτικά με ζάχαρη ή γλυκαντικά, αλλαντικά, γλυκίσματα, πατατάκια, έτοιμα σνακ και γενικά προϊόντα με συστατικά που δεν θα χρησιμοποιούσαμε συνήθως σε μια οικιακή κουζίνα.
Η μελέτη ήταν μεγάλη και η πρώτη που εξέτασε ειδικά τη σχέση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και ανάπτυξης πολυπόδων σε άτομα κάτω των 50, όπως σχολίασε στους ΝΥΤ η δρ. Y. Nancy You, χειρουργός παχέος εντέρου στο MD Anderson Cancer Center στο Χιούστον, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα. Τόνισε ότι τα ευρήματα προσθέτουν ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ της αύξησης των περιστατικών καρκίνου παχέος εντέρου σε νεαρή ηλικία.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Από το 1991 έως το 2015, οι ερευνητές παρακολούθησαν πάνω από 29.000 νοσοκόμες, ηλικίας περίπου 25–40 ετών στην αρχή της μελέτης. Οι συμμετέχουσες συμπλήρωναν αναλυτικά ερωτηματολόγια διατροφής κάθε τέσσερα χρόνια, ενώ όλες είχαν υποβληθεί τουλάχιστον σε μία κολονοσκόπηση πριν κλείσουν τα 50. Σε σύγκριση με τις γυναίκες που έτρωγαν τα λιγότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (περίπου τρεις μερίδες την ημέρα), όσες κατανάλωναν τις περισσότερες μερίδες (περίπου δέκα ημερησίως) είχαν κατά 45% αυξημένη πιθανότητα να βρεθεί σε αυτές ο πιο συνηθισμένος τύπος προκαρκινικού πολύποδα, ο συμβατικός αδενωματώδης πολύποδας.
Η ύπαρξη ενός τέτοιου πολύποδα δεν σημαίνει ότι κάποιος θα αναπτύξει σίγουρα καρκίνο, αυξάνει όμως τον κίνδυνο, όπως εξήγησε ο Δρ. Chan.
Η Φιόνα Όσγκαν, επικεφαλής του τμήματος πληροφοριών υγείας στο Cancer Research UK, με τη σειρά της δηλώνει, σύμφωνα με τον Guardian ότι, παρόλο που η μελέτη δεν μέτρησε άμεσα τον κίνδυνο καρκίνου, προσέφερε μια χρήσιμη εικόνα για το πώς η διατροφή μπορεί να επηρεάσει πρώιμες αλλαγές στο έντερο που μερικές φορές οδηγούσαν σε καρκίνο.
Παρόλα τα μειονεκτήματα, τα συμπεράσματα ταιριάζουν με τα ευρήματα και άλλων μελετών της τελευταίας πενταετίας, που έχουν επανειλημμένα εντοπίσει σχέση ανάμεσα σε διατροφές πλούσιες σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και αυξημένο κίνδυνο για προκαρκινικούς πολύποδες και καρκίνο παχέος εντέρου σε ενήλικες κάθε ηλικίας.
Γιατί τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο
Οι επιστήμονες ακόμη δεν γνωρίζουν ποιοι ακριβώς μηχανισμοί κρύβονται πίσω από τη σύνδεση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Είναι όμως γνωστό ότι η συχνή κατανάλωσή τους ευνοεί την παχυσαρκία και τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καταστάσεις που με τη σειρά τους σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο πρώιμου καρκίνου παχέος εντέρου, όπως ανέφερε ο Δρ. Chan.
Μια διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα προϊόντα μπορεί επίσης να διαταράξει τη φυσιολογική ισορροπία των «καλών» και «κακών» μικροβίων στο έντερο και να βλάψει το προστατευτικό φραγμό του εντερικού βλεννογόνου, διευκολύνοντας έτσι την ανάπτυξη ανώμαλων κυττάρων.
Η Δρ. Neuhouser σημείωσε, πάντως, ότι τα μέχρι τώρα δεδομένα δεν δικαιολογούν την πλήρη δαιμονοποίηση όλων των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Ορισμένα από αυτά μπορούν να προσφέρουν θρεπτικά συστατικά που θεωρούνται προστατευτικά απέναντι στον καρκίνο του παχέος εντέρου, για παράδειγμα, κάποια γιαούρτια πλούσια σε ασβέστιο ή ολικής άλεσης δημητριακά και ψωμιά που παρέχουν φυτικές ίνες. Αυτές τις τροφές τις κατατάσσουμε συνήθως στις «ωφέλιμες».
Παράλληλα, οι ερευνητές εξετάζουν και άλλους πιθανούς παράγοντες που ίσως συμβάλλουν στην αύξηση των περιστατικών καρκίνου παχέος εντέρου στους νέους, όπως η χρήση αντιβιοτικών και η έκθεση σε μικροπλαστικά ή «αιώνια χημικά» (forever chemicals). «Δεν πρόκειται για μια ασθένεια με έναν μόνο ένοχο», υπογράμμισε η Δρ. You.
Με πληροφορίες από: ΝΥΤ και Guardian
