Μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η ευγένεια είναι αρετή. Ότι αν είμαστε καλοί, ήρεμοι και δεν δημιουργούμε εντάσεις, οι σχέσεις μας θα είναι καλύτερες και η ζωή μας πιο εύκολη. Έτσι μάθαμε να προσαρμοζόμαστε, να μην αντιδρούμε και να βάζουμε τους άλλους πάνω από εμάς.
Στην πράξη, όμως, αυτή η στάση είχε και ένα αόρατο κόστος. Σιγά-σιγά αρχίσαμε να καταπιέζουμε αυτά που νιώθουμε, να φιλτράρουμε αυτά που σκεφτόμαστε και να χάνουμε την αυθεντικότητά μας. Μπορεί να αποφεύγαμε τις συγκρούσεις, αλλά ταυτόχρονα απομακρυνόμασταν από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Κάποια στιγμή, συνήθως αργότερα στη ζωή, αρχίζουμε να το συνειδητοποιούμε. Και τότε βλέπουμε πιο καθαρά τι πραγματικά σημαίνει να είμαστε «υπερβολικά ευγενικοί».
Η ψυχολογία δείχνει ότι η τάση να είμαστε υπερβολικά ευγενικοί συνδέεται με το χαρακτηριστικό της «συμφωνίας» (agreeableness). Όπως αναφέρει μελέτη στο sciencedirect.com άτομα με υψηλά επίπεδα σε αυτό το γνώρισμα τείνουν να προσαρμόζουν ακόμη και τις απόψεις τους για να φαίνονται αποδεκτοί ή «καλοί άνθρωποι», κάτι που λειτουργεί σχεδόν αυτόματα με τον χρόνο . Αυτό εξηγεί γιατί πολλές φορές δεν εκφραζόμαστε, όχι επειδή δεν έχουμε άποψη, αλλά επειδή έχουμε μάθει να την φιλτράρουμε.
Γιατί μας βγαίνει τόσο «φυσικά»
Το williamparvet.com αναφέρει ότι η ευγένεια δεν είναι μόνο κάτι που μαθαίνουμε σε έναν βαθμό αλλά είναι και έμφυτη τάση. Έρευνες δείχνουν ότι συνδέεται με τη δομή της προσωπικότητας και μπορεί να είναι εν μέρει κληρονομική, κάτι που εξηγεί γιατί κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται περισσότερο να πουν «όχι» ή να συγκρουστούν.
Ποιο μπορεί να είναι πραγματικά το τίμημα του να είμαστε πάντα ευγενικοί;
Η απώλεια του εαυτού μας
Καθώς περνά ο καιρός, καταλαβαίνουμε ότι έχουμε συνηθίσει να προσαρμοζόμαστε τόσο πολύ, ώστε χάνουμε την επαφή με τον πραγματικό μας εαυτό. Συμφωνούμε σχεδόν μηχανικά, αλλάζουμε στάση ανάλογα με το περιβάλλον και τελικά αναρωτιόμαστε ποιοι είμαστε χωρίς αυτή τη «μάσκα» ευγένειας. Σύμφωνα με το sciencedirect.com τα άτομα με υψηλή τάση για αποδοχή από τους άλλους συχνά καταπιέζουν τις προσωπικές τους απόψεις για να διατηρήσουν την αρμονία, κάτι που σταδιακά αποδυναμώνει την αίσθηση ταυτότητας.
Σχέσεις χωρίς βάθος
Η στάση αυτή μάς έκανε εύκολους και ευχάριστους στους άλλους, αλλά είχε ένα τίμημα. Οι σχέσεις μας συχνά έμειναν επιφανειακές, γιατί δεν δείξαμε ποτέ αρκετά από τον αληθινό μας εαυτό για να μας γνωρίσουν πραγματικά. Μπορεί να μας συμπαθούσαν, αλλά δεν μας ήξεραν.
Σύμφωνα με το healthline.com μάθαμε να φροντίζουμε τους άλλους σε υπερβολικό βαθμό. Διαβάζαμε τις ανάγκες τους, απορροφούσαμε την ένταση και προσαρμοζόμασταν συνεχώς. Όμως σπάνια αναρωτηθήκαμε: ποιος φροντίζει εμάς;
Μαθαίνοντας ξανά τι θέλουμε
Το yahoo.com σημειώνει ότι ένα ακόμη αποτέλεσμα είναι ότι δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε τι θέλουμε. Μετά από χρόνια προσαρμογής, ακόμα και απλές επιλογές μάς μπερδεύουν. Οι επιθυμίες μας έχουν θαμπώσει και χρειάζεται προσπάθεια για να τις ξαναβρούμε, αποδεχόμενοι ότι έχουμε δικαίωμα να θέλουμε χωρίς να εξαρτόμαστε από τους άλλους.
Όταν αρχίζουμε να δείχνουμε τον αληθινό μας εαυτό, κάποιοι άνθρωποι απομακρύνονται. Αυτό πονάει, αλλά αποκαλύπτει μια σημαντική αλήθεια: δεν αγαπούσαν εμάς, αλλά το πόσο εύκολοι ήμασταν. Εκείνοι που μένουν είναι αυτοί που μπορούν να δεχτούν την αυθεντική μας πλευρά.
Η διαφορά ευγένειας και καλοσύνης
Έρευνες στο nature.com δείχνουν ότι η ευγένεια και η καλοσύνη δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η ευγένεια σχετίζεται περισσότερο με τη συμμόρφωση σε κοινωνικούς κανόνες και την αποφυγή σύγκρουσης, ενώ η καλοσύνη (compassion) συνδέεται με ενσυναίσθηση και πραγματική φροντίδα για τον άλλον, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει ένταση ή ειλικρινής συζήτηση.
Όπως σημειώνει το verywellmind.com η καλοσύνη έχει αποδεδειγμένα οφέλη: βελτιώνει τη διάθεση, μειώνει το στρες και ενισχύει τις σχέσεις. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η καλοσύνη πρέπει να συνοδεύεται από ειλικρίνεια και όρια, αλλιώς μετατρέπεται σε επιφανειακή ευγένεια χωρίς ουσία.
Το πρόβλημα δεν είναι η ευγένεια η ίδια, αλλά όταν χάνεται η ισορροπία ανάμεσα στους άλλους και στον εαυτό μας.
Με πληροφορίες από sciencedirect.com ,williamparvet.com, healthline.com, yahoo.com,nature.com και verywellmind.com
