Ο εγκέφαλός μας θα μπορούσε να μας καθοδηγηθεί “χαλαρά” ώστε να επεξεργάζεται πολύπλοκα προβλήματα ενώ κοιμόμαστε, κάνοντάς μας πιο ικανούς να τα αντιμετωπίσουμε την επόμενη ημέρα, αναφέρει σε άρθρο του το newscientist.com
Νευροεπιστήμονες και ψυχολόγοι χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο ήχους, αφή, κίνηση και ιδιαίτερα μυρωδιές για να επηρεάσουν το περιεχόμενο των ονείρων των ανθρώπων. Αυτή η “μηχανική των ονείρων” έχει δείξει ότι μπορεί να βοηθήσει τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα, να αντιμετωπίσουν χρόνιους εφιάλτες και ακόμη και να ενισχύσει τη δημιουργικότητα.
Τώρα, η Κάρεν Κόκνολι από το Πανεπιστήμιο Northwestern στο Ιλινόις και οι συνεργάτες της έδειξαν σύμφωνα με επιστημονική αναφορά ότι αυτή η μέθοδος θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην επίλυση προβλημάτων. Η ομάδα στρατολόγησε 20 άτομα που αυτοπροσδιορίζονταν ως «συνειδητοί ονειρευτές» (lucid dreamers) – δηλαδή ανθρώπους που γνωρίζουν ότι ονειρεύονται κατά τη διάρκεια ενός ονείρου και μπορούν να ελέγχουν την εξέλιξή του.
Οι συμμετέχοντες προσπάθησαν να λύσουν μια σειρά από γρίφους ενώ ήταν πλήρως ξύπνιοι σε δύο συνεδρίες σε εργαστήριο ύπνου. Κάθε γρίφος συνδυάστηκε με το δικό του ηχητικό υπόβαθρο.
Οι ερευνητές παρακολουθούσαν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου και των ματιών κάθε συμμετέχοντα για να προσδιορίσουν πότε εισέρχονταν στο στάδιο ύπνου ταχείας κίνησης των ματιών (REM), κατά το οποίο τα όνειρα τείνουν να είναι μακρά και αφηρημένα. Σε αυτό το σημείο, η ομάδα επέλεγε τυχαία μερικούς από τους γρίφους που οι συμμετέχοντες δεν είχαν καταφέρει να λύσουν και αναπαρήγαγε τους αντίστοιχους ήχους. Οι συμμετέχοντες είχαν ενημερωθεί να δείξουν ότι βρίσκονται σε κατάσταση συνειδητού ονείρου κάνοντας τουλάχιστον δύο γρήγορες κινήσεις των ματιών από αριστερά προς τα δεξιά. Επίσης δήλωναν ότι άκουσαν τον ήχο του γρίφου και ότι προσπαθούσαν να τον λύσουν κάνοντας τουλάχιστον δύο γρήγορες εισπνοές και εκπνοές από τη μύτη.
Το επόμενο πρωί, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι ήταν πιο πιθανό οι γρίφοι να εμφανιστούν στα όνειρά τους αν είχαν ακούσει τους αντίστοιχους ήχους ενώ κοιμούνταν. Επιπλέον, αυτό αύξησε την πιθανότητα να μπορέσουν τελικά να τους λύσουν: από όσους ονειρεύτηκαν τους γρίφους, περίπου το 40% κατάφερε στη συνέχεια να τους λύσει, σε σύγκριση με το 17% όσων δεν ανέφεραν ότι οι γρίφοι εμφανίστηκαν στα όνειρά τους.
Παρόλο που δεν είναι σαφές γιατί συνέβη αυτό, η σύνδεση των ηχητικών ερεθισμάτων με την εργασία μάθησης ενώ οι συμμετέχοντες ήταν ξύπνιοι ίσως ενεργοποίησε αναμνήσεις του συγκεκριμένου γρίφου όταν άκουσαν τον ίδιο ήχο κατά τη διάρκεια του ύπνου. .
Παρόλο που τα όνειρα μπορούν να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια των τεσσάρων σταδίων του ύπνου, η Κάρεν Κόκνολι πιστεύει ότι η στόχευση του σταδίου REM ίσως ενίσχυσε την ικανότητα των συμμετεχόντων να λύνουν προβλήματα. «Τα όνειρα REM είναι υπερ-συνειρμικά και παράξενα. Αναμειγνύουν νέες και παλιές αναμνήσεις, ακόμη και αναμνήσεις με φανταστικά στοιχεία», λέει. «Έχεις έναν εγκέφαλο που είναι ενεργός [σε αυτό το στάδιο], αλλά ίσως με λιγότερες αναστολές, οπότε μπορείς να φτάσεις βαθύτερα στις γωνίες του μυαλού σου.»
Με τη σειρά του, ο Τόνι Κάνιγχαμ από το Πανεπιστήμιο Harvard λέει ότι η εργασία αυτή δείχνει πως «οι άνθρωποι μπορεί να είναι σε θέση να εστιάζουν σκόπιμα σε ένα συγκεκριμένο άλυτο πρόβλημα ενώ ονειρεύονται».
Ωστόσο, κάποιοι υποστηρίζουν ότι η «μηχανική των ονείρων» θα μπορούσε να διαταράξει άλλες λειτουργίες του ύπνου, όπως τον καθαρισμό του εγκεφάλου από άχρηστα υπολείμματα. Άλλοι φοβούνται ότι στο μέλλον θα μπορούσε να καταληφθεί από εταιρείες που θα προβάλλουν διαφημίσεις σε οικιακές συσκευές – κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα τον Κάνιγχαμ. «Οι αισθήσεις μας ήδη βομβαρδίζονται από παντού με διαφημίσεις, emails και άγχος της δουλειάς κατά τη διάρκεια της ημέρας, και ο ύπνος είναι σήμερα μία από τις λίγες στιγμές που έχουμε ένα διάλειμμα από όλα αυτά», σημειώνει.
Σε ποιον τύπο ύπνου “ανήκουμε”;
Με την ευκαιρία, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια έχουν δημοσιεύσει μια μελέτη, που μας βοηθά να προσδιορίσουμε τον τύπο του ύπνου μας και να κατανοήσουμε τι σημαίνει αυτό για τη γενική μας υγεία. Τα δεδομένα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Psychosomatic Medicine, συλλέχθηκαν από 3.683 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ερευνητές κατηγοριοποίησαν τον κάθε συμμετέχοντα σε έναν από τους παρακάτω τύπους ύπνου:
1. Σε αυτούς που κοιμούνται καλά τη νύχτα και έχουν τις ιδανικές συνήθειες ύπνου
2. Στα άτομα που κοιμούνται κυρίως το Σαββατοκύριακο, που απολαμβάνουν δηλαδή ακανόνιστη και λίγη ξεκούραση τις καθημερινές και το ρίχνουν στον ύπνο Σάββατο και Κυριακή
3. Σε αυτούς που υποφέρουν από αϋπνία και έχουν υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας
4. Στους υπναράδες: Στα άτομα που ναι μεν κοιμούνται καλά τη νύχτα, αλλά κοιμούνται ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας, ιδίως το μεσημέρι
Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες εμπίπτουν στις κατηγορίες «υποβέλτιστου» ύπνου ή αϋπνίας.
Με πληροφορίες από: newscientist.com , journals.lww.com
