Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται όλο και πιο συχνά μια προσέγγιση όπου προσπαθούμε να προστατεύσουμε τον σκύλο από κάθε ερέθισμα που τον ενοχλεί, ακόμη και ελάχιστα. Η πρόθεση πίσω από αυτό είναι καλή: να μην αγχωθεί και να μη διαταραχθεί η ψυχολογία του.
Το πρόβλημα είναι ότι η καθημερινή ζωή δεν είναι αποστειρωμένη. Υπάρχουν ήχοι, κίνηση, άγνωστοι άνθρωποι, άλλα σκυλιά, ασανσέρ, επισκέψεις στον κτηνίατρο, μετακινήσεις και καταστάσεις που δεν μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως. Αν ο σκύλος δεν μάθει από νωρίς να τις διαχειρίζεται σε χαμηλή ένταση, υπάρχει αυξημένη πιθανότητα αργότερα να αντιδρά πιο έντονα.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Ευρήματα από μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι κουτάβια με λιγότερες οργανωμένες εμπειρίες σε μικρή ηλικία εμφανίζουν αργότερα περισσότερους φόβους. Σε μεγάλα δείγματα σκύλων συντροφιάς έχει φανεί ότι η μειωμένη κοινωνικοποίηση και η περιορισμένη δραστηριότητα στην κουταβίσια ηλικία σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα για μη κοινωνικούς φόβους, όπως φόβος σε θορύβους, νέες καταστάσεις, επιφάνειες ή ύψη. Επιπλέον, ένα πιο «κλειστό» πρόγραμμα ζωής, με λιγότερη εκπαίδευση και λιγότερη δομημένη ενασχόληση, συνδέεται με πιο ευαίσθητες αντιδράσεις (Hakanen E., 2020).
Τα δύο άκρα που δεν βοηθούν
Αυτό δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να πιέζουμε τον σκύλο. Υπάρχουν δύο άκρα που καλό είναι να αποφεύγονται.
Το πρώτο είναι η πλήρης αποφυγή, όπου ο σκύλος δεν έρχεται ποτέ σε επαφή με ό,τι τον δυσκολεύει. Σε αυτή την περίπτωση δεν μαθαίνει να διαχειρίζεται, απλώς αποφεύγει.
Το δεύτερο είναι η απότομη έκθεση σε μεγάλη ένταση, όπου ο σκύλος τρομάζει, παγώνει, γαβγίζει έντονα ή προσπαθεί να απομακρυνθεί. Αυτό δεν αποτελεί εκπαίδευση, αλλά αρνητική εμπειρία, και μπορεί να σταθεροποιήσει ή ακόμη και να εντείνει το πρόβλημα.
Πώς βοηθάμε σωστά τον σκύλο μας
Η σωστή κατεύθυνση είναι η σταδιακή έκθεση, με μικρές δόσεις και με στόχο την αλλαγή συναισθήματος. Ο σκύλος έρχεται σε επαφή με το ερέθισμα σε ένταση που μπορεί να διαχειριστεί και ταυτόχρονα συμβαίνει κάτι θετικό, όπως τροφή ή ήρεμο παιχνίδι. Με αυτόν τον τρόπο, το ερέθισμα αρχίζει να συνδέεται με κάτι καλό και όχι με απειλή.
Όταν εμφανίζεται δυσφορία
Η ήπια δυσφορία δεν σημαίνει ότι το ερέθισμα είναι κακό ή ότι πρέπει να το αποφεύγουμε για πάντα. Σημαίνει ότι ο σκύλος το αντιλαμβάνεται και χρειάζεται σωστό ρυθμό για να το επεξεργαστεί.
Αν κάθε φορά που δείχνει μικρή δυσφορία απομακρυνόμαστε αμέσως, ο σκύλος μαθαίνει ότι η λύση είναι η αποφυγή. Αν, αντίθετα, τον κρατάμε εκεί μέχρι να «συνηθίσει», υπάρχει κίνδυνος να ξεπεράσει το όριό του και να βιώσει αρνητική εμπειρία.
Η ισορροπία βρίσκεται στο να μένουμε κάτω από το όριο, να προσφέρουμε επιβράβευση, να κάνουμε σύντομη έκθεση και να ολοκληρώνουμε πριν κουραστεί ή πριν ανέβει υπερβολικά η ένταση.
Ο ρόλος του συναισθήματος
Το συναίσθημα παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο σκύλος δεν μαθαίνει μόνο τι να κάνει, αλλά και πώς να νιώθει μέσα σε μια κατάσταση. Για αυτό η αλλαγή συναισθήματος είναι τόσο σημαντική.
Η τροφή και το παιχνίδι βοηθούν όταν ο σκύλος είναι αρκετά ήρεμος ώστε να τα δεχτεί. Αν μπορεί να φάει ή να παίξει με έλεγχο, συνήθως βρίσκεται σε επίπεδο όπου μπορεί να μάθει. Αν δεν δέχεται τροφή, δεν ανταποκρίνεται ή το σώμα του είναι έντονα σφιγμένο και προσπαθεί μόνο να απομακρυνθεί, τότε η ένταση είναι υπερβολική και χρειάζεται πρώτα μείωση της απόστασης, της διάρκειας ή της δυσκολίας.
Συμπέρασμα
Αν προστατεύουμε τον σκύλο από τα πάντα, δεν τον βοηθάμε να γίνει σταθερός. Αν τον πιέζουμε, επίσης δεν τον βοηθάμε. Η πιο αποτελεσματική προσέγγιση είναι η προοδευτική έκθεση, ο σωστός ρυθμός και η σταθερή αλλαγή συναισθήματος μέσω τροφής ή παιχνιδιού, ώστε η σιγουριά να χτίζεται μέσα από πραγματικές εμπειρίες.
Η σημασία της καθοδήγησης από επαγγελματία
Ιδανικά, κάθε πρόγραμμα έκθεσης, απευαισθητοποίησης και αλλαγής συναισθήματος θα πρέπει να γίνεται με καθοδήγηση επαγγελματία εκπαιδευτή σκύλων. Ο εκπαιδευτής μπορεί να σε βοηθήσει να αναγνωρίζεις σωστά τα σημάδια του σκύλου σου και να ρυθμίζεις ανάλογα την ένταση, την απόσταση και τη διάρκεια. Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος να πιεστεί ο σκύλος πάνω από το όριό του και να δημιουργηθεί μια αρνητική εμπειρία που θα αυξήσει το στρες αντί να το μειώσει.
Η πρόθεση της προστασίας είναι ανθρώπινη και συχνά γεμάτη αγάπη. Όμως η αγάπη από μόνη της δεν αρκεί. Ο σκύλος χρειάζεται εμπειρίες που τον βοηθούν να καταλάβει τον κόσμο και τον εαυτό του μέσα σε αυτόν. Όχι απότομα και όχι με πίεση, αλλά με συνέπεια, καθοδήγηση και χρόνο. Εκεί, ακριβώς, γεννιέται η πραγματική σιγουριά.
Χρήστος Μπαλασόπουλος ||Dog trainer- & Agility Judge-instructor Περισσότερα στοBottom of Form @balasopoulos
