Η προαναγγελθείσα παραίτηση του Αλέξη Χαρίτση από την προεδρία της Νέας Αριστεράς, που σύμφωνα με τα ρεπορτάζ αναμένεται να ανακοινωθεί σήμερα, Τρίτη 24 Μαρτίου, λειτουργεί ως επιταχυντής εξελίξεων σε έναν χώρο που εδώ και μήνες κινείται ανάμεσα σε τρεις στρατηγικές: αυτόνομη πορεία, προοδευτικές συνεργασίες και αναμονή για μια ενδεχόμενη νέα πρωτοβουλία υπό τον Αλέξη Τσίπρα.
Η ουσία της κρίσης στη Νέα Αριστερά είναι πολιτική και όχι απλώς προσωποπαγής. Ο Χαρίτσης είχε επενδύσει στη γραμμή της «πλατιάς ενότητας» απέναντι στη Δεξιά, επιμένοντας ότι ο κατακερματισμός της αντιπολίτευσης δεν δίνει προοπτική κυβερνητικής εναλλακτικής. Αυτή ακριβώς η στρατηγική, όμως, συνάντησε αντίσταση στο εσωτερικό του κόμματος, όπου συγκρούονται δύο λογικές: από τη μία όσοι βλέπουν προοδευτικές συμπλεύσεις ως πολιτική ανάγκη και από την άλλη όσοι επιμένουν σε πιο καθαρή, αριστερόστροφη και αυτόνομη φυσιογνωμία. Τα ίδια ρεπορτάζ αναφέρουν ότι στη Βουλή η ομάδα που ευνοεί συνεργασίες έχει αριθμητικό προβάδισμα, ενώ στο κομματικό πεδίο παραμένει ισχυρό και το ρεύμα που φοβάται ότι κάθε άνοιγμα θα οδηγήσει τελικά σε απορρόφηση ή ιδεολογική αραίωση.
Στο άμεσο οργανωτικό επίπεδο, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης θα αναλάβει προσωρινά, βάσει καταστατικού, τα ηνία του κόμματος, ενώ για την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση ακούγονται ονόματα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στις δύο τάσεις, όπως της Σίας Αναγνωστοπούλου ή της Πέτης Πέρκα. Αν, αντίθετα, επιλεγεί μια πιο «σκληρή» λύση, όπως αυτή που σε ορισμένα ρεπορτάζ συνδέεται με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, τότε ο κίνδυνος νέας εσωτερικής όξυνσης θα μεγαλώσει. Με άλλα λόγια, η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος φεύγει, αλλά κυρίως από το ποιος και με ποια γραμμή θα μείνει.
Ο παράγοντας Τσίπρας
Από εκεί και πέρα, το μεγάλο πολιτικό ερώτημα είναι ποιοι μπορεί να κινηθούν προς τον Αλέξη Τσίπρα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση για νέο κόμμα ή νέο φορέα από τον πρώην πρωθυπουργό. Υπάρχουν, όμως, αλλεπάλληλα δημοσιεύματα και παρασκηνιακές ενδείξεις ότι σημαντικό τμήμα στελεχών σε Νέα Αριστερά και ευρύτερη Κεντροαριστερά διατηρεί το βλέμμα στραμμένο σε εκείνον, θεωρώντας ότι μόνο μια κίνηση με δική του υπογραφή θα μπορούσε να ανασυνθέσει τον κατακερματισμένο χώρο. Η παρουσία του σε εκδηλώσεις για την ανασύνθεση της προοδευτικής παράταξης, αλλά και οι εκτιμήσεις ότι οι διεργασίες «ωριμάζουν» εντός του 2026, τροφοδοτούν το σενάριο χωρίς ακόμη να το μετατρέπουν σε τετελεσμένο. Άρα, προς το παρόν, μιλάμε περισσότερο για πολιτική αναμονή και λιγότερο για ειλημμένη απόφαση.
Το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ
Σε αυτό το φόντο, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μένει ακίνητος. Η πρόσφατη απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι το κόμμα του Σωκράτη Φάμελλου κρατά ζωντανή τη στρατηγική των προοδευτικών συνεργασιών, παρά τις εσωτερικές αντιρρήσεις που εκφράζονται από διακριτά ρεύματα. Ο ίδιος ο Φάμελλος έχει δηλώσει πως θα κάνει «τα πάντα» για προοδευτική συνεργασία, ωστόσο ταυτόχρονα απέρριψε την πρόσκληση του Νίκου Ανδρουλάκη να συμμετάσχει σε θεματικό τραπέζι διαλόγου στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, κρίνοντας ότι ένας τέτοιος διάλογος δεν μπορεί να γίνει ουσιαστικά στο πλαίσιο ενός αμιγώς εσωκομματικού συνεδρίου άλλου κόμματος. Αυτό δείχνει και το όριο της σημερινής συγκυρίας: όλοι μιλούν για συνεργασίες, αλλά κανείς δεν θέλει να εμφανιστεί ως παρακολούθημα του άλλου.
Ο ρόλος του ΠΑΣΟΚ
Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το ρευστό σκηνικό με όρους διεύρυνσης, αλλά όχι διάχυσης της ταυτότητάς του. Ο Νίκος Ανδρουλάκης μιλά καθαρά για «πολιτική αλλαγή» με νίκη του ΠΑΣΟΚ και όχι για προεκλογικές συγκολλήσεις κορυφής, ενώ το κόμμα έχει ήδη ενεργοποιήσει την Επιτροπή Συμπαράταξης και Διεύρυνσης και κατευθύνεται στο συνέδριό του, που ξεκινά στις 27 Μαρτίου, με στόχο να εκπέμψει εικόνα ανοίγματος προς τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Στο παρασκήνιο, είναι σαφές ότι στη Χαριλάου Τρικούπη βλέπουν με ενδιαφέρον στελέχη νεότερης γενιάς από τη Νέα Αριστερά ή απογοητευμένους από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά χωρίς να θέλουν η διεύρυνση να εκληφθεί ως άτακτη «μεταγραφή» προσώπων χωρίς πολιτικό σχέδιο.
Και κάπου εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο συμπέρασμα για το τι «θα γίνει». Με τα σημερινά δεδομένα, ένα κομμάτι της Νέας Αριστεράς φαίνεται να παραμένει προσηλωμένο σε πιο αυτόνομη, καθαρά αριστερή διαδρομή· ένα δεύτερο κομμάτι βλέπει με θετικό μάτι μια μελλοντική πολιτική πρωτοβουλία του Τσίπρα· και ορισμένα πρόσωπα, κυρίως όσα προέρχονται από πιο κεντροαριστερή κουλτούρα ή αναζητούν άμεση κυβερνησιμότητα, δεν θα έβλεπαν αρνητικά μια προσέγγιση με το ΠΑΣΟΚ. Ο ΣΥΡΙΖΑ, πάλι, επιχειρεί να μείνει μέσα στο παιχνίδι των συνεργασιών χωρίς να διαλυθεί εκ νέου από τις αντιφάσεις του. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η παραίτηση Χαρίτση δεν κλείνει έναν κύκλο· τον ανοίγει. Και τον ανοίγει σε μια στιγμή όπου στον χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς όλοι συνομιλούν με όλους, αλλά κανείς δεν έχει ακόμη την ηγεμονία που θα επιβάλει την τελική μορφή του νέου χάρτη.
