Η Λευκωσία αναλαμβάνει από σήμερα 1η Ιανουαρίου 2026 την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σε μια περίοδο όπου η Ένωση ψάχνει ταυτόχρονα «ασφάλεια», χρήματα, ενεργειακό και πολιτικές ισορροπίες. Από Ουκρανία–διεύρυνση και το Σύμφωνο Μετανάστευσης, μέχρι τον νέο προϋπολογισμό και το ευρωπαϊκό rearmament μέσω SAFE.
Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2026, η Κυπριακή Δημοκρατία κρατά το τιμόνι του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όχι ως «κυβέρνηση της Ευρώπης», αλλά ως ο κρίσιμος διαμεσολαβητής που συντονίζει, θέτει ρυθμό, χτίζει συμβιβασμούς και ξεμπλοκάρει φακέλους.
Το στοίχημα είναι διπλό. Να τρέξουν οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις όπως η μετανάστευση που καίει και την Ελλάδα ως πρόβλημα.
Να τρέξουν ενεργειακό, ανταγωνιστικότητα και άμυνα. Αλλά, ταυτόχρονα να μείνει ενωμένη μια ΕΕ που μπαίνει σε δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό.
Η Λευκωσία, σύμφωνα με τις προεναγγελθείσες θέσεις του Νίκου Χριστοδουλίδη, έχει ήδη «κλειδώσει» την κεντρική ιδέα της. «Μια Αυτόνομη Ένωση ανοικτή στον κόσμο», με έμφαση σε Δημοκρατία/αξίες, ασφάλεια/άμυνα, ανταγωνιστικότητα, άνοιγμα προς εταίρους, αξίες και κυρίως, το μεγάλο παζάρι του επόμενου προϋπολογισμού.
Οι προσδοκίες της εξαμηνιαίας Προεδρίας
Στην πράξη, οι προσδοκίες από κάθε Προεδρία είναι συγκεκριμένες.
Να παράγει συμφωνίες: να φέρει κράτη-μέλη πιο κοντά όταν οι κόκκινες γραμμές τους δεν τέμνονται εύκολα. (Από τον νέο προϋπολογισμό μέχρι την άμυνα.)
Να τρέξει τον “machine room” της ΕΕ: να κλείσει ή να προχωρήσει νομοθετικά dossiers σε Συμβούλια (ECOFIN, JHA, COMPET κ.ά.), κρατώντας ταυτόχρονα ισορροπίες με Επιτροπή και Ευρωκοινοβούλιο.
Σε ό,τι αφορά το καυτό πρόβλημα του μεταναστευτικού που είναι μεγάλος πονοκέφαλος για την Ελλάδα και πολύ περισσότερο που αυτές τις τελευταίες μέρες έρχονται καραβιές ολόκληρες από τις ακτές της Αφρικής προς την πλευρά της Κρήτης, η Αθήνα περιμένει τα εξής από την προεδρεύουσα Λευκωσία:
Στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης & Εσωτερικών, το βάρος να πέσει στην εφαρμογή του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου (πριν την πλήρη επιχειρησιακή του λειτουργία), στην αποτελεσματικότητα ασύλου/επιστροφών και στις «συνολικές εταιρικές σχέσεις» με τρίτες χώρες. Αν κάτι ζητούν πολλά κράτη-μέλη από την προεδρία, είναι να αποδείξει ότι το Σύμφωνο δεν είναι απλώς θεσμικό τρόπαιο, αλλά εργαλείο που δουλεύει.
Η κυπριακή προεδρία θα έχει πλήρη στήριξη και στο θέμα της Ουκρανίας και τα βήματα για την ένταξή της στην ΕΕ. Η διεύρυνση έχει επιστρέψει ως «γεωστρατηγικό project». Στις Προεδρικές Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη Διεύρυνση (16 Δεκεμβρίου 2025) αποτυπώνεται καθαρά το κλίμα επιτάχυνσης, με αναφορά σε επόμενα βήματα για Ουκρανία και Μολδαβία (άνοιγμα clusters, ξεκινώντας από τα “fundamentals”) και πρόοδο σε Δυτικά Βαλκάνια. Και υπάρχει και το «χειροπιαστό» της σταδιακής ένταξης. Στο ίδιο κείμενο σημειώνεται ότι Ουκρανία και Μολδαβία μπαίνουν στο “roam like at home” από 1 Ιανουαρίου 2026.
Επίσης η Κυπριακή Προεδρία θα επιμένει στην απλούστευση κανόνων (λιγότερα βάρη, ειδικά για Μικρομεσαίες επιχειρήσεις), ενώ στο ECOFIN δηλώνει στόχο να προχωρήσει η Savings and Investments Union (SIU) και κομμάτια της ατζέντας της Capital Markets Union, καθώς και εργασίες για εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης. Αυτό είναι «ψωμί» για Βρυξέλλες, γιατί χωρίς επενδύσεις/κεφάλαια, η στρατηγική αυτονομία μένει σύνθημα.
Πάντως τα δύσκολα είναι σαφώς η Άμυνα/ασφάλεια και πώς οι πολιτικές διακηρύξεις θα προχωρήσουν στην υλοποίηση.
Η κυπριακή προεδρία συνδέει την «αυτονομία» με ασφάλεια και άμυνα και μιλά για ταχεία εφαρμογή ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών άμυνας και “readiness” ως το 2030, αλλά και για ασφάλεια θαλάσσιων διαδρόμων/ναυσιπλοΐας, θέματα με ιδιαίτερο ειδικό βάρος για ένα νησί στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο οποίο πολύ σημαντικός πυλώνας είναι και η Ενέργεια. Μόνο που εδώ πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη ο παράγοντας Τουρκία.
Το “τουρκικό” είναι από μόνο του δομικά δύσκολο. Η Κύπρος προεδρεύει ενός Συμβουλίου που πρέπει να κρατήσει κοινή γραμμή με 27 κράτη-μέλη, ενώ η σχέση ΕΕ–Τουρκίας κινείται σε δύο ταχύτητες. Συνεργασία (μετανάστευση/οικονομία) αλλά και βαριές πολιτικές διαφωνίες (Κυπριακό, κράτος δικαίου).
Τα έξι σημεία-κλειδιά
Κατά συνέπεια, έξι είναι τα σημεία-κλειδιά που περιγράφουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο και στα οποία η κυπριακή προεδρία θα χρειαστεί προσήλωση
- “Phased, proportionate and reversible”: Η Επιτροπή αποτυπώνει ότι η ΕΕ «επαναπροσεγγίζει» την Τουρκία σταδιακά, αναλογικά και αναστρέψιμα, υπό «καθιερωμένες αιρεσιμότητες». Αυτό είναι ο πυρήνας της ευρωπαϊκής φόρμουλας: ούτε λευκή επιταγή, ούτε πλήρες πάγωμα.
- Το Κυπριακό ως καταλύτης, όχι ως “διμερές”: Στο ίδιο report υπογραμμίζεται ότι η ΕΕ αποδίδει «ιδιαίτερη σημασία» στην επανέναρξη και πρόοδο συνομιλιών για το Κυπριακό ως στοιχείο που επηρεάζει συνολικά την ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ–Τουρκίας.
- Δημοκρατία/κράτος δικαίου & στασιμότητα ένταξης: Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας παραμένουν σε αδιέξοδο από το 2018, με την Επιτροπή να καταγράφει συνεχιζόμενες ανησυχίες για δημοκρατικά πρότυπα και κράτος δικαίου.
- Να δουλέψει σε «πακέτα» που έχουν ευρωπαϊκό consensus (π.χ. μετανάστευση, οικονομικός διάλογος) χωρίς να χαλαρώνει το μήνυμα ότι η πρόοδος είναι υπό όρους.
- Να επενδύσει σε γλώσσα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε αποκλιμάκωση, στον σεβασμό πλαισίων ΟΗΕ για το Κυπριακό.
- Να στηρίξει πολύ δυνατά το θέμα της Ενέργειας, όπως συμφωνήθηκε στην τελευταία κρίσιμη σύνοδο στην Αθήνα με συμμετοχή ΗΠΑ και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εννοείται ότι η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ είναι ψηλά στο σχετικό φάκελο.
Το μεγάλο αγκάθι SAFE για Ελλάδα και Κύπρο
Στην ατζέντα της κυπριακής προεδρίας μπαίνει μοιραία και το μεγάλο αγκάθι που αφορά επίσης πολύ έντονα την Ελλάδα. Το SAFE.
Το SAFE (Security Action for Europe) δεν είναι “σύνθημα”, είναι εργαλείο χρηματοδότησης άμυνας. Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 27 Μαΐου 2025 και προβλέπει ευρωπαϊκό δανεισμό για να δοθούν δάνεια στα κράτη-μέλη, αλλά και σε τρίτες χώρες, με στόχο ταχεία ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας και στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, εστιάζοντας σε κρίσιμα κενά δυνατοτήτων.
Γιατί αφορά ειδικά το εξάμηνο της Κύπρου;
Υπάρχει χρονοδιάγραμμα υλοποίησης: Τα κράτη-μέλη που θέλουν χρηματοδότηση στέλνουν αιτήματα/επενδυτικά σχέδια, η Επιτροπή αξιολογεί και ακολουθούν αποφάσεις εφαρμογής. Το πλαίσιο περιγράφει επίσης κανόνες συνεργασιών/συμμετοχής με τρίτες χώρες και όρια σε μη ευρωπαϊκό περιεχόμενο, δηλαδή σε συμβάσεις-σημεία που γεννούν πολιτική τριβή. Και όπως γίνεται αντιληπτό η μεγαλύτερη τριβή αφορά Τουρκία. Χώρα εισβολέα στην Κύπρο και χώρα που απειλεί με casus belli την Ελλάδα.
Αξιόπιστες πηγές της HuffPost αναφέρουν την πολύ στενή συνεργασία στο κομμάτι αυτό, όχι μόνο του ελληνικού ΥΠΕΞ αλλά και του ελληνικού υπουργείου Άμυνας με τη Λευκωσία. Με λίγα λόγια, σε πλήρη ευθυγράμμιση και ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας με τον Κύπριο ομόλογό του, με τον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών, αλλά και απευθείας με τον Κύπριο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη.
Και ποιο είναι το πολιτικό συμπέρασμα; Το κρίσιμο για τη Λευκωσία είναι να αποδείξει ότι μπορεί να κρατήσει τον φάκελο «Τουρκία» μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, χωρίς να την αφήσει να γίνει ο ελέφαντας στο δωμάτιο, που δεν θα ενοχλούσε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες. Ουγγαρία, Γερμανία, Ιταλία, για παράδειγμα…
Η πρόσκληση στον Ερντογάν
Και εδώ, με βάση τις πρόνοιες του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας σχεδιάζοντας το εξάμηνο της προεδρίας του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Λευκωσία ετοιμάζεται να στείλει επίσημη πρόσκληση στην Άγκυρα, προκειμένου ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να παραστεί ως προσκεκλημένος στη σύνοδο κορυφής που θα πραγματοποιήσει τον Απρίλιο η προεδρεύουσα Κυπριακή Δημοκρατία.
Όπως γίνεται αντιληπτό, εάν ο Ερντογάν αποδεχτεί την πρόσκληση θα είναι η πρώτη φορά που Τούρκος πρόεδρος θα πατήσει στα ελεύθερα εδάφη της Κύπρου, που σημαίνει έμμεση, αν όχι ανοιχτή αναγνώριση κάποιων ισχυρών δεδομένων, που τα τελευταία 52 χρόνια, από την ημέρα της εισβολής, αρνείται να δεχθεί.
Και σε κάθε περίπτωση, αν η Άγκυρα αρνηθεί την πρόσκληση, ακόμα και σε επίπεδο υπουργού Εξωτερικών, δηλαδή Φιντάν, αυτό θα δείξει πανηγυρικά, όχι μόνο στο εσωτερικό της Ευρώπης, αλλά και στον ΟΗΕ και στα κράτη-μέλη του, ότι η Τουρκία είναι εκείνη που τορπιλίζει το διεθνές δίκαιο, τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα για επανέναρξη διαλόγου του Κυπριακού.
