Ένα νέο αυθεντικό αντίγραφο του έργου της Αρτεμισία Τζεντιλέσκι, «Αγία Μαρία Μαγδαληνή» (1615-1618), πρόκειται να τεθεί σε δημοπρασία από τον οίκο Dorotheum της Βιέννης, ωστόσο όχι ολόκληρο, καθώς το πρόσωπο της Μαγδαληνής έχει κοπεί. Αν και το σημαντικότερο -ίσως- κομμάτι του πίνακα έχει αφαιρεθεί, η τιμή πώλησης του κυμαίνεταιμεταξύ 120.000 και 170.000 δολαρίων.
Σύμφωνα με το artnet, ο συγκεκριμένος πίνακας ανακαλύφθηκε στο υπόγειο μίας ιδιωτικής γερμανικής συλλογής αλλά κανείς δεν γνωρίζει ποιος αφαίρεσε το πρόσωπο της Μαγδαληνής αλλά και τον λόγο για τον οποίο το έκανε. Ο οίκος δημοπρασιών εκτιμά ότι συνέβη κατά τη διάρκεια «του χάους που επικάτησε στο μεταπολεμικό Βερολίνο», κάνοντας μία έμμεση αναφορά στις λεηλασίες έργων τέχνης από τους Ναζί κυρίως κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Παράλληλα, ένα άλλο αντίγραφο της «Αγίας Μαρίας Μαγδαληνής» (1620) βρίσκεται στο Παλάτσο Πίτι της Φλωρεντίας, αλλά η συγκεκριμένη εκδοχή διατηρεί την πονεμένη έκφραση της Μαγδαληνής. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το ιταλικό ίδρυμα: «Η ορατή εσωτερική της αναταραχή αντικατοπτρίζει και τη δύσκολη ζωή της ζωγράφου. Μόλις λίγα χρόνια πριν, η Αρτεμισία είχε βιαστεί και υπέστη τη ντροπή της δίκης».
Μία Μαγδαληνή, δύο διαφορετικές αναγνώσεις
Αξίζει να σημειωθεί ότι, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ του ολοκληρωμένου έργου και του πλέον ημιτελούς αντιγράφου της σπουδαίας ζωγράφου του μπαρόκ. Για παράδειγμα, η απεικόνιση του φορέματος στο νεοανακαλυφθέν αντίγραφο φαντάζει πιο «ζωντανή» καθώς οι σκιάσεις είναι πολύ πιο έντονες και αποδίδουν με ακρίβεια την μεταστροφή του κορμιού της Μαγδαληνής προς τον θεατή.
Επιπλέον, ο καθρέφτης που η Μαρία απομακρύνει σε μια κίνηση ταπεινότητας έχει διαφορετική θέση, ενώ παράλληλα, λείπει η λατινική περιγραφή από το πάνω μέρος του, όπως διακρίνεται στην εκδοχή του Παλάτσο Πίτι, αλλά και το κρανίο πίσω από αυτόν.
Από την άλλη, η Αρτεμισία φαίνεται να μετακίνησε το δοχείο με το άγιο μύρο που χρησιμοποίησε η Μαγδαληνή για να αλείψει τα πόδια του Χριστού. Για την ακρίβεια, διακρίνεται στο βάθος, κοντά στο πόδι της και πίσω από την αριστερή άκρη του φορέματός της, ενώ στο πίνακα της Φλωρεντίας βρίσκεται σε πρώτο πλάνο, κάτω δεξιά.
Τέλος, κανείς θα μπορούσε θα παρατηρήσει ότι η ζωγράφος αφιερώνει περισσότερο χώρο αλλά και χρόνο στις λεπτομέρειες του ολοκληρωμένου πίνακα, τόσο στην αντανάκλαση της ίδιας της Μαγδαληνής στον καθρέφτη, όσο και στο χρυσό κέντημα της καρέκλας.
Στο άλλο αντίγραφο, η μορφή της Μαγδαληνής φαντάζει τόσο πληθωρική -ακόμη και χωρίς κεφάλι-, που δεν αφήνει χώρο σε οτιδήποτε άλλο να σταθεί δίπλα της. Σε τελική ανάλυση, η ίδια η ζωγράφος της έχει επιτρέψει να «απλωθεί» διάχυτη από τη μία μεριά του καμβά έως την άλλη.
«Είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο ένα έργο τέτοιας σημασίας να τίθεται σε δημοπρασία με το κεντρικό του στοιχείο -στη συγκεκριμένη περίπτωση το κεφάλι της Αγίας-, να έχει αφαιρεθεί», σημειώνει το Dorotheum. Παρ’ όλα αυτά, ένας εκ των ειδικών του οίκου, ο Marc MacDowell, αναφέρει ότι, «η αλλαγή αυτή προσδίδει δραματική ένταση στο ήδη συναισθηματικά φορτισμένο πορτρέτο, καθιστώντας το σχεδόν σύγχρονο».
Η δημοπρασία από τον οίκο Dorotheum της Βιέννης θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά στις 28 Απριλίου.
Με πληροφορίες από artnet
