Είκοσι χρόνια στον χώρο του Τύπου και σε μεγάλα περιοδικά την εποχή της απόλυτης κυριαρχίας τους στον χώρο των media, η Κιάρα Σουγκανίδου ανακάλυψε, όπως μας λέει ποια είναι τα στοιχεία που οδηγούν σε μια στιγμή επιτυχίας ή αποτυχίας. «Μέσα από αυτά παρατηρούσα τον κόσμο, την ανθρώπινη φύση, το πώς διαμορφώνονται οι τέχνες, το πώς ανοίγουν οι ορίζοντες, το πώς δουλεύουν οι ομάδες, το πόσο διαβρωτική είναι η εξουσία για τα άτομα», αναφέρει ακόμα στη HuffPost με την ευκαιρία της πρώτης της ατομικής έκθεσης που από τις 22 Ιανουαρίου ως τις 7 Φεβρουαρίου φιλοξενεί η Contemporary Athens (Νεοφύτου Βάμβα 5, Κολωνάκι, TK 10674, Αθήνα). Η ζωγραφική – μαζί με τη λογοτεχνία άλλωστε – είχαν μπει στη ζωή της από πολύ νωρίς. Απλώς η θητεία της στον χώρο του Τύπου τη μόρφωσε ζωγραφικά και κοινωνικά, σύμφωνα με τα λεγόμενά της.
Η έκθεση της Κιάρας Σουγκανίδου έχει τον αξιοσημείωτο τίτλο vis motrix που ανακάλυψε, όπως επίσης μας λέει, μέσα από ένα μυθιστόρημα – δοκίμιο του Ενρίκε Βίλα-Μάτας. Μ’ αυτόν η ζωγράφος δηλώνει ότι (μετά από τις ροπές της δημιουργίας αλλά και των «νημάτων» που κινούν τον Τύπο) καταπιάστηκε με μια άλλη δύναμη, την κινητήρια δύναμη (vis motrix) που πηγάζει εκ των έσω στην αφηρημένη ζωγραφική. Στην ατομική της έκθεση η Κιάρα Σουγκανίδου παρουσιάζει έργα μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, τα οποία δημιουργήθηκαν με ποικίλες abstract τεχνικές. Στη ζωγραφική της χρησιμοποιεί υγρά βιομηχανικά χρώματα και ακρυλικές πάστες, διάφορα είδη χαρτιού ποικίλου βάρους και υφής, καθώς και καμβάδες.
«Η ζωγραφική της Κιάρας Σουγκανίδου μοιάζει να κινείται από μέσα προς τα έξω· να πηγάζει από μια vis motrix που δεν οφείλεται στην πρόθεση αλλά στην ίδια τη ροή των υλικών», όπως παρατηρεί ο ιστορικός τέχνης, Γιώργος Μυλωνάς, που έχει αναλάβει την επιμέλεια της έκθεσης. «Η ζωγράφος συνεχίζει εκείνη τη σπάνια παράδοση των καλλιτεχνών που αντιμετωπίζουν τη ζωγραφική ως διανοητική πράξη και σωματική άσκηση ταυτόχρονα. Δεν κατασκευάζει αντικείμενα για επίδειξη· αφήνει τα έργα να ολοκληρωθούν μέσα από την αντίσταση της ύλης και την ταπεινότητα των εργαλείων…. Κι όμως, αυτό το βαθιά προσωπικό ιδίωμα διαθέτει μια σπάνια διαύγεια που του επιτρέπει να επικοινωνεί με οποιοδήποτε κοινό. Δεν πρόκειται για τέχνη τοπική ή εξωστρεφή, αλλά για μια ζωγραφική που αναγνωρίζεται αβίαστα όπου κι αν παρουσιαστεί, επειδή μεταφέρει στον θεατή την ουσία της πράξης και όχι την περιγραφή της. Το γεγονός αυτό καθιστά τα έργα της μια από τις πιο ειλικρινείς μαρτυρίες ζωγραφικής ορμής της γενιάς μας».
– Vis motrix: Για ποια «κινητήρια δύναμη» θέλετε να μιλήσετε μέσα από τα έργα σας;
«Την ιδέα, γι αυτόν τον τίτλο μου την έδωσε ο Ενρίκε Βίλα-Μάτας, μέσα από το μυθιστόρημα-δοκίμιό του “Στο Κάσελ δεν υπάρχει λογική”. Το συγκεκριμένο απόσπασμα το έβαλα τελικά ως μόττο στον κατάλογο της έκθεσης. Όταν διάβαζα το βιβλίο, το καλοκαίρι του 2025, η ημερομηνία της έκθεσης είχε οριστεί, τα έργα είχαν επιλεγεί κι εγώ έψαχνα τίτλο. Κοινός παρονομαστής των έργων, που χωρίζονται σε 8 διαδοχικές ενότητες στην γκαλερί, είναι η εξερεύνηση της ρευστής φόρμας, μέσα από διάφορες τεχνικές επεξεργασίας του χαρτιού με οδηγό το χρώμα. Όταν λοιπόν διάβασα το πολύ διασκεδαστικό αυτό απόσπασμα του Βίλα-Μάτας, στο οποίο περιγράφει την αναζήτηση στο Google του όρου ορμή και καταλήγει στη φράση “Εν πάσει περιπτώσει, εγώ απολάμβανα μία vismotrix, αυτό ήταν σχεδόν σίγουρο” είπα γελώντας: κι εγώ! Εν προκειμένω στην έκθεση, θα έλεγα πως μία vismotrixοδηγεί τη ρευστή φόρμα (κι εμένα μαζί) από τη μία ενότητα στην άλλη».
– Πως δουλέψατε και τι υλικά χρησιμοποιήσατε στην έκθεση που εγκαινιάζεται στις 22 Ιανουαρίου;
«Κεντρικός άξονας της ζωγραφικής μου είναι ο πειραματισμός. Τα έργα που θα εκτεθούν, τα δούλεψα την τελευταία 5ετία και αυτό που περιέγραψα πριν ως διαδοχικές ενότητες πράγματι είναι έτσι. Τα υλικά που χρησιμοποιώ είναι χαρτί, νερό και χρώμα. Με αυτή τη σειρά. Το χαρτί, το βάρος του, η υφή του, τα νερά του, το είδος του, είναι πάντα η αρχή. Μελετάω το χαρτί και πειραματίζομαι μ΄αυτό, για να δω αν μπορεί μέσα από διάφορους τρόπους επεξεργασίας, να μου δώσει τις φόρμες που χρειάζομαι. Τους τρόπους επεξεργασίας, τους ψάχνω και τους βρίσκω (αν καταφέρω να τους βρω), κάθε φορά από το μηδέν. Άλλοτε βγαίνουν άλλοτε δεν βγαίνουν. Ουσιαστικά το πείραμα είναι το εξής: πόσο μπορεί το συγκεκριμένο χαρτί να αξιοποιήσει το χρώμα; Πόσο μακριά βρίσκεται το όριό του; Κάπως έτσι γεννιέται το κάθε έργο και πιθανόν δημιουργείται μία ενότητα. Και μετά πάμε στην επόμενη».
– «Η παρουσία της Κιάρας Σουγκανίδου επαναφέρει την πίστη στην αλήθεια του χειροποίητου. Η ζωγραφική της επιμένει στον χρόνο της χειρονομίας και όχι στην επιφάνεια της εικόνας. Το ενδιαφέρον της δεν επικεντρώνεται στη συγκίνηση αλλά στη συγκέντρωση· στη διαδικασία με την οποία το άμορφο αποκτά ρυθμό», αναφέρει ο Γιώργος Μυλωνάς που έχει την επιμέλεια της έκθεσης. Πόσο δύσκολη είναι η συγκέντρωση σε ─οποιασδήποτε μορφής─δημιουργία την εποχή της διάσπασης και πώς το κατορθώνετε;
«Αν δεν συγκεντρωθείς, δεν κάνεις τίποτα ολοκληρωμένο. Δεν κάνεις τίποτα γενικώς. Για να συγκεντρωθείς πρέπει να πετάξεις από μπροστά σου τα σκουπίδια. Πρέπει να καθαρίσεις το πεδίο για να δεις τον ορίζοντά σου. Αν δεις τον ορίζοντά σου καθαρό από σκουπίδια και βαβούρα, τότε μέσα σ΄αυτόν πιθανώς να βρεις κάτι ελκυστικό. Κάτι που να θέλεις να το πλησιάσεις. Το επόμενο βήμα είναι να σκεφτείς τον τρόπο να το πλησιάσεις. Και μετά να οργανώσεις την πορεία που μπορείς να ακολουθήσεις. Η πορεία αυτή μπορεί να μην είναι από την αρχή η σωστή. Όντας συγκεντρωμένος, κάποια στιγμή θα το καταλάβεις και θα την τροποποιήσεις. Και ίσως κάποτε, πλησιάσεις τελικά το σημείο που θέλεις. Ίσως και όχι. Αλλά δεν μπορείς να κάνεις τίποτα απ΄όλα αυτά αν αφήνεις διαρκώς τα σκουπίδια και τη βαβούρα να σου κλείνουν τον ορίζοντα».
– Τι σας ώθησε μετά από 20 χρόνια στον Τύπο να πάρετε την απόφαση να στραφείτε στη ζωγραφική; Σε τι σας επηρέασε ως καλλιτέχνη και δημιουργό η 20χρονη πορεία σας στον χώρο του Τύπου;
«Η ζωγραφική πρώτα και η λογοτεχνία αμέσως μετά, μπήκαν στη ζωή μου πάρα πολύ νωρίς και διαμόρφωσαν τον τρόπο που ήθελα να σκέφτομαι. Εν συνεχεία η ζωγραφική μαζί με τη λογοτεχνία, όρισαν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που έβλεπα τα περιοδικά και τον τρόπο που λειτουργούσα μέσα σε αυτά. Ας πούμε ότι ήταν ο οδηγός μου. Από ένα σημείο και μετά, η ζωγραφική, η λογοτεχνία και τα περιοδικά, σαν από κεκτημένη ταχύτητα, έγιναν συγκοινωνούντα δοχεία. Το ένα τροφοδοτούσε το άλλο. Θεωρητικά και πρακτικά. Η δημιουργία των περιοδικών με μόρφωσε ζωγραφικά και κοινωνικά. Μέσα από αυτά παρατηρούσα τον κόσμο, την ανθρώπινη φύση, το πώς διαμορφώνονται οι τέχνες, το πώς ανοίγουν οι ορίζοντες, το πώς δουλεύουν οι ομάδες, το πόσο διαβρωτική είναι η εξουσία για τα άτομα, ανακάλυπτα ποια είναι τα στοιχεία που οδηγούν σε μια στιγμή επιτυχίας ή αποτυχίας. Πώς το μηδέν μπορεί να γίνει μονάδα. Και πώς η μονάδα μπορεί να γίνει μηδέν. Τα 20 χρόνια που λέτε, είναι 20 χρόνια ζωής και πορείας, ένας ανεκτίμητος θησαυρός. Ας πούμε πως αυτή η πορεία, μου δίνει το θέμα να συνεχίσω.
– Τι είναι καλλιτεχνική δημιουργία για εσάς; Τι στόχους έχετε βάλει ως προς αυτή στο άμεσο κι έμμεσο μέλλον;
«Για μένα δημιουργία είναι η αέναη αναζήτηση ενός τρόπου να γίνει το μηδέν μονάδα. Αυτή είναι η κινητήρια δύναμη στη ζωή. Όταν δεν θα μπορώ πια να αναζητώ αυτόν τον τρόπο, θα έχω γίνει κι εγώ μηδέν. Δηλαδή, δεν θα υπάρχει για μένα ζωή. Έτσι το βλέπω».
Ποια είναι η Κιάρα Σουγκανίδου
Η Κιάρα Σουγκανίδου γεννήθηκε το 1971 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Άρχισε να διερευνά τη ζωγραφική από πολύ νωρίς και συνέχισε τις καλλιτεχνικές της αναζητήσεις παράλληλα με τις πανεπιστημιακές σπουδές της και την πορεία της στη δημοσιογραφία. Διδάχτηκε τις βασικές αρχές του ζωγραφικού και γλυπτικού σχεδίου με δασκάλους τον χαράκτη Βασίλη Χάρο (1938-2000), τον εικαστικό Κώστα Παππά και τον ζωγράφο Κωνσταντίνο Έσσλιν. Μελέτησε ενδελεχώς την αφηρημένη φόρμα στη ζωγραφική και στο κολάζ, καθώς και μια ποικιλία εικαστικών τεχνικών και μεθόδων, δίπλα στον διακεκριμένο ζωγράφο Γιάννη Μιχαηλίδη (1940-2021), με τον οποίο συστεργάστηκε για αρκετό διάστημα στο εργαστήριό του στην περιοχή της Ακρόπολης
Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού με θέμα «Η τέχνη στην πολιτική προπαγάνδα του 20ού αιώνα» από το Πανεπιστήμιο του Λιντς (Βρετανία). Το 1995 έγινε δεκτή στο St. Martin’s School of Art & Design του Λονδίνου, στο τμήμα βιομηχανικού σχεδίου, υπό τη διεύθυνση του Dr Geoff Crook. Εργάστηκε για είκοσι χρόνια (1994-2014) στον Τύπο. Αρχικά ως συντάκτρια στα περιοδικά Κλικ, Men, Diva (όλα των εκδόσεων Τερζόπουλου) και στα περιοδικά Nitro, Big, Down Town (όλα των εκδόσεων ΙΜΑΚΟ). Στη συνέχεια ως αρχισυντάκτρια και διευθύντρια στα ένθετα περιοδικά BHMAStyle, ΒΗΜΑgazino, BHMADonna, BHMALife (της εφημερίδας Βήμα), στο freepress έντυπο FAQ και στο ένθετο περιοδικό Γυναίκα (της εφημερίδας Καθημερινή). Κείμενά της, τέλος, έχουν δημοσιευτεί στο freepress έντυπο Athens Voice και στις ειδησεογραφικές ιστοσελίδες Protagon, iefimerida, Liberal.
Από το 2014 ασχολείται επαγγελματικά με τη ζωγραφική. Έργα της εκτίθενται στις διεθνείς διαδικτυακές γκαλερί Saatchi Art (Βρετανία, Ελβετία) και Singulart (Γαλλία, Γερμανία). Έχει αποσπάσει διακρίσεις σε σημαντικούς διεθνείς διαγωνισμούς (COCA PROJECT στην Ιταλία, SOCIAL ART AWARD στη Γερμανία, Künstlerinnen im Frauenmuseum στη Γερμανία, STARTS PRIZE στο Βέλγιο, ALPINE FELLOWSHIP Visual Arts Prize στη Σουηδία, TULCA Festival στην Ιρλανδία). Έχει πραγματοποιήσει μία ατομική έκθεση στον πολυχώρο TWOs στην Πάρο (2021). Πίνακές της βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (ΗΠΑ, Καναδάς, Γαλλία, Βρετανία, Ισπανία, Γερμανία, Ελβετία, Ιταλία, Τουρκία). Αυτή τη χρονιά (2026) πραγματοποιείται η πρώτη ατομική έκθεσή της στην Αθήνα
KIARA
vis motrix
Επιμέλεια έκθεσης: Γιώργος Μυλωνάς
Contemporary Athens (Νεοφύτου Βάμβα 5, Κολωνάκι, TK 10674, Αθήνα)
[email protected]
Εγκαίνια: Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026, ώρα 19:00
Διάρκεια έκθεσης: 22 Ιανουαρίου – 7 Φεβρουαρίου 2026
Ωράριο: Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 10:00-20:00 & Τετάρτη, Σάββατο: 10:00-15:00
Το Σάββατο 24 Ιανουαρίου θα γίνει party στην γκαλερί μεαφορμή την έκθεση (ώρα 12:00)
