Μερικά δευτερόλεπτα είναι αρκετά για να σου σφίξει το στομάχι όταν μια ομάδα ενόπλων ανδρών βγαίνει στην αμμουδιά μέσα από ένα κυριολεκτικό σύννεφο πεταλούδων, ζυγίζει τους «ξένους» με το βλέμμα και κρατά τεντωμένο το τόξο. Και μετά, κάτι αλλάζει. Τα όπλα κατεβαίνουν, το βλέμμα γίνεται περιέργεια.

Αυτό είναι το σπάνιο βίντεο που παρουσίασε ο Αμερικανός περιβαλλοντολόγος και συγγραφέας Πολ Ροζόλι.

Advertisement
Advertisement

Σύμφωνα με την αφήγηση του Ροζόλι (σε συζήτηση στο podcast του Lex Fridman), η καταγραφή έγινε από κοντινή απόσταση και με καθαρά πλάνα, σε αντίθεση με τα συνήθως θολά, μακρινά πλάνα που βλέπουμε κατά καιρούς. Στο απόσπασμα που κυκλοφόρησε, τα μέλη της φυλής προσεγγίζουν σε σχηματισμό, «διαβάζουν» τη γλώσσα σώματος των επισκεπτών και, αφού η ένταση κορυφώνεται, χαλαρώνουν και κατεβάζουν τα όπλα.

Με το βίντεο μεταφέρεται ακριβώς αυτή η μετάβαση: από την απειλή στην περιέργεια και την ωμή αίσθηση κινδύνου που περιγράφει ο ίδιος («κοίταζα προς όλες τις κατευθύνσεις»).

Ποιοι μπορεί να είναι: οι Mashco Piro (ή «Nomole») και ο κανόνας της απομόνωσης

Στο transcript του επεισοδίου, ο Ροζόλι αναφέρεται ρητά στους Mashco Piro, μια ομάδα που έχει ταυτιστεί με «εθελοντική απομόνωση» και αποφυγή επαφής.

Το γιατί έχει σημασία η ονομασία; Επειδή αρκετές κοινότητες έχουν δικό τους αυτοπροσδιορισμό (π.χ. Nomole) και οι «εξωτερικοί» όροι δεν είναι πάντα ουδέτεροι ή ακριβείς.

Γιατί βλέπουμε όλο και συχνότερα τέτοιες εμφανίσεις

Το μοτίβο είναι γνώριμο σε Βραζιλία–Περού: όταν η πίεση (υλοτομία, εξορύξεις, δρόμοι, παράνομες δραστηριότητες) πλησιάζει, οι «αόρατοι» γίνονται πιο ορατοί, συχνά επειδή αναγκάζονται να κινηθούν προς ποτάμια, αμμουδιές ή παρυφές κοινοτήτων.

Advertisement

Ρεπορτάζ του Reuters για τους Mashco Piro περιγράφει εμφανίσεις σε όχθες ποταμών, κοντά σε χωριά, με οργανώσεις να συνδέουν τις μετακινήσεις με την όλο και μεγαλύτερη πίεση από την υλοτομία.

Αντίστοιχα, διεθνείς οργανώσεις προειδοποιούν ότι η «επαφή» μπορεί να γίνει όχι από επιλογή, αλλά από εξαναγκασμό.

Το μεγάλο «ναι, αλλά»: όταν η κάμερα υποτίθεται ότι προστατεύει

Υπάρχει ένα λεπτό (και επικίνδυνο) όριο: Οι εικόνες μπορούν να λειτουργήσουν ως απόδειξη ύπαρξης και να ενισχύσουν την πολιτική πίεση για προστασία, αλλά μπορούν και να γίνουν χάρτης για εισβολείς ή καύσιμο για «τουρισμό επαφής».

Advertisement

Το National Geographic έχει περιγράψει παλαιότερα τη διαμάχη γύρω από drone-καταγραφές απομονωμένων ομάδων στη Βραζιλία. Άλλοι τις βλέπουν ως εργαλείο τεκμηρίωσης και άλλοι ως επιθετική παραβίαση ιδιωτικότητας.

Στο ίδιο πνεύμα, ο Ροζόλι αναφέρει ότι πριν μιλήσουν δημόσια για το υλικό, το «πέρασαν» από ειδικούς (ανθρωπολόγους/ηθικολόγους) ακριβώς επειδή η δημοσιότητα μπορεί να έχει συνέπειες.

«Καμία επαφή» ως πολιτική — και γιατί δεν είναι απλώς ρομαντισμός

Η βασική γραμμή που επαναλαμβάνουν οργανώσεις και φορείς είναι απλή: η επαφή σκοτώνει. Όχι από «κακία», αλλά επειδή κοινές ασθένειες για εμάς μπορούν να γίνουν θανατηφόρες για πληθυσμούς χωρίς ανοσία, ενώ η βίαιη ή απότομη επαφή μπορεί να διαλύσει κοινωνικές δομές.

Advertisement

Στο Περού, το νομικό πλαίσιο για λαούς σε απομόνωση (όπως ο νόμος 28736) στοχεύει ακριβώς στην προστασία του δικαιώματος να παραμείνουν εκτός επαφής.

Και ο Ροζόλι; Η «ζώνη-μαξιλάρι» και η φύλαξη του δάσους

Ο ίδιος συνδέει την ιστορία με τη δράση της οργάνωσης Junglekeepers, που δηλώνει ότι προστατεύει πάνω από 130.000 acres τροπικού δάσους στην περιοχή Madre de Dios στο Περού.

Σε πρόσφατη ανακοίνωση της οργάνωσης γίνεται λόγος και για δημιουργία buffer zone με στόχο να μειωθούν οι «βίαιες εισβολές» κοντά σε περιοχές όπου ζουν απομονωμένοι πληθυσμοί.

Advertisement

Τι μένει μετά το viral

Το βίντεο έχει κινηματογραφική δύναμη, αλλά δεν είναι τρέιλερ περιπέτειας. Είναι υπενθύμιση ότι υπάρχουν άνθρωποι που επιβιώνουν επειδή κρατούν απόσταση. Το πραγματικό «στοίχημα» δεν είναι να τους δούμε καλύτερα. Είναι να μην τους αναγκάσουμε να φανούν.

Advertisement