Ο μεγαλύτερος σε πλάτος παγετώνας του πλανήτη λιώνει με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς από ό,τι προβλεπόταν αρχικά, γεγονός που δείχνει ότι το λιώσιμό του θα επιφέρει συνέπειες που ενδέχεται να είναι διπλάσιες από τις τρέχουσες εκτιμήσεις, σύμφωνα με νέα έρευνα ειδικών.
Ο παγετώνας Thwaites στη Δυτική Ανταρκτική, ο οποίος ονομάζεται «Παγετώνας της Αποκάλυψης» (Doomsday Glacier) λόγω της τεράστιας φυσικής καταστροφής που θα έφερνε το λιώσιμό του, έχει έκταση συγκρίσιμη με εκείνη της Φλόριντα και βρίσκεται σε μία από τις πιο δυσπρόσιτες περιοχές της Γης.
Υποχωρεί εδώ και δεκαετίες, ενώ το λιώσιμο των πάγων του ευθύνεται σήμερα για περίπου το 4% της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας, σύμφωνα με το CNN.
Thwaites Glacier in West Antarctica, the planet’s widest and most unpredictable glacier, is melting "more aggressively" than previously projected, meaning its impacts on global sea level rise could be double current estimates. https://t.co/82MXQFTt8F https://t.co/YkZXSJFoLu
— CNN Weather (@CNNweather) October 15, 2026
Ο παγετώνας εγκλωβίζει επαρκή ποσότητα νερού ώστε να ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας κατά περισσότερο από 60 εκατοστά (2 πόδια) σε περίπτωση κατάρρευσής του. Δεδομένου ότι συγκρατεί το τεράστιο στρώμα πάγου της Ανταρκτικής, το λιώσιμό του θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε αύξηση της στάθμης κατά περίπου 3 μέτρα (10 πόδια), προκαλώντας ανυπολόγιστες καταστροφές σε παράκτιες κοινότητες από το Μαϊάμι έως τη Μανίλα.
Νέο μοντέλο προσομοίωσης των παγοκαλυμμάτων
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν (UC Irvine) και το Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA (Jet Propulsion Laboratory) ανέπτυξαν ένα νέο μοντέλο προσομοίωσης των παγοκαλυμμάτων, το οποίο, όπως υποστηρίζουν, αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις διεργασίες που εξελίσσονται κάτω από αυτόν τον γιγάντιο όγκο πάγου.
Η ταχεία υποχώρηση του Thwaites συνδέεται με διεργασίες που εκδηλώνονται στη λεγόμενη γραμμή γείωσης (grounding line): το σημείο όπου ο παγετώνας παύει να στηρίζεται στον θαλάσσιο πυθμένα και αρχίζει να επιπλέει στον ωκεανό, σχηματίζοντας παγοκρηπίδα.
Antarctica’s ‘Doomsday Glacier’ is even more dangerous than we thought: Study says sea levels could rise TWICE as much as previous estimates https://t.co/jCnvMKF0FF
— Daily Mail (@DailyMail) October 15, 2026Advertisement
Τα παραδοσιακά μοντέλα αντιμετώπιζαν συχνά αυτή τη γραμμή ως ένα σχετικά σταθερό όριο. Ωστόσο, οι επιστήμονες αναγνωρίζουν πλέον ότι η πραγματικότητα κάτω από τους μεγάλους παγετώνες που καταλήγουν στη θάλασσα είναι διαφορετική.
Τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν ότι η γραμμή γείωσης είναι στην πραγματικότητα μια «ζώνη γείωσης», η οποία μπορεί να εκτείνεται σε αρκετά χιλιόμετρα. Σε αυτήν, το θαλασσινό νερό εισχωρεί και αποσύρεται διαρκώς, ακολουθώντας την παλίρροια, με αποτέλεσμα ο παχύς όγκος πάγου να ανυψώνεται και να χαμηλώνει. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως «παλιρροϊκή άντληση» (tidal pumping).
Με αυτόν τον τρόπο, σχετικά θερμά θαλάσσια ύδατα διεισδύουν βαθιά κάτω από τα παγοκαλύμματα και προκαλούν έντονη τήξη, εξήγησε ο Πιονέλι.
Όταν οι επιστήμονες τροποποίησαν τα μοντέλα τους ώστε να λαμβάνουν υπόψη τη ζώνη γείωσης, διαπίστωσαν ότι ο Thwaites θα μπορούσε να συμβάλει στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά έως και 3 εκατοστά μέχρι το 2100 — διπλάσια ποσότητα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Το ενδεχόμενο αυτό προκύπτει ακόμη και χωρίς περαιτέρω υπερθέρμανση του πλανήτη, σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications.
Ο πυθμένας κάτω από τον παγετώνα Thwaites παρουσιάζει κατηφορική κλίση, με αποτέλεσμα, καθώς ο πάγος λιώνει, όλο και μεγαλύτερες ποσότητες να εκτίθενται στα θερμά νερά του ωκεανού.
Η τοπογραφία του βυθού, ωστόσο, περιπλέκεται από δύο σημαντικές υποθαλάσσιες ράχες, οι οποίες λειτουργούν ως φυσικά στηρίγματα, συγκρατώντας τον πάγο και εμποδίζοντάς τον να κινηθεί ταχύτερα προς τον ωκεανό.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι διεργασίες τήξης στη ζώνη γείωσης επιταχύνουν την αποδέσμευση του πάγου από μια μεγάλη υποθαλάσσια ράχη, γνωστή ως ράχη Μουζινό (Mouginot Ridge).
Antarctica’s ‘Doomsday Glacier’ is even more dangerous than we thought: Study says sea levels could rise TWICE as much as previous estimates https://t.co/jCnvMKF0FF
— Daily Mail (@DailyMail) October 15, 2026
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι υπάρχει πιθανότητα 60% η συγκράτηση αυτή να έχει χαθεί έως το τέλος του αιώνα. Εάν συμβεί αυτό, ο παγετώνας είναι πιθανό να υποχωρήσει γρήγορα κατά μήκος του κατωφερούς βραχώδους πυθμένα, κατευθυνόμενος προς την επόμενη μεγάλη υποθαλάσσια ράχη, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε «μεγαλύτερο κίνδυνο παράκτιων πλημμυρών και μεγαλύτερη έκθεση των παράκτιων περιοχών σε αυτές τις επιπτώσεις τις επόμενες δεκαετίες απ’ ό,τι αναμενόταν», σύμφωνα με τον Έρικ Ρινιό, ο οποίος ένας από τους συγγραφείς της μελέτης και καθηγητής επιστημών του γήινου συστήματος στο UC Irvine.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί ο ρόλος των διαφορετικών διεργασιών τήξης στη ζώνη γείωσης. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η συλλογή άμεσων μετρήσεων από το περιβάλλον κάτω από τον παγετώνα.
Το επόμενο βήμα
«Η πραγματικότητα είναι ότι πρέπει ακόμη να μάθουμε πολλά για τις διεργασίες στη ζώνη γείωσης, ώστε να μπορούμε να προβλέψουμε με βεβαιότητα πόσο γρήγορα θα χάνεται ο πάγος», δήλωσε ο Ρόμπερτ Λάρτερ, θαλάσσιος γεωφυσικός της Βρετανικής Υπηρεσίας Ανταρκτικής (British Antarctic Survey), ο οποίος επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Όπως πρόσθεσε, το περιβάλλον κάτω από τον Thwaites, στο οποίο η πρόσβαση είναι εξαιρετικά δύσκολη, είναι ακόμη πιο σύνθετο από όσο περιγράφεται στην επιστημονική δημοσίευση.
Το επόμενο βήμα είναι η συλλογή επιτόπιων δεδομένων από τη γραμμή γείωσης του παγετώνα, ανέφερε ο Ρινιό. Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να μεταβούν στην περιοχή το 2028, προκειμένου να εγκαταστήσουν όργανα που θα καταγράφουν την εισροή και την εκροή θαλασσινού νερού κάτω από τον πάγο.
«Γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ευαίσθητα παγοκαλύμματα του πλανήτη μας», δήλωσε ο Ρινιό. «Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η αυξανόμενη κατανόηση του τι πραγματικά συμβαίνει στην κάτω πλευρά παγετώνων όπως ο Thwaites εντείνει ακόμη περισσότερο την ανησυχία μας».
Ο ίδιος τόνισε ότι η ανθρωπότητα πρέπει να μειώσει άμεσα τις εκπομπές ρύπων που θερμαίνουν τον πλανήτη, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι ακόμη και αν αυτό επιτευχθεί, «μπορούμε να αναμένουμε υψηλότερη στάθμη της θάλασσας στο μέλλον, εξαιτίας της ζημιάς που έχει ήδη προκληθεί».
