Λίγες ώρες πριν από τον μεγάλο τελικό της Eurovision, η Antigoni Buxton κρατά ψηλά την κυπριακή σημαία και στέλνει ένα βαθιά προσωπικό μήνυμα: «Κύπρος μου, έχεις την καρδιά μου. Προσεύχομαι να μπορέσω να σε κάνω περήφανη». Μια φράση που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την τραγουδίστρια του «Jalla», η οποία έφτασε στον τελικό κουβαλώντας όχι μόνο την αγωνία της σκηνής, αλλά και τη συμπλεγματική συζήτηση ορισμένων που άνοιξε γύρω από την εικόνα της σύγχρονης Κύπρου στη Eurovision.
Λίγο πριν από τη μεγάλη βραδιά της Eurovision, η Antigoni Buxton θέλησε να μιλήσει όχι με όρους βαθμολογίας, στοιχημάτων ή τηλεοπτικής αγωνίας, αλλά με μια φράση που είχε μέσα της συναίσθημα, ρίζες και ευθύνη.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που κρατώ περήφανα ψηλά την κυπριακή σημαία και σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία. Κύπρος μου, έχεις την καρδιά μου. Προσεύχομαι να μπορέσω να σε κάνω περήφανη», έγραψε στα social media, συνοδεύοντας την ανάρτησή της με φωτογραφίες στις οποίες ποζάρει με την κυπριακή σημαία.
Η εκπρόσωπος της Κύπρου στον φετινό διαγωνισμό πέρασε στον μεγάλο τελικό με το «Jalla», ύστερα από την εμφάνισή της στον Β’ Ημιτελικό της Eurovision στη Βιέννη. Και μπορεί για την ίδια η συμμετοχή να είναι, όπως έχει πει, ένα όνειρο ζωής, όμως η διαδρομή μέχρι τη σκηνή του τελικού δεν ήταν απαλλαγμένη από θόρυβο.
Η Antigoni Buxton δεν είναι ένα πρόσωπο που εμφανίστηκε ξαφνικά στη μουσική σκηνή. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο βόρειο Λονδίνο, με ελληνοκυπριακές ρίζες από την πλευρά της μητέρας της. Το όνομά της, Αντιγόνη, το πήρε από τη γιαγιά της, στοιχείο που η ίδια έχει αναφέρει πολλές φορές ως κομμάτι της προσωπικής της ταυτότητας.
Από μικρή ηλικία ασχολήθηκε με τη μουσική, υπέγραψε το πρώτο της συμβόλαιο ως έφηβη και στη συνέχεια κινήθηκε ανάμεσα στη βρετανική pop, το urban στοιχείο και τις μεσογειακές επιρροές. Στη Βρετανία έγινε ευρύτερα γνωστή και μέσα από τη συμμετοχή της στο «Love Island», όμως η ίδια επιμένει να παρουσιάζει τον εαυτό της πρωτίστως ως τραγουδίστρια, δημιουργό και performer.
Το «Jalla» είναι ένα τραγούδι που επιχειρεί να ενώσει διαφορετικούς κόσμους: αγγλικό στίχο, κυπριακές λέξεις, χορευτικό ρυθμό, εικόνες από την παράδοση και μια σύγχρονη pop αισθητική. Αυτή ακριβώς η μίξη, όμως, ήταν που προκάλεσε αντιδράσεις όταν κυκλοφόρησε το βίντεο κλιπ.
Μετά την παρουσίαση του κλιπ, άνθρωποι από τον χώρο του πολιτισμού, ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες και άλλοι υπογράφοντες απέστειλαν επιστολή προς το ΡΙΚ, ζητώντας την απόσυρση τόσο του τραγουδιού όσο και του βίντεο. Στην επιστολή τους υποστήριζαν ότι η εικόνα που προβάλλεται δεν αποδίδει, κατά τη γνώμη τους, με τον δέοντα σεβασμό την κυπριακή παράδοση και αισθητική, ενώ στάθηκαν και σε συγκεκριμένες σκηνές του κλιπ που θεώρησαν προβληματικές.
Η κριτική υπήρξε έντονη. Κάποιοι θεώρησαν ότι το «Jalla» δεν εκπροσωπεί την Κύπρο όπως θα έπρεπε. Άλλοι είδαν στο βίντεο μια υπερβολικά pop, σχεδόν καρικατουρίστικη ανάγνωση της κυπριακής εικόνας. Με απλά λόγια, πριν ακόμη η Αντιγόνη ανέβει στη σκηνή της Eurovision, είχε ήδη βρεθεί στο κέντρο μιας συζήτησης με ισχυρές δόσεις κομπλεξισμού για το ποιος έχει δικαίωμα να μιλά εκ μέρους μιας χώρας και με ποιον τρόπο.
Η απάντηση, ωστόσο, δεν άργησε να έρθει.
Η ίδια η Antigoni Buxton ξεκαθάρισε ότι η πρόθεσή της δεν ήταν ποτέ να θίξει την Κύπρο. Αντίθετα, όπως είπε, το βίντεο έδειχνε την Κύπρο που εκείνη αγαπά. «Εγώ αγαπάω την Κύπρο και έδειξα ένα βίντεο που δείχνει την Κύπρο που αγαπάω. Άστους να λαλούν», ήταν η δική της χαρακτηριστική απάντηση.
Τη συμμετοχή υπερασπίστηκε και το ΡΙΚ. Ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος, Θανάσης Τσώκος, απαντώντας στις επικρίσεις, ξεκαθάρισε ότι η Eurovision δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν επίσημη πολιτιστική εκδήλωση υψηλού πρωτοκόλλου ή σαν μουσειακή αναπαράσταση της παράδοσης. Η λογική του διαγωνισμού είναι διαφορετική: πρόκειται για μια διεθνή τηλεοπτική μουσική γιορτή, με pop κώδικες, σκηνική υπερβολή, ρυθμό και εξωστρέφεια.
Σύμφωνα με τη θέση του ΡΙΚ, το «Jalla» δεν επιχειρεί να παρουσιάσει την Κύπρο μέσα από ένα αυστηρό φολκλορικό πλαίσιο, αλλά μέσα από τη ματιά μιας νέας καλλιτέχνιδας της διασποράς, η οποία βιώνει την κυπριακή της ταυτότητα ως κάτι ζωντανό, σύγχρονο και ανοιχτό. Εκεί όπου οι επικριτές είδαν παραποίηση, οι υποστηρικτές της συμμετοχής είδαν μια προσπάθεια να ακουστεί η Κύπρος με τρόπο σημερινό.
Και τελικά, η ίδια η Eurovision έδωσε στην Αντιγόνη την πρώτη της απάντηση: η Κύπρος προκρίθηκε στον μεγάλο τελικό.
Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του Β’ Ημιτελικού, η τραγουδίστρια δεν έκρυψε τη συγκίνησή της. Περιέγραψε την αγωνία της μέχρι να ακουστεί το όνομα της Κύπρου και μίλησε για την εμφάνισή της σαν μια γιορτή, ένα πάρτι πάνω στη σκηνή, κάτι χαρούμενο και αυθόρμητο.
«Ζω το όνειρό μου», είπε, δίνοντας το στίγμα μιας καλλιτέχνιδας που γνωρίζει ότι βρίσκεται σε μια από τις μεγαλύτερες σκηνές της Ευρώπης, αλλά δεν θέλει να χάσει τη χαρά της στιγμής.
Το ενδιαφέρον στην περίπτωση της Antigoni Buxton δεν είναι μόνο η βαθμολογική τύχη της Κύπρου στον τελικό. Είναι και η συζήτηση που άνοιξε γύρω από την ταυτότητα, την παράδοση και τη σύγχρονη εκπροσώπηση. Γιατί κάθε φορά που μια χώρα ανεβαίνει στη σκηνή της Eurovision, δεν στέλνει μόνο ένα τραγούδι. Στέλνει και μια εικόνα του εαυτού της.
Το ερώτημα είναι ποια εικόνα θεωρείται «σωστή». Η αυστηρά παραδοσιακή; Η θεσμικά εγκεκριμένη; Η αισθητικά ασφαλής; Ή εκείνη που προκύπτει από μια νέα γενιά καλλιτεχνών που ζουν την καταγωγή τους μέσα από πολλαπλές ταυτότητες, γλώσσες και ήχους;
Η Αντιγόνη Buxton δεν πήγε στη Eurovision για να παρουσιάσει μια μουσειακή Κύπρο. Πήγε για να παρουσιάσει τη δική της Κύπρο: την Κύπρο της οικογένειάς της, των ριζών της, της γλώσσας που κουβαλά, της διασποράς, του ρυθμού και της pop εξωστρέφειας.
Και αυτό, ακριβώς επειδή ενόχλησε κάποιους, ίσως δείχνει ότι πέτυχε κάτι περισσότερο από μια απλή τηλεοπτική εμφάνιση. Άνοιξε μια κουβέντα για το πώς αλλάζει η εικόνα μιας χώρας όταν περνά από τα χέρια μιας νεότερης γενιάς.
Λίγες ώρες πριν από τον τελικό, η ίδια δεν επέλεξε να απαντήσει ξανά στους επικριτές της. Επέλεξε να κρατήσει την κυπριακή σημαία και να μιλήσει για περηφάνια.
«Κύπρος μου, έχεις την καρδιά μου. Προσεύχομαι να μπορέσω να σε κάνω περήφανη».
Και ίσως αυτή να είναι η πιο καθαρή απάντηση σε όσους αμφισβήτησαν αν η Antigoni Buxton αισθάνεται πραγματικά το βάρος της εκπροσώπησης. Γιατί πέρα από τον θόρυβο, τις επιστολές, τις αντιδράσεις και τις τηλεοπτικές κρίσεις, η ίδια δείχνει να αντιμετωπίζει τη συμμετοχή της όχι απλώς ως εμφάνιση, αλλά ως υπόσχεση.
Να σταθεί στη σκηνή, να τραγουδήσει για την Κύπρο που αγαπά και να προσπαθήσει, με τον δικό της τρόπο, να την κάνει περήφανη.
