Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, επιμένει ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να αποκτήσει την κυριότητα της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας. Η θέση αυτή διατυπώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία, παρά τις αντιρρήσεις που εκφράζονται τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, υπάρχει ευρεία συναίνεση για τη στρατηγική σημασία του αρκτικού νησιού στην άμυνα της Δύσης.
Παρότι πολλοί Αμερικανοί και Ευρωπαίοι θεωρούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζεται να προχωρήσουν στην απόκτησή του για να ενισχύσουν την άμυνά τους στα βόρεια, είναι κοινώς αποδεκτό ότι η Γροιλανδία διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη ναυτική και πυραυλική άμυνα της Βόρειας Αμερικής, αλλά και σε ολόκληρο τον Βόρειο Ατλαντικό.
Η θέση της Γροιλανδίας ανάμεσα σε Ατλαντικό και Αρκτικό Ωκεανό
Σε πολλούς χάρτες, όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, η Γροιλανδία εμφανίζεται απομακρυσμένη και δυσανάλογα μεγάλη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στον τρόπο με τον οποίο η σφαιρική Γη προβάλλεται σε επίπεδες χαρτογραφικές απεικονίσεις. Όταν, ωστόσο, το νησί παρουσιάζεται με ακριβείς αναλογίες μεγέθους, φαίνεται μικρότερο απ’ ό,τι συνήθως απεικονίζεται και πολύ πιο κοντά στη Βόρεια Αμερική, τοποθετημένο ουσιαστικά στο κέντρο της γεωγραφικής επικράτειας του ΝΑΤΟ.
Ένα τεράστιο νησί με κομβική γεωγραφική θέση
Ακόμη και με πιο ρεαλιστικές απεικονίσεις, η Γροιλανδία παραμένει τεράστια σε έκταση. Είναι μεγαλύτερη τόσο από την Καλιφόρνια όσο και από το Μεξικό και σχεδόν τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το Τέξας. Πέρα από το μέγεθός της, το νησί κατέχει μια εξαιρετικά στρατηγική θέση: βρίσκεται ανάμεσα στα τμήματα του ΝΑΤΟ στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία, αλλά και στο ανατολικό άκρο της Αρκτικής.
Αυτή η γεωγραφική πραγματικότητα εξηγεί γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα, εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, να αποκτήσουν τη Γροιλανδία.
Οι θαλάσσιες διαδρομές και οι βάσεις στην Αρκτική
Η Γροιλανδία βρίσκεται στο σημείο όπου ο Ατλαντικός συναντά τον Αρκτικό Ωκεανό. Ρωσικά πλοία και υποβρύχια που κινούνται προς τον νότο από βάσεις στην ευρύτερη αρκτική περιοχή διέρχονται από θαλάσσιες ζώνες μεταξύ της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Νορβηγίας. Όλες αυτές οι περιοχές ανήκουν στο ΝΑΤΟ και θεωρούνται κομβικά αμυντικά σημεία για τη Συμμαχία.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει σημαντικά τις αεροπορικές και ναυτικές περιπολίες στα συγκεκριμένα ύδατα.
Η Γροιλανδία ως «ασπίδα» στην πυραυλική άμυνα
Το νησί παίζει καθοριστικό ρόλο και στην αεράμυνα του ΝΑΤΟ. Κατά μήκος της συντομότερης αεροπορικής διαδρομής μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον —ενός τόξου γνωστού ως «μέγιστη κύκλια απόσταση»— η Γροιλανδία βρίσκεται περίπου στο μέσο. Για τον λόγο αυτό θεωρείται η πρώτη γραμμή άμυνας του ΝΑΤΟ σε μεγάλο μέρος της Αρκτικής.
Σε περίπτωση εκτόξευσης διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων από τη Ρωσία ή την Κίνα εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμάται ότι πολλοί από αυτούς θα διέρχονταν πάνω από τη Γροιλανδία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ διατηρούν στο νησί βάση της Διαστημικής Δύναμης, η οποία παρακολουθεί διαρκώς τον ουρανό για πιθανές απειλές.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ εξετάζουν το ενδεχόμενο εγκατάστασης πρόσθετου εξοπλισμού ανίχνευσης πυραύλων στη Γροιλανδία και σε γειτονικές περιοχές.
Από τον Ψυχρό Πόλεμο στη σημερινή περιορισμένη παρουσία
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους διέθεταν στρατιωτικές βάσεις σε ολόκληρη τη Γροιλανδία. Οι δυνάμεις που στάθμευαν εκεί παρακολουθούσαν σοβιετικά πλοία και υποβρύχια και ήταν έτοιμες να υπερασπιστούν το νησί σε περίπτωση εισβολής ή επίθεσης.
Σήμερα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία έχει περιοριστεί σημαντικά, με περίπου 150 στρατιώτες να παραμένουν στο νησί, αριθμός αισθητά μειωμένος σε σύγκριση με το ανώτατο επίπεδο των περίπου 15.000 στρατιωτών που είχαν αναπτυχθεί στο παρελθόν.
Πηγές γραφικών
Ηνωμένα Έθνη (εκτάσεις χωρών), Υπηρεσία Απογραφής των ΗΠΑ, American Security Project, Beaufort Gyre Exploration Project, Αμερικανική Ακτοφυλακή, Κυβέρνηση του Καναδά, The Arctic Institute, Norwegian Defence Estates Agency, Φινλανδικές Ένοπλες Δυνάμεις, Σουηδικές Ένοπλες Δυνάμεις, Scandinavian Journal of Military Studies, INTERACT, NorthwestPassage.info, Arctic Institute of North America, Επίσημες Εκθέσεις της Νορβηγικής Κυβέρνησης, Federation of American Scientists, Εθνικό Μουσείο της Γροιλανδίας.
