Η Ευρώπη ξύπνησε σήμερα με μια εικόνα κοινωνικής αναταραχής που εκτείνεται σε πολλές χώρες. Στο Παρίσι οι καταστροφές και οι λεηλασίες προκαλούν ανησυχία, στο Μιλάνο ανακοινώνεται ενίσχυση της ασφάλειας με στρατιωτικές δυνάμεις, στα Τίρανα συνεχίζεται η αντιπαράθεση με την κυβέρνηση και στις Βρυξέλλες καταγράφονται συγκρούσεις γύρω από κινητοποιήσεις για την εκπαίδευση. Δεν πρόκειται για μία ενιαία ευρωπαϊκή εξέγερση με κοινή ηγεσία. Υπάρχουν όμως κοινά κοινωνικά χαρακτηριστικά: ακρίβεια, στεγαστική κρίση, πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες και αβεβαιότητα για το μέλλον των νέων.
Γαλλία: Η μεγάλη δοκιμασία του Μακρόν
Οι κινητοποιήσεις της 17ης Οκτωβρίου και τα επεισόδια που ακολούθησαν έφεραν τη Γαλλία στο επίκεντρο. Από το Παρίσι έως τη Λιόν και τη Μασσαλία, καταγράφηκαν συγκρούσεις, ζημιές σε επιχειρήσεις και λεηλασίες. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το διπλό πρόβλημα της αποκατάστασης της ασφάλειας και της αντιμετώπισης κοινωνικών αιτημάτων, σε περίοδο περιορισμένων δημοσιονομικών περιθωρίων. Η πολιτική θέση του Εμανουέλ Μακρόν επιβαρύνεται καθώς πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση του 2027.
Επανέρχονται τα «Κίτρινα Γιλέκα»;
Το ερώτημα είναι εάν η Γαλλία ζει μια νέα εκδοχή της εξέγερσης των «Κίτρινων Γιλέκων» του 2018. Τότε, η οικονομική πίεση εξελίχθηκε σε συνολική αμφισβήτηση της πολιτικής εξουσίας. Σήμερα σημαντικό ρόλο παίζουν μαθητές, φοιτητές και νέοι εργαζόμενοι, με την κινητοποίηση να ενισχύεται από πλατφόρμες όπως το Discord και το Telegram. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ενιαίος συντονισμός των βίαιων επεισοδίων ούτε επίσημη επιστροφή του συγκεκριμένου κινήματος. Ωστόσο, οι κοινωνικές συνθήκες που το γέννησαν θυμίζουν έντονα το παρόν.
Ιταλία: Η απόφαση για 500 στρατιώτες στο Μιλάνο
Οι βίαιες συγκρούσεις στο Μιλάνο και οι ζημιές σε εμπορικές περιοχές έχουν οδηγήσει την ιταλική κυβέρνηση σε αυστηρότερη στάση. Ο Ματέο Σαλβίνι ανακοίνωσε την αποστολή 500 στρατιωτών για την ενίσχυση της ασφάλειας. Η ανακοίνωση δεν ισοδυναμεί με επιβεβαίωση ότι η ανάπτυξή τους έχει ήδη ολοκληρωθεί. Η Τζόρτζια Μελόνι αντιμετωπίζει το ερώτημα αν η αστυνομική και στρατιωτική παρουσία μπορεί να περιορίσει τη βία χωρίς να αντιμετωπιστούν τα κοινωνικά αίτια της δυσαρέσκειας.
Αλβανία: Τα Τίρανα σε αναταραχή
Στην Αλβανία, οι διαδηλώσεις έχουν λάβει σαφώς αντικυβερνητικό χαρακτήρα. Η αντίδραση σε αμφιλεγόμενα τουριστικά επενδυτικά σχέδια διευρύνθηκε σε καταγγελίες για διαφθορά, ανεργία, εκπαίδευση και οικονομική αβεβαιότητα. Στα Τίρανα καταγράφηκαν συγκρούσεις με πέτρες, μολότοφ, δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού, ακόμη και στο κέντρο της πρωτεύουσας. Ο Έντι Ράμα απορρίπτει το αίτημα παραίτησης και τονίζει ότι οι κυβερνήσεις αλλάζουν με εκλογές. Η ένταση δοκιμάζει και την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
Βέλγιο: Ένταση στις Βρυξέλλες
Στις Βρυξέλλες, κινητοποιήσεις εναντίον περικοπών στη γαλλόφωνη εκπαίδευση συνοδεύτηκαν από επεισόδια και συλλήψεις. Η κοινωνική δυσαρέσκεια συνδέεται με τα μέτρα λιτότητας και τις δημόσιες υπηρεσίες. Ωστόσο, οι επιμέρους διαδηλώσεις έχουν διαφορετικές αφετηρίες και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως μία κοινά οργανωμένη εξέγερση.
Ισπανία και Πορτογαλία: Το βάρος της στέγης και της ακρίβειας
Στην Ισπανία και στην Πορτογαλία, η πίεση από τα ενοίκια, τους μισθούς και το κόστος ζωής οδηγεί σε κινητοποιήσεις. Οι μορφές διαμαρτυρίας διαφέρουν από τα βίαια επεισόδια άλλων χωρών, αλλά η δυσκολία των νέων να αποκτήσουν προσιτή κατοικία αποτελεί κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα.
Οι εκτιμήσεις του ευρωπαϊκού Τύπου
Οι αναλύσεις των Reuters και Financial Times αναδεικνύουν το δίλημμα των κυβερνήσεων: προστασία της δημόσιας τάξης από τη μία πλευρά, κοινωνική και οικονομική ανακούφιση από την άλλη. Η αστυνομική αντιμετώπιση μπορεί να περιορίσει τις καταστροφές, δεν εξαλείφει όμως τις αιτίες της κοινωνικής δυσφορίας. Η Le Monde εστιάζει επίσης στην ενεργειακή ακρίβεια, τη στέγαση και την κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.
Ελλάδα: Πολιτική κόντρα για το ενδεχόμενο κοινωνικής έκρηξης
Η ευρωπαϊκή αναταραχή έχει ανοίξει αντιπαράθεση και στην Ελλάδα. Δηλώσεις εκπροσώπου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) σχετικά με το ενδεχόμενο ανάλογων κινητοποιήσεων και στη χώρα μας, προκάλεσαν κυβερνητικές αντιδράσεις. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υπογράμμισε τη διάκριση ανάμεσα στην ειρηνική διαμαρτυρία και στη βία, ενώ στην πολιτική συζήτηση παρενέβη και ο Άδωνις Γεωργιάδης.
Αύριο το πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο
Για την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου έχει προγραμματιστεί πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στα Προπύλαια, στις 12 το μεσημέρι, με συμμετοχή μαθητών, φοιτητών, εκπαιδευτικών και γονέων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η υποχρηματοδότηση, οι σχολικές και πανεπιστημιακές υποδομές, η φοιτητική στέγη και το κόστος σπουδών.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη
Πίσω από τις εικόνες των καμένων αυτοκινήτων και των συγκρούσεων, αναδεικνύεται η ανασφάλεια μιας νέας γενιάς για το εισόδημα, τη στέγη και την κοινωνική της προοπτική. Η βία δεν δικαιολογείται από την οικονομική δυσκολία. Ούτε όμως μπορούν οι πράξεις βίαιων ομάδων να ακυρώνουν τα αιτήματα των ειρηνικών διαδηλωτών. Η Ευρώπη δεν βρίσκεται ακόμη μπροστά σε μία ενιαία εξέγερση, αλλά αντιμετωπίζει πολλές εστίες δυσαρέσκειας. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να σβήσουν οι φωτιές στους δρόμους, αλλά να αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι αιτίες τους.
Πηγές: Reuters, Associated Press, Financial Times, Le Monde, The Brussels Times
