Την ώρα που η Κούβα συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές ενεργειακές ελλείψεις και οικονομική ασφυξία, το Μεξικό φαίνεται να παίζει έναν ολοένα και πιο καθοριστικό ρόλο στη στήριξη του νησιού. Σύμφωνα με στοιχεία της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Pemex, η χώρα έστελνε στην Κούβα, μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου του περασμένου έτους, κατά μέσο όρο περίπου 17.200 βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, καθώς και 2.000 βαρέλια προϊόντων πετρελαίου. Η συνολική αξία των αποστολών αυτών εκτιμάται κοντά στα 400 εκατομμύρια δολάρια.
Οι αριθμοί αυτοί αποκαλύπτουν μια σταθερή και ουσιαστική ενεργειακή συνεργασία, η οποία, αν και δεν συνοδεύεται από θορυβώδεις πολιτικές ανακοινώσεις, έχει σαφή γεωπολιτική βαρύτητα. Για την Κούβα, που βρίσκεται αντιμέτωπη με χρόνιες ελλείψεις καυσίμων, μπλακ άουτ και περιορισμένες εισαγωγικές δυνατότητες λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, το μεξικανικό πετρέλαιο αποτελεί κρίσιμη ανάσα.
Η κυβέρνηση του Μεξικού, από την πλευρά της, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η στήριξη προς την Κούβα βασίζεται σε αρχές αλληλεγγύης και ιστορικών δεσμών μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, η ενεργειακή αυτή σχέση ενισχύει τον ρόλο της Pemex ως εργαλείου εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο που το Μεξικό επιχειρεί να διατηρήσει ισορροπίες ανάμεσα στις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, οι αποστολές αυτές δεν περνούν απαρατήρητες. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η παροχή πετρελαίου στην Κούβα ενδέχεται να προκαλέσει τριβές με την Ουάσινγκτον, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ διατηρούν αυστηρό καθεστώς κυρώσεων απέναντι στο καθεστώς της Αβάνας. Αν και το Μεξικό δεν παραβιάζει άμεσα κάποιο διεθνές πλαίσιο, η οικονομική αξία και η διάρκεια των αποστολών εγείρουν ερωτήματα για το πώς θα εξελιχθούν οι διπλωματικές ισορροπίες.
Για την Κούβα, πάντως, το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο. Η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία των μεταφορών, της βιομηχανίας και των βασικών υποδομών. Τα τελευταία χρόνια, οι διακοπές ρεύματος έχουν προκαλέσει κοινωνική δυσαρέσκεια και πιέζουν περαιτέρω μια ήδη επιβαρυμένη οικονομία.
Η συνεργασία με το Μεξικό προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, χωρίς όμως να λύνει τα βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν αυτή η «αθόρυβη» ενεργειακή στήριξη θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση ή αν θα βρεθεί στο επίκεντρο διεθνών πιέσεων, μετατρέποντας το πετρέλαιο σε ακόμα ένα πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στην περιοχή.
