Η ιστορία πολλές φορές προσφέρει πολύτιμα διδάγματα για το σήμερα. Ένα άρθρο του CNN επιχειρεί να αναδείξει ακριβώς αυτό, εξετάζοντας πώς οι συμμαχίες και η διατήρηση της εμπιστοσύνης αποτελούν πυλώνες της διεθνούς ισχύος. Παράλληλα, προειδοποιεί για τους κινδύνους της ωμής επιβολής δύναμης, ανασύροντας παραδείγματα από την αρχαία Ελλάδα και συνδέοντάς τα με τη σύγχρονη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας στην Αρκτική.
Η Αθήνα και η Μήλος: Το παράδειγμα της ισχύος χωρίς συναίνεση
Το 416 π.Χ., η Αθήνα, σε παρατεταμένη σύγκρουση με τη Σπάρτη, είχε χτίσει ένα ισχυρό στρατιωτικό και ναυτικό δυναμικό, όμως το πραγματικό της πλεονέκτημα ήταν το δίκτυο συμμαχιών που είχε δημιουργήσει με δεκάδες πόλεις-κράτη μέσω της Συμμαχίας της Δήλου. Η συμμαχία αυτή, ενεργή για περίπου 70 χρόνια, μπορεί να συγκριθεί με το ΝΑΤΟ της σύγχρονης εποχής, την πιο μακροβιώσα αμυντική συμμαχία στον κόσμο.
Η Μήλος, ένα ουδέτερο νησί χωρίς στρατιωτική ισχύ, βρέθηκε στο επίκεντρο του αθηναϊκού ενδιαφέροντος λόγω της στρατηγικής της θέσης στις θαλάσσιες διαδρομές της Μεσογείου. Παρά την ουδετερότητά της, η Αθήνα απαίτησε την υποταγή της, με τους Μήλιους να επικαλούνται το δίκαιο και τις αξίες της ίδιας της Αθήνας. Η απάντηση των Αθηναίων, όπως την κατέγραψε ο Θουκυδίδης, έμεινε ιστορική: «Οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει».
Η κατάληψη της Μήλου απέφερε προσωρινή στρατιωτική νίκη, αλλά η χρήση βίας υπονόμευσε τη συνοχή των συμμαχιών της Αθήνας, οδηγώντας στη σταδιακή κατάρρευση της αθηναϊκής αυτοκρατορίας μέσα σε λιγότερο από δέκα χρόνια.
Ο «Διάλογος των Μηλίων» και η σύγχρονη Αμερική
Η ιστορική παραβολή της Μήλου επανέρχεται στο σήμερα, ειδικά μετά τις δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ για τη Γροιλανδία. Ο ανώτερος σύμβουλος Στίβεν Μίλερ δήλωσε ότι «ο πραγματικός κόσμος κυβερνάται από τη δύναμη και την ισχύ», υποβαθμίζοντας τη σημασία των συμμαχιών. Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η ισχυρότερη χώρα στον κόσμο, η εμπειρία της Αθήνας δείχνει ότι η ωμή δύναμη μπορεί να προσφέρει προσωρινά πλεονεκτήματα, αλλά υπονομεύει την μακροχρόνια σταθερότητα.
Σήμερα, όπως η Αθήνα αντιμετώπιζε τη Σπάρτη, έτσι και οι ΗΠΑ βλέπουν μια αναδυόμενη Κίνα να πλησιάζει σε στρατιωτικούς και οικονομικούς δείκτες ισχύος, ενώ η Ρωσία ενισχύει την παρουσία της στην Αρκτική με παγοθραυστικά και στρατιωτικές υποδομές.
Η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας
Η Γροιλανδία αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο από τον 19ο αιώνα. Μετά την αγορά της Αλάσκας, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν στραφεί στο νησί, ενώ το 1946 ο πρόεδρος Τρούμαν προσέφερε στη Δανία 100 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό για την αγορά του. Η προσφορά απορρίφθηκε, αλλά οδήγησε σε στρατηγική συμφωνία που παρέχει στις ΗΠΑ πλήρη πρόσβαση στο νησί, συμφωνία που ισχύει μέχρι σήμερα.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ διατηρούσαν δεκάδες βάσεις στη Γροιλανδία. Σήμερα υπάρχει μόνο μία, λόγω αλλαγής των στρατηγικών αναγκών, αλλά η γεωπολιτική αξία του νησιού παραμένει τεράστια. Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες διαδρομές, μειώνοντας τον χρόνο μεταφοράς μεταξύ Ανατολικής Ασίας και Ευρώπης έως και δύο εβδομάδες σε σχέση με τη Διώρυγα του Σουέζ.
Η Αρκτική: Νέο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού
Η Ρωσία διαθέτει στόλο περίπου 50 παγοθραυστικών με πυρηνική ενέργεια, ενώ οι ΗΠΑ μόλις τρία. Το βάρος των συμμαχιών γίνεται κρίσιμο, καθώς το ΝΑΤΟ περιλαμβάνει χώρες με άμεση πρόσβαση στην Αρκτική – Καναδά, Νορβηγία, Δανία, Ισλανδία, Φινλανδία και Σουηδία – που ελέγχουν πάνω από 100.000 μίλια ακτογραμμής και σημαντικό στόλο παγοθραυστικών, εξισορροπώντας τη ρωσική υπεροχή.
Όπως στην περίπτωση της Αθήνας, η μακροχρόνια ισχύς δεν προέρχεται από ένα απομονωμένο στρατηγικό σημείο, αλλά από ένα δίκτυο συμμάχων που στηρίζει την επίτευξη στόχων. Η ωμή δύναμη μπορεί να φέρει πρόσκαιρα κέρδη, αλλά η διατήρηση της εμπιστοσύνης των συμμάχων εξασφαλίζει τη σταθερότητα και την επιβίωση μιας μεγάλης δύναμης στο χρόνο.
Συμπέρασμα
Η ιστορία της Μήλου διδάσκει ότι η επιβολή ισχύος χωρίς συναίνεση μπορεί να αποδειχθεί αυτοκαταστροφική. Η σύγχρονη γεωπολιτική κατάσταση γύρω από τη Γροιλανδία και την Αρκτική επαναλαμβάνει το ίδιο μοτίβο: οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ, αλλά η μακροπρόθεσμη σταθερότητα και η ηγεμονία εξαρτώνται από ισχυρές συμμαχίες και συνεργασίες. Όπως θα έλεγε και ο Θουκυδίδης, οι ισχυροί μπορούν να κατακτήσουν εδάφη, αλλά μόνο εκείνοι που διατηρούν τους συμμάχους τους αντέχουν στον χρόνο.
