Μόλις δέκα ημέρες πολέμου στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη κοστίσει περίπου 3 δισ. ευρώ στην Ευρώπη λόγω της ανόδου στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, προειδοποίησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Στην παρέμβασή της μίλησε για την ανάγκη ανακούφισης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων ακόμη και στη φορολογία των λογαριασμών ενέργειας, ενώ συνέδεσε ευθέως την ασφάλεια της Κύπρου με την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επιχείρησε να επαναβεβαιώσει την προσήλωση της ΕΕ στο διεθνές δίκαιο μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσαν πρόσφατες δηλώσεις της σχετικά με το ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι θεματοφύλακας της παλαιάς διεθνούς τάξης»
Οι επιπτώσεις της κρίσης στην ενέργεια
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ανάγκη να ανακουφιστούν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις από τις αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, τονίζοντας ότι οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, από το κόστος της ίδιας της ενέργειας μέχρι τις χρεώσεις δικτύου, τη φορολογία και το κόστος άνθρακα.
Μάλιστα άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο εθνικών παρεμβάσεων στη φορολογία του ρεύματος, κάτι που είχε αναφέρει και ο επίτροπος Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Νταν Γιόργκενσεν.
«Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις βρίσκονται υπό πίεση. Πρέπει να προσφέρουμε ανακούφιση τώρα και να εξετάσουμε συνολικά πώς μπορούμε να μειώσουμε τους λογαριασμούς ενέργειας», δήλωσε.
Η ίδια σημείωσε ότι η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή έχει ήδη άμεσο οικονομικό κόστος για την Ευρώπη.
«Δέκα ημέρες πολέμου έχουν ήδη κοστίσει στους Ευρωπαίους φορολογούμενους περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιπλέον εισαγωγές ορυκτών καυσίμων», ανέφερε, σημειώνοντας ότι από την έναρξη της σύγκρουσης οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περίπου κατά 50%, ενώ οι τιμές του πετρελαίου κατά 27%.
Στο πλαίσιο αυτό επανέλαβε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική βασίζεται στον συνδυασμό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πυρηνικής ενέργειας, απορρίπτοντας παράλληλα την επιστροφή στη ρωσική ενέργεια, κάτι που – όπως είπε – «θα ήταν στρατηγικό λάθος».
Για να μειωθεί το κόστος ενέργειας, η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε τέσσερις βασικούς άξονες παρεμβάσεων.
Πρώτον: η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του φυσικού αερίου
Αναφερόμενη στον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι το σημερινό μοντέλο έχει σε γενικές γραμμές λειτουργήσει και υπάρχει ευρεία υποστήριξη για αυτό.
Ωστόσο υπογράμμισε ότι παραμένει κρίσιμο να περιοριστεί η επίδραση του φυσικού αερίου στον καθορισμό της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας.
«Είναι κρίσιμο να μειώσουμε τον αντίκτυπο όταν το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει διάφορες επιλογές πολιτικής, όπως η μεγαλύτερη χρήση μακροχρόνιων συμβολαίων αγοράς ενέργειας (Power Purchase Agreements – PPA), τα συμβόλαια διαφοράς (Contracts for Difference – CfD), μέτρα κρατικών ενισχύσεων αλλά και πιθανές παρεμβάσεις στην τιμή του φυσικού αερίου.
Δεύτερον: τα ενεργειακά δίκτυα
Το δεύτερο στοιχείο αφορά τις επενδύσεις στα ενεργειακά δίκτυα, τα οποία είναι απαραίτητα για την αξιοποίηση της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.
Όπως ανέφερε, στην Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαταστάθηκαν πέρυσι περισσότερα από 80 γιγαβάτ ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όμως μεγάλο μέρος τους δεν μπορεί ακόμη να διοχετευθεί στα δίκτυα.
«Έξι φορές περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια δεν έχει πρόσβαση στα δίκτυα», σημείωσε.
Τρίτον: η φορολογία της ηλεκτρικής ενέργειας
Η φον ντερ Λάιεν στάθηκε ιδιαίτερα και στη φορολογία της ηλεκτρικής ενέργειας, επισημαίνοντας τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.
Όπως ανέφερε, σε ορισμένες χώρες η φορολογία στο ηλεκτρικό ρεύμα είναι μηδενική, ενώ σε άλλες περιπτώσεις ξεπερνά το 16%.
«Υπάρχει περιθώριο δράσης», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η φορολογία αποτελεί εθνική αρμοδιότητα.
Τέταρτον: το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών
Τέλος, αναφέρθηκε στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Emissions Trading System – ETS).
«Χωρίς το ETS θα καταναλώναμε σήμερα 100 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα περισσότερο φυσικό αέριο», σημείωσε.
Η πρόεδρος της Επιτροπής τόνισε ότι το σύστημα πρέπει να διατηρηθεί αλλά και να εκσυγχρονιστεί.
«Χρειαζόμαστε το ETS, αλλά πρέπει να το εκσυγχρονίσουμε», είπε.
Μέση Ανατολή και διεθνές δίκαιο
Η συζήτηση για την ενέργεια εντάχθηκε στο ευρύτερο πλαίσιο των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες κυριάρχησαν στη συζήτηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενόψει της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Αναφερόμενη στις εξελίξεις στην περιοχή, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα απέναντι στο ιρανικό καθεστώς, σημειώνοντας ότι επί δεκαετίες κυβερνούσε μέσω «καταστολής, βίας και φόβου».
Όπως ανέφερε, η Τεχεράνη είχε φυλακίσει και βασανίσει πολίτες της, είχε στηρίξει τρομοκρατικές οργανώσεις στην περιοχή και παρείχε στρατιωτική βοήθεια στη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
«Δεν πρέπει να χυθεί ούτε ένα δάκρυ για ένα τέτοιο καθεστώς», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι πολλοί Ιρανοί βλέπουν την παρούσα συγκυρία ως ευκαιρία για μια διαφορετική πορεία της χώρας.
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ωστόσο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προσηλωμένη στις αρχές της διεθνούς έννομης τάξης.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση ιδρύθηκε ως εγχείρημα ειρήνης. Η προσήλωσή μας στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο παραμένει θεμελιώδης», ανέφερε.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσαν πρόσφατες δηλώσεις της, όταν είχε αναφέρει ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι θεματοφύλακας της παλιάς διεθνούς τάξης». Η διατύπωση αυτή ερμηνεύθηκε από αρκετούς ευρωβουλευτές ως απομάκρυνση από την παραδοσιακή προσήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διεθνή έννομη τάξη.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να ενεργεί στη βάση των αρχών του διεθνούς δικαίου.
Συνδέοντας τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με τις άμεσες επιπτώσεις για την Ευρώπη, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Ένωση πρέπει να αντιμετωπίζει τη διεθνή πραγματικότητα χωρίς να εγκαταλείπει τις αξίες της.
«Το να βλέπουμε τον κόσμο όπως είναι δεν μειώνει σε καμία περίπτωση την αποφασιστικότητά μας να αγωνιστούμε για τον κόσμο που θέλουμε», δήλωσε.
Στο πλαίσιο αυτό απευθύνθηκε προσωπικά προς την υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας Μαριλένα Ραουνά.
«Θέλω να είμαι πολύ σαφής: στεκόμαστε σε πλήρη αλληλεγγύη με την Κύπρο. Η ασφάλειά σας είναι και δική μας ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«One Europe, One Market»
Κλείνοντας την ομιλία της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρθηκε και στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, σημειώνοντας ότι η Ένωση πρέπει να περάσει από τις διακηρύξεις στην εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών.
Όπως ανακοίνωσε, η Επιτροπή θα παρουσιάσει σύντομα έναν οδικό χάρτη με τίτλο «One Europe, One Market», με νομοθετικές πρωτοβουλίες και σαφές χρονοδιάγραμμα έως το 2027.
Ο σχεδιασμός θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, πρωτοβουλίες για την ενέργεια, την ανάπτυξη AI Gigafactories και τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για τη λειτουργία επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ.
