Η πρώτη σύνοδος κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης–Ιορδανίας πραγματοποιήθηκε σήμερα στο Αμμάν, εγκαινιάζοντας για πρώτη φορά μια πλήρους κλίμακας διμερή συνάντηση κορυφής ανάμεσα στις δύο πλευρές. Την ΕΕ εκπροσώπησαν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα, ενώ από την ιορδανική πλευρά συμμετείχε ο Αμπντάλα Β΄.
Την ίδια ώρα, η Κάγια Κάλας βρισκόταν στο Κάιρο, σχολιάζοντας με ασυνήθιστα αιχμηρό τόνο τις πρόσφατες δηλώσεις από τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, τις οποίες χαρακτήρισε «βαθιά ανησυχητικές», υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ έχει ήδη συζητήσει εσωτερικά πώς θα αντιδρούσε σε οποιαδήποτε κίνηση αμφισβήτησης του διεθνούς δικαίου. Επόμενος σταθμός για φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα η Συρία.
Η Κάλας «φέρνει» την Γροιλανδία στην Αίγυπτο
Οι συναντήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων γίνονται σε μια συγκυρία όπου ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται με πιέσεις και απρόβλεπτες τοποθετήσεις απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους, η ταυτόχρονη παρουσία της ευρωπαϊκής ηγεσίας σε Ιορδανία και Αίγυπτο στόχευει και στη μετάδοση ενός ευρύτερου μηνύματος ότι στη διεθνή ρευστότητα που επικρατεί η ΕΕ είναι παρούσα και έχει λόγο. Όμως οι τοποθετήσεις της Κάλας ότι οι δηλώσεις του Τραμπ«δεν συμβάλλουν στη σταθερότητα του κόσμου», ιδίως όταν προέρχονται από έναν σύμμαχο της Δανίας δείχνουν τον πορβληματισμό που επικρατεί και η επίκληση στο διεθνές δίκαιο ίσως να μην είναι πλέον αρκετή.
Η Κάγια Κάλας δήλωσε ότι τα πρόσφατα μηνύματα που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τη Γροιλανδία είναι «βαθιά ανησυχητικά» και επιβεβαίωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη πραγματοποιήσει εσωτερικές συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να αντιδράσει σε οποιαδήποτε κίνηση των ΗΠΑ προς τον έλεγχο του εδάφους.
Ειδικότερα μιλώντας στην Αίγυπτο μετά τη συνάντησή της με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας, η Κάλας ανέφερε:
«Τα μηνύματα που ακούμε σχετικά με τη Γροιλανδία είναι εξαιρετικά ανησυχητικά και έχουμε συζητήσει επίσης μεταξύ των Ευρωπαίων το ενδεχόμενο αν πρόκειται για πραγματική απειλή και, εφόσον είναι, ποια θα ήταν η αντίδρασή μας.
Καθώς η Δανία υπήρξε καλός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, αυτού του είδους οι δηλώσεις δεν βοηθούν πραγματικά στη σταθερότητα του κόσμου. Θα έλεγα ότι το διεθνές δίκαιο είναι απολύτως σαφές. Πρέπει να το τηρούμε. Είναι ξεκάθαρο ότι αποτελεί τη μόνη πραγματική προστασία για τις μικρότερες χώρες και γι’ αυτό είναι προς το συμφέρον όλων μας και το συζητήσαμε και σήμερα να υπερασπιζόμαστε το διεθνές δίκαιο σε όλα τα επίπεδα». (οι δηλώσεις της εδώ μετά τα έξι λεπτά) .
Από την Αίγυπτο στο Αμμάν
Γιατί αυτό κάνουν οι φίλοι. γράφει η φον ντερ Λάιεν σε ανάρτησή της στο Χ.
Σχετικά με τη σύνοδο στο Αμμάν, αυτή επιβεβαίωσε τη στρατηγική επιλογή των Βρυξελλών να επενδύσουν στην Ιορδανία ως βασικό πυλώνα σταθερότητας σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται οι κρίσεις της Γάζας, της Συρίας και της μετανάστευσης. Έναν χρόνο μετά την υπογραφή της Στρατηγικής και Συνολικής Εταιρικής Σχέσης και ενώ οι σχέσεις της Ενωσης με το Ισραήλ βρίσκονται σε κρίση, οι δύο πλευρές έκαναν απολογισμό της εφαρμογής της και έθεσαν τις προτεραιότητες για την επόμενη φάση. «Η στρατηγική και συνολική μας εταιρική σχέση είναι ένα κομβικό ορόσημο. Τώρα περισσότερο από ποτέ εργαζόμαστε μαζί ως αξιόπιστοι και προβλέψιμοι εταίροι», δήλωσε ο Κόστα, τονίζοντας ότι οι πολιτικές σχέσεις είναι πλέον στενές και συνεχείς «σε όλα τα επίπεδα».
Στο οικονομικό σκέλος, η ΕΕ επιβεβαίωσε την ενεργοποίηση δανειακής στήριξης ύψους €500 εκατ. προς την Ιορδανία, στο πλαίσιο του συνολικού πακέτου €3 δισ. για την περίοδο 2025–2027. Η χρηματοδότηση αυτή εντάσσεται στη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Ένωσης και συνδέεται με τη στήριξη της οικονομικής ανθεκτικότητας, τη δημοσιονομική σταθερότητα και την κινητοποίηση επενδύσεων σε τομείς όπως το νερό, η ενέργεια, η πράσινη μετάβαση και η ψηφιακή συνδεσιμότητα.
Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τη σχέση «ισχυρότερη από ποτέ», σημειώνοντας ότι η πρώτη αυτή σύνοδος κορυφής «δείχνει πόσο γρήγορα περάσαμε από το όραμα της εταιρικής σχέσης στην παράδοση συγκεκριμένων αποτελεσμάτων», από την πολιτική συνεργασία έως τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις.
@KingAbdullahII,
για τη φιλοξενία και τη θερμή υποδοχή σας στο Αμμάν, στην πρώτη μας σύνοδο κορυφής.
Η Ιορδανία είναι μακροχρόνιος εταίρος της Ευρώπης στη Μέση Ανατολή. Και ακρογωνιαίος λίθος της περιφερειακής σταθερότητας.
Μαζί, μετατρέπουμε τις δεσμεύσεις σε πράξεις. Για σταθερότητα, ανθεκτικότητα και κοινή ευημερία.
Η γεωπολιτική διάσταση της συνόδου ήταν εξίσου εμφανής. Στην κοινή δήλωση, η ΕΕ και η Ιορδανία επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους στο διεθνές δίκαιο και στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.
«Χλιαρή» η τοποθέτηση για την Ουκρανία
Η αναφορά στην Ουκρανία παραμένει γενική και δεν κατονομάζει τη Ρωσία, αποτυπώνοντας τις πολιτικές ισορροπίες που συνόδευσαν τις διαπραγματεύσεις και τον πραγματισμό των Βρυξελλών απέναντι σε έναν κρίσιμο περιφερειακό εταίρο που δεν θέλει να στοχοποιήσει τη Ρωσία.
Η Μέση Ανατολή βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων. Η κοινή δήλωση καλεί σε επείγουσα ανθρωπιστική δράση για τη Γάζα, υπογραμμίζει ότι η Χαμάς πρέπει να τερματίσει τη διακυβέρνησή της εκεί και δίνει έμφαση στην ενίσχυση των παλαιστινιακών δυνάμεων ασφαλείας ώστε να μπορέσουν να αναλάβουν ρόλο στη Λωρίδα. Ο Κόστα αναφέρθηκε εκτενώς και στη συμβολή της Ιορδανίας στην ανθρωπιστική κρίση, σημειώνοντας ότι οι αεροπορικοί και χερσαίοι διάδρομοι βοήθειας που άνοιξε το Αμμάν ήταν «πραγματικά αξιοσημείωτοι».
Το μεταναστευτικό με τρόπο
Το μεταναστευτικό, αν και δεν προβάλλεται ως αυτόνομος τίτλος, διατρέχει οριζόντια τη σύνοδο. Η ΕΕ επαναβεβαιώνει τη στήριξή της στις «εξαιρετικές προσπάθειες» της Ιορδανίας να φιλοξενεί προσφυγικούς πληθυσμούς, κυρίως από τη Συρία και την Παλαιστίνη, δεσμευόμενη για προβλέψιμη χρηματοδότηση σε βάθος χρόνου. Η φον ντερ Λάιεν μίλησε ρητά για την ανάγκη «να οικοδομηθούν οι συνθήκες για ασφαλείς, εθελοντικές και βιώσιμες επιστροφές στη Συρία», συνδέοντας τη συνεργασία με τις ευρωπαϊκές συζητήσεις για το επόμενο στάδιο της μεταναστευτικής πολιτικής.
Από την Ιορδανία στη Συρία
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο επόμενος σταθμός της ευρωπαϊκής ηγεσίας. Μετά το Αμμάν, η φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα θα μεταβούν στη Δαμασκό για συνάντηση με τον Αχμέντ αλ-Σαράα, τον ντε φάκτο ηγέτη της Συρίας μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Η επίσκεψη έχει έντονο πολιτικό βάρος, καθώς η ΕΕ χρειάζεται τη συνεργασία της νέας συριακής ηγεσίας κυρίως στο μεταναστευτικό, τη στιγμή που σε ευρωπαϊκό επίπεδο επανεξετάζεται αν η Συρία μπορεί να θεωρηθεί επαρκώς «ασφαλής» για εθελοντικές και ενδεχομένως στο μέλλον αναγκαστικές επιστροφές Σύρων υπηκόων, ιδίως όσων χαρακτηρίζονται κίνδυνος για την ασφάλεια ή δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής.
Συνολικά, η σύνοδος του Αμμάν και η παράλληλη διπλωματική κινητοποίηση της ΕΕ στην περιοχή δείχνουν μια Ένωση που επιχειρεί να προβάλλει ενότητα και ενεργό ρόλο σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων. Από τη Γάζα και τη Συρία έως τη Γροιλανδία και τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να συνδέσουν την τοπική σταθερότητα με ευρύτερους στρατηγικούς στόχους, γνωρίζοντας ότι οι ισορροπίες τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης γίνονται ολοένα και πιο εύθραυστες.
