Δεν πρόκειται για μια σύγκρουση που προέκυψε αιφνιδιαστικά. Σύμφωνα με τον πρώην Αρχηγό Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, Πτέραρχο Χρήστο Χριστοδούλου, το πρώτο σχέδιο επέμβασης στο Ιράν εκπονήθηκε ήδη από το 2001-2002, αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στη HuffPost, υποστηρίζει ότι ο πόλεμος έχει βαθύτερες γεωπολιτικές και εμπορικές ρίζες, με επίκεντρο την Κίνα και τον έλεγχο της ενέργειας.
Ο πρώην ΑΓΕΕΘΑ θυμάται την περίοδο που συμμετείχε σε Επιτροπές και Ομάδες Εργασίας του ΝΑΤΟ.
«Το πρώτο σχέδιο σε ό,τι αφορά επέμβαση στο Ιράν βγήκε το 2001-2002. Τότε, μετά την 11η Σεπτεμβρίου, το ΝΑΤΟ άλλαξε προσανατολισμό. Η απειλή επαναπροσδιορίστηκε με άξονα το ριζοσπαστικό Ισλάμ και το Ιράν ήταν ένας από τους βασικούς στόχους, μετά το Αφγανιστάν».
Κατά τον ίδιο, η σημερινή κρίση δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία.
«Δεν ήρθε εν αιθρία η επέμβαση. Η δικαιολογία είναι το καθεστώς και η ενίσχυση ισλαμικών οργανώσεων. Όμως ο πόλεμος είναι κυρίως εμπορικός».
Τα Στενά του Ορμούζ και το ενεργειακό «κλειδί» του πλανήτη
Ο πρώην ΑΓΕΕΘΑ επιμένει στη γεωστρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ.
«Πάνω από 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου περνούν καθημερινά από εκεί. Μιλάμε για περίπου 15% της παγκόσμιας παραγωγής αργού και σχεδόν 20% του LNG. Είναι ο μεγαλύτερος ενεργειακός κόμβος του πλανήτη».
Όπως εξηγεί, αν παλαιότερα η βασική εμπορική απειλή για τις ΗΠΑ ήταν η Ιαπωνία, σήμερα είναι η Κίνα, η Ινδία και η Νότια Κορέα, με το Πεκίνο να βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής εξίσωσης.
Η Κίνα στο επίκεντρο του γεωοικονομικού ανταγωνισμού
Ο Χριστοδούλου συνδέει ευθέως τις εξελίξεις με τη στρατηγική σύμπλευση Πεκίνου–Τεχεράνης.
«Η Κίνα υπέγραψε συμφωνίες ύψους άνω των 400 δισ. δολαρίων με το Ιράν για επενδύσεις και υποδομές. Ο κύριος στόχος είναι η Κίνα. Ο έλεγχος της ενέργειας σημαίνει έλεγχος της οικονομίας».
Κατά τον ίδιο, το αφήγημα περί καθεστώτος λειτουργεί ως «βιτρίνα» ενός βαθύτερου γεωοικονομικού ανταγωνισμού.
Γιατί η επίθεση ξεκίνησε μέρα;
Ένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν αφορά την επιλογή έναρξης επιχειρήσεων με το φως της ημέρας, κάτι ασυνήθιστο στη στρατιωτική ιστορία.
Ο Πτέραρχος δίνει διπλή εξήγηση:
Αιφνιδιασμός σε εργάσιμη ημέρα:
«Το Σάββατο για εμάς είναι εργάσιμη ημέρα για τους Ιρανούς. Είχε καλλιεργηθεί κλίμα διαλόγου. Η ηγεσία χαλάρωσε. Τους πέτυχαν την ώρα που ξεκινούσαν τις εργασίες τους».
Εικόνα και ταχύτητα μετάδοσης:
«Με το φως της ημέρας γράφουν οι κάμερες. Όλες τις λεπτομέρειες της επίθεσης. Τα γεγονότα τρέχουν πιο γρήγορα σε παγκόσμια κλίμακα».
Drones: Το νέο δόγμα πολέμου
Η χρήση drones αποτελεί, σύμφωνα με τον πρώην ΑΓΕΕΘΑ, το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της νέας φάσης των επιχειρήσεων.
«Τα drones ήρθαν για να μείνουν. Όμως η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την αντίπαλη αεράμυνα. Το Ιράν δεν διαθέτει σύγχρονα συστήματα. Τα ραντάρ και τα αντιαεροπορικά του είναι παλιάς τεχνολογίας».
Το βασικό πλεονέκτημα; Μηδενικές ανθρώπινες απώλειες για τον επιτιθέμενο.
«Ένα αεροσκάφος μπορεί να καταρριφθεί. Το drone, ακόμη κι αν χαθεί, δεν στοιχίζει ανθρώπινες ζωές. Αυτό είναι το ζητούμενο: ελαχιστοποίηση απωλειών με μέγιστο επιχειρησιακό αποτέλεσμα».
«Back to basics» – Το μήνυμα προς τη Δύση
Παρά την τεχνολογική υπεροχή, ο Χριστοδούλου στέλνει ένα προειδοποιητικό μήνυμα:
«Η τεχνολογία δεν είναι πάντα σύμμαχος. Όσο βασιζόμαστε αποκλειστικά σε αυτήν, κάποια στιγμή θα εκτεθούμε. Οι Αμερικανοί διδάσκουν πλέον back to basics. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τα βασικά».
Ο πόλεμος του μέλλοντος, όπως εκτιμά, θα απαιτεί ισορροπία αεροπορίας, ναυτικού και στρατού — όχι μονοδιάστατη εξάρτηση από την τεχνολογία.
Το συμπέρασμα
Είκοσι πέντε χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η γεωπολιτική σκακιέρα μοιάζει να επιβεβαιώνει ότι οι μεγάλες συγκρούσεις δεν γεννιούνται σε μία νύχτα. Σχεδιάζονται, ωριμάζουν και ενεργοποιούνται όταν οι ισορροπίες το επιτρέψουν.
Και όπως λέει ο πρώην ΑΓΕΕΘΑ:
«Ο πόλεμος που βλέπουμε σήμερα δεν είναι μόνο στρατιωτικός. Είναι εμπορικός, ενεργειακός και γεωπολιτικός».
