Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ειρωνεύτηκε την άμυνα της Γροιλανδίας λέγοντας πως «βασίζεται σε δυο έλκηθρα με σκύλους», πολλοί γέλασαν. Όμως στην Αρκτική, εκεί όπου ο ήλιος χάνεται για μήνες και το λάθος πληρώνεται με ζωή, τα έλκηθρα αυτά δεν είναι ανέκδοτο. Είναι αποτροπή. Και μάλιστα από τις πιο σκληρές που γνωρίζει η Ευρώπη.
Η Μονάδα Περιπολίας Ελκήθρων Sirius του Βασιλικού Ναυτικού της Δανίας δεν θυμίζει καμία άλλη στρατιωτική δύναμη. Χωρίς άρματα μάχης, χωρίς βάσεις, χωρίς ενισχύσεις σε απόσταση αναπνοής, οι άνδρες της Sirius επιχειρούν σε μια περιοχή ίση με τη Βρετανία και τη Γαλλία μαζί, σχεδόν ολομόναχοι, συνοδευόμενοι μόνο από τα σκυλιά τους.
Δύο άνδρες, δεκαπέντε σκυλιά και απόλυτη σιωπή
Κάθε περίπολος αποτελείται από μόλις δύο στρατιώτες και 11 έως 15 σκυλιά έλκηθρου της Γροιλανδίας. Για έως και πέντε μήνες, διασχίζουν παγοκρηπίδες, φιορδ και παγετώνες, ζώντας σε συνθήκες πλήρους απομόνωσης. Οι θερμοκρασίες πέφτουν έως τους -55 βαθμούς Κελσίου, ενώ τον χειμώνα το σκοτάδι είναι συνεχές.
Δεν υπάρχει περιθώριο για λάθη. Ένα σπασμένο έλκηθρο, ένας τραυματισμός ή μια λάθος απόφαση μπορεί να αποβεί μοιραίος. Οι στρατιώτες κοιμούνται σε σκηνές πάνω στον πάγο, μαγειρεύουν με καύσιμα που πρέπει να υπολογίσουν με ακρίβεια και βασίζονται στα σκυλιά τους όχι μόνο για μετακίνηση, αλλά και για επιβίωση.
Τα σκυλιά ως «ραντάρ» της Αρκτικής
Στη Sirius, τα σκυλιά δεν είναι απλώς ζώα εργασίας. Είναι σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης. Με την όσφρηση και τη συμπεριφορά τους, μπορούν να εντοπίσουν πολικές αρκούδες ή ανθρώπινη παρουσία πολύ πριν γίνει ορατή. Συχνά, οι συγκρούσεις με άγρια ζώα αποτελούν μεγαλύτερη απειλή από οποιονδήποτε ξένο στρατό.
Σε αντίθεση με snowmobiles και στρατιωτικά οχήματα, τα έλκηθρα κινούνται αθόρυβα, δεν χρειάζονται καύσιμα και δεν ακινητοποιούνται από το ακραίο ψύχος. Εκεί που η σύγχρονη τεχνολογία «παγώνει», τα σκυλιά συνεχίζουν.
Από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στον νέο Ψυχρό Πόλεμο
Η μονάδα γεννήθηκε το 1941, όταν η Γροιλανδία μετατράπηκε σε κρίσιμο πεδίο αντιπαράθεσης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Ναζί είχαν στήσει μυστικούς μετεωρολογικούς σταθμούς στο νησί, απαραίτητους για τις επιχειρήσεις των υποβρυχίων τους στον Ατλαντικό. Η αποστολή της τότε περιπολίας ήταν απλή και θανάσιμα επικίνδυνη: να τους εντοπίσει.
Μετά τον πόλεμο, η μονάδα ανασυστάθηκε το 1950, εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, όταν η Σοβιετική Ένωση άρχισε να δείχνει αυξημένο ενδιαφέρον για την Αρκτική. Από τότε, η Sirius αποτελεί τη συνεχή φυσική παρουσία της Δανίας σε μια περιοχή όπου η σημαία έχει μεγαλύτερη αξία από οποιαδήποτε δήλωση.
Γιατί η Γροιλανδία έγινε ξανά «καυτή»
Η τήξη των πάγων έχει μετατρέψει την Αρκτική σε γεωπολιτικό θησαυροφυλάκιο. Νέες θαλάσσιες οδοί, σπάνιες γαίες, υδρογονάνθρακες και στρατηγικός έλεγχος φέρνουν στο ίδιο τραπέζι –και συχνά σε σύγκρουση– ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα. Οι δηλώσεις Τραμπ περί «αγοράς» ή ακόμη και στρατιωτικής επέμβασης στη Γροιλανδία δεν ήταν απλώς ρητορικές υπερβολές. Ήταν σημάδι μιας νέας εποχής ανταγωνισμού.
Η Δανία απάντησε με ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας, drones και δορυφορική επιτήρηση. Όμως στον παγωμένο βορρά, εκεί όπου η τεχνολογία έχει όρια, η Sirius παραμένει αναντικατάστατη.
Οι σιωπηλοί φρουροί του πάγου
Η Μονάδα Περιπολίας Ελκήθρων Sirius δεν κάνει επιδείξεις δύναμης. Δεν παρελαύνει ούτε ανεβάζει βίντεο στα social media. Υπάρχει για να θυμίζει ότι η Αρκτική δεν συγχωρεί αλαζονεία – ούτε από πολιτικούς, ούτε από υπερδυνάμεις.
Και αν κάποιος πιστεύει ότι η Γροιλανδία κατακτιέται εύκολα, τότε μάλλον δεν έχει ακούσει ποτέ το γρύλισμα των σκύλων μέσα στη νύχτα των πάγων. Εκεί, όπου ο πόλεμος δεν κερδίζεται με θόρυβο, αλλά με αντοχή.
