Η απόφαση του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τουρκία αλλάζει τις πολιτικές ισορροπίες στην περιοχή. Η συμφωνία είχε υπογραφεί το 2019 από την Άγκυρα και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, αλλά επί χρόνια απορριπτόταν από την αντίπαλη ανατολική διοίκηση. Τώρα η Βεγγάζη μεταβάλλει στάση, ενώ Αθήνα και Βρυξέλλες επαναλαμβάνουν ότι η συμφωνία δεν παράγει νόμιμα αποτελέσματα σε βάρος τρίτων κρατών.
Reuters: Η ανατροπή στις σχέσεις Άγκυρας και Βεγγάζης
Το Reuters υπογραμμίζει ότι η απόφαση δεν είναι απλώς μια κοινοβουλευτική ψηφοφορία: σηματοδοτεί την αποκατάσταση σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας και της ανατολικής Λιβύης, παρότι η Άγκυρα είχε στηρίξει στρατιωτικά την αντίπαλη πλευρά κατά την επίθεση του Χαλίφα Χαφτάρ στην Τρίπολη. Το κοινοβούλιο ανέτρεψε και την απόφαση του 2020 για διακοπή πολιτικών σχέσεων με την Τουρκία. Στην ανάλυση του πρακτορείου, η ενίσχυση των επαφών, οι τουρκικές επενδύσεις και οι αλλαγές στην ηγεσία του κοινοβουλίου συνθέτουν το παρασκήνιο της μεταστροφής.
Το Reuters μεταφέρει επίσης την εκτίμηση αναλυτών ότι η εξέλιξη μπορεί να διευκολύνει ακόμη μεγαλύτερη τουρκική στρατιωτική παρουσία στην ανατολική Λιβύη. Πρόκειται για ενδεχόμενο που επισημαίνεται από ειδικούς, όχι για τετελεσμένη απόφαση.
Associated Press: Στο επίκεντρο τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών
Το Associated Press δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαφωνία για τη χάραξη θαλάσσιων ζωνών. Καταγράφει ότι η Ελλάδα απορρίπτει το μνημόνιο επειδή θεωρεί πως παρακάμπτει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών και ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν απέναντι ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν την επίμαχη οριοθέτηση. Υπενθυμίζει ακόμη τη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 και τη σταθερή αντίθεση της Κύπρου.
Το πρακτορείο αναδεικνύει και μια περιφερειακή αντίφαση: η Αίγυπτος, που διατηρεί στενούς δεσμούς με το στρατόπεδο Χαφτάρ, βλέπει πλέον τους συμμάχους της στην ανατολική Λιβύη να υποστηρίζουν συμφωνία την οποία το Κάιρο έχει απορρίψει.
Al-Monitor: Ο Σαντάμ Χαφτάρ και η νέα γεωπολιτική συναλλαγή
Η Ezgi Akin στο Al-Monitor προχωρεί πέρα από τη νομική διαμάχη. Παρουσιάζει την έγκριση ως σημαντικό στρατηγικό κέρδος για την Άγκυρα και συνδέει τη μετατόπιση με τις πολιτικές φιλοδοξίες του Σαντάμ Χαφτάρ, γιου του ισχυρού άνδρα της ανατολικής Λιβύης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών που φιλοξενεί, η αναζήτηση τουρκικής υποστήριξης ενδέχεται να επηρεάζει τους υπολογισμούς της λιβυκής ηγεσίας.
Η ουσία αυτής της ανάγνωσης είναι ότι το μνημόνιο αποτελεί ταυτόχρονα εργαλείο εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας και στοιχείο εσωτερικών συσχετισμών εξουσίας στη Λιβύη.
Al Jazeera: Τέλος σε χρόνια αντιπαράθεσης
Το Al Jazeera εστιάζει στο γεγονός ότι η έγκριση από το κοινοβούλιο που συνδέεται με τον Χαφτάρ τερματίζει χρόνια πολιτικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία. Επισημαίνει την ομόφωνη απόφαση για το μνημόνιο του 2019 και το πώς η μεταβολή της στάσης της ανατολικής πλευράς προσθέτει νέα διάσταση στην ήδη περίπλοκη λιβυκή κρίση.
Η συμφωνία, ωστόσο, δεν επιλύει τις αντιρρήσεις των άλλων κρατών της Ανατολικής Μεσογείου ούτε ισοδυναμεί αυτομάτως με διεθνώς αποδεκτή οριοθέτηση.
Middle East Eye: Το στρατηγικό όφελος που βλέπει η Άγκυρα
Το Middle East Eye εξετάζει την εξέλιξη υπό το πρίσμα της περιφερειακής ισχύος και περιγράφει την επικύρωση ως στρατηγικό όφελος για την Τουρκία έναντι της Ελλάδας. Συνδέει την απόφαση με τις ευρύτερες προσπάθειες χωρών της περιοχής να περιορίσουν ή να εξισορροπήσουν την τουρκική επιρροή στη Λιβύη. Η αξιολόγηση αυτή είναι η ερμηνεία του συγκεκριμένου μέσου και δεν αναιρεί τις ελληνικές και ευρωπαϊκές νομικές θέσεις.
Daily Sabah: Η τουρκική ανάγνωση της επικύρωσης
Η φιλοκυβερνητική τουρκική Daily Sabah παρουσιάζει την απόφαση ως ορόσημο στις σχέσεις Άγκυρας–Λιβύης. Προβάλλει ιδιαίτερα την άρση του πολιτικού μποϊκοτάζ του 2020 και το γεγονός ότι η Τουρκία έχει πλέον αναπτύξει σχέσεις και με τα δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας της χώρας. Αυτή η παρουσίαση φωτίζει το πώς επιχειρεί να αξιοποιήσει πολιτικά την απόφαση η τουρκική πλευρά.
Αθήνα και Ευρωπαϊκή Ένωση: Η νομική θέση δεν αλλάζει
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η κοινοβουλευτική απόφαση δεν μεταβάλλει, κατά την ελληνική θέση, τον άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου. Η Αθήνα επιμένει ότι η γεωγραφία και το Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορούν να παρακαμφθούν με μονομερείς αποφάσεις. Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε την αντίθεσή της στη συμφωνία και τη στήριξή της προς Ελλάδα και Κύπρο.
Για την Ελλάδα το πρακτικό διακύβευμα δεν περιορίζεται στις διπλωματικές δηλώσεις. Αφορά τη διεκδίκηση θαλάσσιων ζωνών νοτίως της Κρήτης, τον ενεργειακό σχεδιασμό και την ανάγκη συντονισμού με την Αίγυπτο και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η πολιτική ενίσχυση του μνημονίου στο εσωτερικό της Λιβύης δεν συνεπάγεται αυτομάτως αποδοχή του από τα κράτη που το αμφισβητούν.
Το συμπέρασμα από τη διεθνή κάλυψη
Η κοινή διαπίστωση των διεθνών δημοσιευμάτων είναι η αλλαγή στρατοπέδων στη Λιβύη: μια διοίκηση που είχε απορρίψει την Τουρκία επιλέγει πλέον συνεννόηση μαζί της. Οι διαφορές βρίσκονται στην ερμηνεία: τα πρακτορεία δίνουν έμφαση στο γεγονός και στις αντιδράσεις, το Al-Monitor στις φιλοδοξίες της οικογένειας Χαφτάρ, ενώ τα τουρκικά μέσα στη διπλωματική αναβάθμιση της Άγκυρας. Το επόμενο κρίσιμο ερώτημα είναι πώς αυτή η πολιτική μετατόπιση θα επηρεάσει τις πραγματικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ΕΕ στο πλευρό της Ελλάδας
Στο πλευρό της Αθήνας βρέθηκε από την πρώτη στιγμή, εκτός από την Κύπρο, και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με κοινή δήλωση του Αντόνιο Κόστα και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι χαρακτήρισαν άκυρο και χωρίς ισχύ το Μνημόνιο, υπενθύμισαν τις καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ήδη από το 2019 και εξέφρασαν την πλήρη στήριξη και αλληλεγγύη τους στην Ελλάδα και την Κύπρο. Επίσης, στην κοινή δήλωση υπογραμμίζεται η θέση της Ε.Ε. για μη εμπλοκή τρίτων χωρών στις υποθέσεις της Λιβύης, με έμμεση αναφορά στον ρόλο της Τουρκίας.
We deeply regret the ratification today by the Libyan Parliament of the so-called Libyan-Türkiye Memorandum of Understanding on the delimitation of maritime jurisdictions in the Mediterranean Sea. We recall that the EU’s position on this matter was clearly stated by the European Council in 2019 and remains unchanged. This agreement infringes upon the sovereign rights of third states, it does not comply with the Law of the Sea, and is null and void. We reaffirm our solidarity with Greece and Cyprus. We reiterate the EU’s well known position against any outside interference in Libya.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) October 20, 2026
Πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η στάση της Ελλάδας αλλάζει και πλέον η Λιβύη θα βρει απέναντί της ένα σκληρό μέτωπο στην Ευρώπη, καθώς κανένα πρόγραμμα, κανένα κονδύλι αλλά και καμία στήριξη, που είναι πολύτιμα στη φάση της μετάβασης, δεν θα προχωρούν πλέον χωρίς αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις.
Η προσέγγιση της Τουρκίας στη Βεγγάζη
Η Τουρκία, παρά την ευθεία σύγκρουσή της με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ το 2019, όταν οι τουρκικές δυνάμεις συνέβαλαν καθοριστικά στην αποτροπή της προέλασής του προς την Τρίπολη, κατάφερε σταδιακά να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με τη Βεγγάζη και την οικογένεια Χαφτάρ.
Προσφέροντας επενδύσεις και οικονομική στήριξη, αλλά και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να στηρίξει τις πολιτικές φιλοδοξίες του Σαντάμ Χαφτάρ, η Άγκυρα επιχείρησε να αντισταθμίσει την έως τότε μονομερή υποστήριξή της προς τη Δυτική Λιβύη. Με αυτόν τον τρόπο, κατάφερε να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με την πλευρά Χαφτάρ και να ενισχύσει την παρουσία της στην ανατολική Λιβύη.
Το 2019, η Τουρκία εξασφάλισε την υπογραφή του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, προσφέροντας στρατιωτική βοήθεια στην κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του Χαφτάρ. Το 2026, η στρατηγική της απέδωσε έναν ακόμη σημαντικό καρπό, καθώς πέτυχε την κύρωση του Μνημονίου, έχοντας προηγουμένως καλλιεργήσει σχέσεις με την ανατολική Λιβύη και αφήνοντας περιθώρια στήριξης στις πολιτικές επιδιώξεις του Σαντάμ Χαφτάρ.
Η τουρκική ηγεσία έσπευσε να πανηγυρίσει για την εξέλιξη, την οποία αντιμετωπίζει ως σημαντική διπλωματική επιτυχία. Πρόκειται για μια νίκη που η Άγκυρα έχει ανάγκη σε μια περίοδο κατά την οποία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε πολλαπλά μέτωπα: η αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ δεν έχει αποφέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, οι επιδιώξεις της στη Συρία συναντούν εμπόδια, ενώ παράλληλα έχουν επιδεινωθεί οι σχέσεις της με το Αζερμπαϊτζάν, έναν από τους παραδοσιακούς της συμμάχους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη παρουσία στη Λιβύη του επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στενού συνεργάτη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η επίσκεψη είχε και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς υπογράμμισε την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στη χώρα.
Από την πλευρά της, η Αθήνα είχε κινητοποιηθεί τους προηγούμενους μήνες σε διπλωματικό επίπεδο, καταφέρνοντας να αναστείλει τη διαδικασία κύρωσης του Μνημονίου. Ωστόσο, ο Χαλίφα Χαφτάρ δεν είχε αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το ζήτημα, αν και είχε εκφράσει επιφυλάξεις κατά την τελευταία συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, στη Βεγγάζη, στις 28 Μαρτίου 2026.
Ανάλογη στάση είχε τηρήσει και ο Σαντάμ Χαφτάρ κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2026. Παρότι είχε δείξει διάθεση για την ενίσχυση της συνεργασίας με την Ελλάδα, απέφυγε να δεσμευτεί για τη στάση που θα τηρούσε η πλευρά του απέναντι στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Τελικά, η πολιτική προσέγγισης που ακολούθησε η Αθήνα απέναντι στη Βεγγάζη δεν απέδωσε το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Δεν κατάφερε να αποτρέψει, ούτε καν να αποθαρρύνει ουσιαστικά, την πλευρά Χαφτάρ από το να προχωρήσει στην κύρωση του Μνημονίου, εξέλιξη που αναδεικνύει την αποτελεσματικότητα της τουρκικής στρατηγικής για την ενίσχυση της επιρροής της και στην ανατολική Λιβύη.
Πηγές – Διεθνή δημοσιεύματα
Reuters, 20/10/2026: [https://www.reuters.com/world/europe/eastern-libya-parliament-approves-maritime-deal-with-turkey-lifts-2020-boycott-2026-10-20/
Associated Press, 20/10/2026: https://apnews.com/article/c734515393b2eb9a9b66e69c21467831
Al-Monitor – Ezgi Akin, 20/10/2026: https://www.al-monitor.com/originals/2026/10/whats-stake-libyas-eastern-parliament-approves-turkey-maritime-deal
Al Jazeera, 20/10/2026: https://www.aljazeera.com/news/2026/10/20/eastern-libya-parliament-approves-maritime-deal-with-turkey-lifts-2020-boy
Middle East Eye, 20/10/2026: https://www.middleeasteye.net/news/turkey-secures-strategic-win-over-greece-eastern-libya-maritime-deal
Daily Sabah, 20/10/2026: https://www.dailysabah.com/politics/libya-ratifies-2019-maritime-deal-with-turkiye-in-landmark-move/news/amp
