Περισσότερα από είκοσι χρόνια μετά την εισβολή στο Ιράκ, η σκιά του πολέμου συνεχίζει να βαραίνει δεκάδες Βρετανούς βετεράνους που υπηρέτησαν σε μία από τις πιο επικίνδυνες και μολυσμένες εγκαταστάσεις της μεταπολεμικής περιόδου. Στρατιώτες της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF), οι οποίοι αναπτύχθηκαν το 2003 στο εργοστάσιο επεξεργασίας νερού Κάρματ Άλι, δηλώνουν σήμερα ότι εκτέθηκαν σε αποδεδειγμένα καρκινογόνες ουσίες χωρίς προστασία, χωρίς ενημέρωση και –το κυριότερο– χωρίς την ιατρική παρακολούθηση που προέβλεπαν οι ίδιες οι στρατιωτικές οδηγίες.
Όπως αποκαλύπτει το Sky News, το Κάρματ Άλι ήταν καλυμμένο με διχρωμικό νάτριο, μια έντονη πορτοκαλί σκόνη, εξαιρετικά τοξική και ταξινομημένη ως καρκινογόνος ουσία κατηγορίας Α. Σκισμένα σακιά χημικών, σκόνη στον αέρα και πλήρης μόλυνση του εξοπλισμού και των χώρων διαμονής συνέθεταν το καθημερινό περιβάλλον των στρατιωτών. Παρ’ όλα αυτά, οι βετεράνοι καταγγέλλουν ότι συνέχισαν να φρουρούν την εγκατάσταση σε 24ωρη βάση, χωρίς μάσκες, ειδικές στολές ή σαφείς οδηγίες για τον κίνδυνο που αντιμετώπιζαν.
Εσωτερική επιστολή της υγειονομικής υπηρεσίας της RAF, τον Νοέμβριο του 2003, αναγνώριζε ξεκάθαρα τον κίνδυνο από την έκθεση στο διχρωμικό νάτριο. Η οδηγία προέβλεπε την ταυτοποίηση όλων των εκτεθειμένων στρατιωτών και την παροχή βιολογικού και ιατρικού ελέγχου. Σύμφωνα όμως με τουλάχιστον 15 βετεράνους που μίλησαν στο Sky News, αυτός ο έλεγχος δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Σήμερα, οι συνέπειες είναι δραματικές. Τέσσερις από τους βετεράνους έχουν διαγνωστεί με καρκίνο, ένας με όγκο στον εγκέφαλο, ενώ πολλοί υποφέρουν από χρόνιες ρινορραγίες, σοβαρά δερματικά προβλήματα και άλλες παθήσεις. Όπως περιγράφουν, ζουν με την αίσθηση ότι κουβαλούν μέσα τους μια «βόμβα που μετρά αντίστροφα» – όχι ως σχήμα λόγου, αλλά ως καθημερινή αγωνία για το αν και πότε θα εκδηλωθεί μια σοβαρή ασθένεια.
Ιδιαίτερη αγανάκτηση προκαλεί το γεγονός ότι προειδοποιητικές πινακίδες, που ανέφεραν την ανάγκη πλήρους προστασίας με ειδικές στολές και αντιασφυξιογόνες μάσκες, τοποθετήθηκαν στην εγκατάσταση μήνες μετά την άφιξη των στρατιωτών. Μέχρι τότε, οι περισσότεροι αγνοούσαν πλήρως τον πραγματικό κίνδυνο.
Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εθνική έρευνα αναγνώρισε ότι εκατοντάδες στρατιώτες εκτέθηκαν ακούσια σε τοξικά χημικά και άνοιξε τον δρόμο για αποζημιώσεις και κρατική υποστήριξη, στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει διεξαχθεί καμία επίσημη έρευνα. Δεν έχει υπάρξει ούτε συγγνώμη ούτε σαφής ανάληψη ευθύνης. Το υπουργείο Άμυνας επιμένει ότι προσφέρθηκε ιατρικός έλεγχος, κάτι που οι βετεράνοι διαψεύδουν κατηγορηματικά.
Το Κάρματ Άλι δεν ήταν τυχαία επιλογή. Βρίσκεται περίπου 15 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Βασόρας, στην καρδιά της πιο κρίσιμης ενεργειακής ζώνης του Ιράκ. Η εγκατάσταση παρείχε επεξεργασμένο νερό απαραίτητο για τη λειτουργία των γιγαντιαίων πετρελαϊκών κοιτασμάτων της περιοχής. Μετά την πτώση του καθεστώτος Σαντάμ Χουσεΐν, η επανεκκίνηση της παραγωγής πετρελαίου αποτέλεσε στρατηγική προτεραιότητα για τις δυνάμεις του συνασπισμού.
Με απλά λόγια, οι στρατιώτες στάλθηκαν να φυλάξουν μια εγκατάσταση ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή σταθερότητα του Ιράκ – και εκτέθηκαν σε θανατηφόρες τοξίνες για να «τρέξει» το πετρέλαιο. Σήμερα, ενώ οι πολιτικές απαντήσεις καθυστερούν, το πραγματικό κόστος πληρώνεται στα σώματα και στις ζωές εκείνων που υπηρέτησαν σιωπηλά, χωρίς να γνωρίζουν ότι φύλαγαν ταυτόχρονα και μια χημική παγίδα.
