Ίσως σας ξαφνιάσει, αλλά το μωβ, το χρώμα που πολλοί αγαπούν για τη μυστηριώδη και πολυτελή του αύρα, δεν είναι πραγματικό με την έννοια που νομίζαμε. Αν και μπορούμε να το δούμε, το μωβ δεν αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο μήκος κύματος φωτός στο φάσμα του ορατού φωτός, όπως το κόκκινο, το πράσινο ή το μπλε. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια ψευδαίσθηση που δημιουργείται όταν ο εγκέφαλος αντιμετωπίζει ταυτόχρονα το κόκκινο και το μπλε φως.
Το φως που βλέπουμε αποτελείται από διάφορα μήκη κύματος, το καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε ένα χρώμα του φάσματος. Τα γνωστά «φασματικά» χρώματα του ουράνιου τόξου περιγράφονται με το ακρωνύμιο ROYGBIV: Κόκκινο, Πορτοκαλί, Κίτρινο, Πράσινο, Μπλε, Ινδικό και Βιολετί. Κάθε ένα από αυτά έχει συγκεκριμένο μήκος κύματος, εκτός από το μοβ. Το ιώδες (violet) συνδέεται με πολύ μικρά μήκη κύματος κοντά στο υπεριώδες φως, αλλά το μοβ που βλέπουμε καθημερινά είναι κάτι διαφορετικό: ο εγκέφαλος το «φτιάχνει» όταν έρχεται αντιμέτωπος με δύο χρώματα στα άκρα του φάσματος – κόκκινο και μπλε.
Όταν το φως εισέρχεται στο μάτι, προσκρούει σε ειδικά κύτταρα που ονομάζονται κωνία. Υπάρχουν τρεις τύποι:
- Κωνία S για μικρά μήκη κύματος (μπλε και βιολετί),
- Κωνία M για μεσαία μήκη κύματος (πράσινο και κίτρινο),
- Κωνία L για μεγάλα μήκη κύματος (κόκκινο και πορτοκαλί).
Κάθε τύπος κώνου ενεργοποιείται ανάλογα με το φως που προσπίπτει σε αυτόν και στέλνει σήματα στον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου. Αρχικά, αυτά τα σήματα επεξεργάζονται στον θάλαμο του εγκεφάλου και στη συνέχεια στον οπτικό φλοιό, όπου ο εγκέφαλος αναλύει ποιοι κώνοι ενεργοποιήθηκαν και σε ποιο βαθμό, ώστε να «υπολογίσει» το ακριβές χρώμα που βλέπουμε.
Όταν το φως εμπίπτει μεταξύ δύο χρωμάτων, όπως το μπλε και το πράσινο, ενεργοποιούνται και οι δύο αντίστοιχοι κώνοι, και ο εγκέφαλος υπολογίζει το ενδιάμεσο χρώμα. Αυτός ο μηχανισμός μας επιτρέπει να διακρίνουμε όχι μόνο τα βασικά χρώματα αλλά και εκατομμύρια ενδιάμεσες αποχρώσεις, από τυρκουάζ μέχρι γαλαζοπράσινο.
Όμως το μοβ είναι διαφορετικό. Επειδή το κόκκινο και το μπλε βρίσκονται στα αντίθετα άκρα του φάσματος, δεν μπορούν να συνδυαστούν φυσικά σε ένα μήκος κύματος. Όταν τα κώνια L (κόκκινο) και S (μπλε/βιολετί) ενεργοποιούνται ταυτόχρονα, δημιουργείται μια «σύγκρουση» στον εγκέφαλο. Για να λύσει αυτήν τη σύγχυση, ο εγκέφαλος «κάμπτει» το φάσμα του φωτός σε έναν κύκλο, ενώνοντας τα δύο άκρα ώστε να δημιουργήσει το μοβ χρώμα που βλέπουμε.
Με άλλα λόγια, το μοβ είναι ένα χρώμα που επινοήθηκε από τον εγκέφαλό μας για να γεφυρώσει δύο αντίθετα φάσματα φωτός. Παρόλα αυτά, η ψευδαίσθηση αυτή έχει μεγάλη σημασία στην ανθρώπινη κουλτούρα: το μοβ συνδέεται με βασιλική εξουσία, πολυτέλεια, μαγεία και μυστηριώδη γοητεία.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα θαυμάσετε ένα μωβ ηλιοβασίλεμα ή θα επιλέξετε ένα μωβ φόρεμα, θυμηθείτε ότι ο εγκέφαλός σας έχει κάνει όλη τη δουλειά. Σας έδωσε ένα χρώμα που δεν υπάρχει στο φως, αλλά αισθάνεστε ότι υπάρχει – και αυτό είναι το μαγικό μέρος της όρασης και της ανθρώπινης αντίληψης.
Το μωβ μπορεί να μην είναι «πραγματικό» με τη φυσική έννοια, αλλά είναι σίγουρα πραγματικό για την εμπειρία μας. Και για όσους αγαπούν αυτό το χρώμα, αξίζει ένα μεγάλο ευχαριστώ στον εγκέφαλό μας που το επινόησε για να κάνει τη ζωή μας πιο όμορφη.
Με πληροφορίες από το Popularmechanics
