Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αναβάθμιση της ενιαίας αγοράς θα βρεθούν στο επίκεντρο της άτυπης συνόδου των Ευρωπαίων ηγετών που θα πραγματοποιηθεί στις 12 Φεβρουαρίου 2026 στο κάστρο Alden Biesen (Κάστρο Άλντεν Μπίεζεν), στο Βέλγιο, κοντά στα σύνορα με την Ολλανδία. Τη σύνοδο συγκαλεί ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβούλιου, Αντόνιο Κόστα, σε μια συγκυρία όπου, όπως υπογραμμίζει ο ίδιος, «στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, η ενίσχυση της ενιαίας μας αγοράς αποτελεί, περισσότερο από ποτέ, επείγουσα στρατηγική επιταγή».
Στις εργασίες έχουν προσκληθεί και θα συμμετάσχουν επίσης ο Μάριο Ντράγκι και ο Ενρίκο Λέτα, δύο πρόσωπα-κλειδιά του ευρωπαϊκού διαλόγου για την ανταγωνιστικότητα. Και οι δύο στις εκθέσεις τους έχουν προειδοποιήσει για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων με τον Ντράγκι μάλιστα να προειδοποιεί ότι χωρίς αυτές η ΕΕ μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν αργό θάνατο.
Το τι θα προκύψει από αυτή την άτυπη σύνοδο είναι αβέβαιο, σίγουρα όμως θα προετοιμάσει το έδαφος για πιο συγκεκριμένες συζητήσεις στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου. Ωστόσο παρά το ότι όλοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούν ότι η ΕΕ πρέπει να αλλάξει πορεία, να γίνει πιο ανταγωνιστική, να ξεπεράσει τη γραφειοκρατία και να παίξει κυρίαρχο ρόλο στα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται, παραμένει ο προβληματισμός για το εάν οι 27 θα καταφέρουν να βρουν κοινό βηματισμό σε καίρια ζητήματα όπως για παράδειγμα την Ένωση Κεφαλαιαγορών ή εάν θα καταφέρουν να ισορροπήσουν τα ενωσιακά με τα εθνικά συμφέρονα.
Στην επιστολή πρόσκλησης προς τους ηγέτες, ο Αντόνιο Κόστα εξηγεί ότι, μετά την άτυπη σύνοδο του 2025 που αφιερώθηκε στην άμυνα, στόχος του για το 2026 είναι να δοθεί αντίστοιχη πολιτική ώθηση στον τομέα της οικονομίας. «Πέρυσι επέλεξα να αφιερώσω μια άτυπη ανταλλαγή απόψεων των ηγετών στην άμυνα – εκείνη η συνάντηση έδωσε ισχυρή ώθηση στην οικοδόμηση μιας Ευρώπης της Άμυνας. Το 2026 θα ήθελα να προσφέρουμε την ίδια πολιτική ώθηση στον τομέα της ανταγωνιστικότητας», σημειώνει.
Κεντρικό ρόλο στη συζήτηση κατέχει η ενιαία αγορά, την οποία ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου περιγράφει ως μοχλό απλοποίησης για πολίτες και επιχειρήσεις. «Η ενιαία αγορά μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό οδηγό απλοποίησης τόσο για τους πολίτες όσο και για τις εταιρείες», τονίζει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ουσιαστική μείωση των εθνικών φραγμών και για ένα ρυθμιστικό πλαίσιο, σε όλα τα επίπεδα, που να ευνοεί τις επενδύσεις, την καινοτομία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρεται ρητά στη δημιουργία ενός νέου «28ου καθεστώτος» για τις επιχειρήσεις, «που μπορεί να βοηθήσει τις εταιρείες να αναπτυχθούν σε κλίμακα, μεταξύ άλλων μειώνοντας τα διοικητικά βάρη».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο Κόστα χαρακτηρίζει «καθοριστικό στοιχείο» την επιτάχυνση των εργασιών για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προκειμένου, όπως γράφει, «να διοχετεύονται καλύτερα οι αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις στην Ευρώπη».
Πέρα από την εμβάθυνση και την εναρμόνιση της ενιαίας αγοράς, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισημαίνει ότι πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε καίριους τομείς, όπως η ψηφιακή οικονομία, οι τηλεπικοινωνίες, οι κεφαλαιαγορές και η ενέργεια, δεν διαθέτουν το απαραίτητο μέγεθος για να ανταγωνιστούν διεθνώς. «Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ενοποίηση στην ενιαία αγορά, επιτρέποντας σε ανταγωνιστικές εταιρείες σε ολόκληρη την ΕΕ να αναπτυχθούν, είναι αναγκαία για να μπορέσουν να ανταγωνιστούν με επιτυχία σε παγκόσμιο επίπεδο», αναφέρει, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η προσπάθεια αυτή πρέπει να συνοδεύεται από «τη διασφάλιση της προσιτότητας και της ασφάλειας των υπηρεσιών προς τους πολίτες και τις βιομηχανίες μας».
Στην επιστολή υπογραμμίζεται επίσης ότι η Ευρώπη παραμένει ανοικτή στο εμπόριο, χωρίς όμως αυταπάτες. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δικαίως προωθήσει την ατζέντα της διαφοροποίησης του εμπορίου της», σημειώνει ο Κόστα, προσθέτοντας ωστόσο ότι «η ανοικτότητά μας δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αδυναμία». Όπως τονίζει, η ΕΕ οφείλει αφενός να επιταχύνει τη φιλόδοξη εμπορική της πολιτική και αφετέρου να υπερασπιστεί τις επιχειρήσεις της από αθέμιτο ανταγωνισμό, μέσω «στοχευμένης προστασίας σε στρατηγικούς τομείς», κανόνων ευρωπαϊκής προτίμησης όπου χρειάζεται και μιας «συστηματικής προσέγγισης στην οικονομική απομείωση κινδύνων».
Οι συζητήσεις της άτυπης συνόδου θα κινηθούν γύρω από δύο βασικούς άξονες.
Ο πρώτος αφορά το γεωοικονομικό περιβάλλον και το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να τοποθετηθεί «σε έναν κόσμο αυξημένου – και όχι πάντα δίκαιου – οικονομικού ανταγωνισμού και εμπορικών ανισορροπιών», πώς μπορεί να απαντήσει στην οικονομική πίεση και να μειώσει εξαρτήσεις, ιδίως σε κρίσιμες πρώτες ύλες και την τεχνολογία, αλλά και ποιες ευκαιρίες δημιουργούνται για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Ο δεύτερος άξονας εστιάζει στις εσωτερικές πολιτικές, με ερωτήματα για τις προτεραιότητες ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, το κατάλληλο ρυθμιστικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το «28ο καθεστώς» στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο Μάριο Ντράγκι και ο Ενρίκο Λέτα έχουν προσκληθεί, όπως αναφέρει ο Κόστα, «να μοιραστούν τα οράματά τους για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και το πώς αυτά έχουν εξελιχθεί» μετά τη δημοσίευση των εκθέσεών τους, τις οποίες χαρακτηρίζει «καθοριστικές».
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της ημέρας, η σύνοδος θα ξεκινήσει στις 10:30 με ανταλλαγή απόψεων με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θα ακολουθήσει συζήτηση με τον Μάριο Ντράγκι για τον αντίκτυπο του νέου γεωπολιτικού και γεωοικονομικού περιβάλλοντος στην ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, καθώς και γεύμα εργασίας με το ίδιο αντικείμενο. Το απόγευμα, οι ηγέτες θα συζητήσουν με τον Ενρίκο Λέτα πώς μπορεί να αξιοποιηθεί το δυναμικό της ενιαίας αγοράς σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο, πριν επικεντρωθούν, στην τελική συνεδρίαση, «στο πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και να αναπτύξουμε τα εργαλεία και τις πολιτικές που έχουμε στη διάθεσή μας, συμπεριλαμβανομένης της ενιαίας αγοράς, για να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ».
Ο Αντόνιο Κόστα καταλήγει ξεκαθαρίζοντας ότι οι άτυπες αυτές συζητήσεις θα αποτυπωθούν στην προετοιμασία και στα αποτελέσματα του επίσημου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου, σηματοδοτώντας ότι η ανταγωνιστικότητα περνά στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας της Ένωσης.
